TP.HCM tập trung tháo gỡ khó khăn, dồn toàn lực để tạo lập nhà ở xã hội cho thuê

Động thái này nhận được sự hưởng ứng tích cực của hàng chục doanh nghiệp bất động sản trên địa bàn, song vẫn còn đó những rào cản cần phải vượt qua nếu muốn hoàn thành mục tiêu đề ra. 

"Nhà nước phải kiến tạo quỹ đất, quy hoạch, hỗ trợ tài chính định ra tiêu chuẩn, quy chuẩn, đơn giản hóa và thuận lợi hóa các thủ tục hành chính liên quan. Thị trường tham gia xây dựng, vận hành với lợi ích hợp lý, người dân được tiếp cận chỗ ở ổn định, an toàn, phù hợp với khả năng chi trả, và đúng đối tượng. Từ nay đến năm 2030, nhà ở để bán vẫn cần thiết nhưng nhà ở cho thuê phải được xác định là trụ cột chiến lược, nhất là tại các đô thị lớn, khu công nghiệp, vùng nhập cư lao động và địa bàn có giá nhà vượt xa thu nhập của người dân." - Đây là chỉ đạo của Tổng Bí thư Chủ tịch nước Tô Lâm đối với công tác phát triển nhà ở xã hội trong tình hình mới và phát triển nhà ở cho thuê. Đây chính là tiền đề quan trọng để Chính phủ và các địa phương điều chỉnh kế hoạch phát triển nhà ở trong giai đoạn tới, trong đó đặc biệt quan tâm đến loại hình nhà ở xã hội cho thuê.

Những chuyển động này đã nhận được sự đồng thuận cao từ người dân lẫn các doanh nghiệp phát triển dự án nhà ở:

"Khi mà nghe Nhà nước đẩy mạnh thực hiện chủ trương xây nhà ở xã hội cho thuê thì thật sự là mình cũng rất vui, bắt đầu có hy vọng một chút."

"Đây là chính sách rất thiết thực để các doanh nghiệp cùng đồng hành, chung tay phát triển nhà ở xã hội và nhà cho thuê"

"Đây là chủ trương hết sức cần thiết nhất là ở giai đoạn này nhu cầu nhà ở cho người lao động rất lớn. Nếu có cơ chế giải quyết bài toán này sẽ giúp cho nhiều người lao động đang khó khăn về chỗ ở có cơ hội an cư, chăm sóc đời sống mình tốt hơn".

Cũng tỏ ra đồng tình với chủ trương phát triển nhà ở cho thuê song song với nhà ở xã hội song ông Lê Hữu Nghĩa - Tổng Giám đốc Công ty TNHH Thương mại Xây dựng Lê Thành cho rằng không hề đơn giản để TP.HCM có thể hiện thực hoá mục tiêu 50.000 căn nhà ở xã hội cho thuê từ nay đến năm 2030 nếu không có sự đột phá từ chính sách đến cơ chế tín dụng: "Với phân khúc nhà ở cho thuê, gần như doanh nghiệp bỏ tiền ra nhưng thu hồi rất chậm và gần như không có lợi nhuận chứ không phải là đạt được lợi nhận 10% như là nhà ở xã hội, chính vì vậy mà không ai muốn đầu tư.

Hiện nay chúng ta không hề có một cái gói tài chính nào để hỗ trợ cho doanh nghiệp xây dựng nhà ở xã hội cho thuê. Để làm được câu chuyện này, tôi cho rằng nhà nước phải tái cấp bù lãi suất từ ngân sách. Chỉ cho vay lãi suất khoảng ba bốn tối đa là 5%, phần còn lại nhà nước phải cấp ngân sách và tái cấp bù."

Bà Nguyễn Lan Phương – Giám đốc Công ty TNHH một thành viên Lan An (phường Tam Long, TP.HCM) cho biết thời gian qua đã sử dụng 1 phần lợi nhuận từ các dự án nhà ở thương mại để đầu tư các dự án nhà ở xã hội. Thời gian tới, doanh nghiệp sẽ tiếp tục định hướng này và mở rộng sang phân khúc nhà ở cho thuê để người dân có thể tiếp cận nhà ở dễ dàng hơn, bà Lan Phương bày tỏ: "Chúng tôi đủ điều kiện được vay gói ưu đãi về nhà ở xã hội thế nhưng thực tế vẫn không vay được gói ưu đãi đó mà phải vay gói thương mại để đầu tư xây dựng. Từ khi công ty chúng tôi xây dựng nhà ở xã hội và nhà thu nhập thấp cả hàng ngàn căn cho tới bây giờ thì ngoài cái việc hỗ trợ miễn tiền sử dụng đất để giảm giá thành cho người mua thì chưa được hưởng ưu đãi gì khác".

Ông Lê Hoàng Châu - Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TPHCM cho rằng trước mắt Chính phủ cần có sự chỉ đạo kịp thời với Ngân hàng Nhà nước và các tổ chức tín dụng từ để để kịp thời tháo van tín dụng hỗ trợ cho doanh nghiệp xây nhà cho thuê: "Đề nghị cơ chế tín dụng ưu đãi cho chủ đầu tư. Trước mắt, có thể vận dụng ngay lấy gói 145.000 tỷ của Ngân hàng Nhà nước chưa giải ngân hết sẽ chuyển qua làm việc này"

Chia sẻ về thành công của Singapre nơi nhà nước nắm giữ quỹ đất lớn và vận hành hệ thống tài chính ưu đãi giúp đại đa số người dân dễ dàng sở hữu nhà, tiến sĩ Mai Hữu Tín – Phó chủ tịch thường trực Hội doanh nghiệp TP.HCM , thành viên Ban cố vấn Temasek khu vực Đông Nam Á phân tích: "Làm sao để chi phí đất phục vụ cho việc xây dựng nhà ở cho thê cho người lao động phải có chi phí thấp nhất. Việc còn lại là làm sao để xây dựng một hệ thống tài chính có chi phí tối ưu thì khả năng chi trả của người lao động Việt Nam mới có thể đáp ứng được. Khi những vấn đề này liên thông với nhau thành một hệ thống hoàn chỉnh thì chúng ta mới tin là việc xây dựng nhà ở cho thuê mới đáp ứng được nhu cầu còn nếu chỉ là cố gắng của vài doanh nghiệp đơn lẻ thì rất khó đáp ứng được nhu cầu đang rất hiện nay."

Tại buổi làm việc với Thủ tướng Chính phủ cách đây ít ngày, Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được cho biết dự kiến trong tháng 7 Thành phố sẽ khởi công khoảng 6.000 căn nhà ở cho thuê, tạo bước khởi động quan trọng cho giai đoạn 2026 - 2030.

Đến nay đã có nhiều đơn vị, doanh nghiệp, tập đoàn lớn trên địa bàn ký cam kết phát triển gần 100.000 căn nhà ở cho thuê giai đoạn tới, do đó thành phố kiến nghị kiến nghị Chính phủ cho phép Thành phố giao chỉ định đối với quỹ đất công để kêu gọi nhà đầu tư, đơn vị nhà nước tham gia xây dựng nhà ở cho thuê, đồng thời kiến nghị về tài chính tín dụng: "Thứ nhất chính sách miễn giảm tiền sử dụng đất, tiền thuê đất trong 5 năm hoặc 10 năm đầu của chu kỳ dự án nhà ở cho thuê. Thứ hai, miễn hoặc giảm thuế trong 5 năm hoặc 10 năm đầu đối với các doanh nghiệp xây dựng nhà ở cho thuê. Thứ ba, lãi suất ngân hàng giảm khoảng 2-3% sẽ tạo điều kiện cho các doanh nghiệp thực hiện chương trình hiệu quả hơn. Cuối cùng, cho phép chuyển đổi linh hoạt giữa các loại hình nhà ở, trong đó nhà ở tái định cư, nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê sẽ linh hoạt và sẽ giải quyết được nhu cầu thực tế và tránh lãng phí nguồn nhà hiện nay."

Nhà ở xã hội cho thuê - thước đo mới cho năng lực kiến tạo của TP.HCM

Thị trường bất động sản TP.HCM nói riêng, nước ta nói chung thời gian qua vận hành theo một nghịch lý có phần khó chấp nhận, đó là giá nhà lao đi với tốc độ của 1 chiếc siêu xe nhưng thu nhập của đại bộ phận người lao động lại lững thững như kẻ bộ hành vô định. Giấc mơ an cư tại đô thị lớn nhất nước vì thế trở nên quá xa vời.

Trong bối cảnh ấy, thông điệp "Nhà để ở, không phải để đầu cơ" của Lãnh đạo Đảng và Nhà nước chính là một đòn trực diện nhằm trả bất động sản về đúng giá trị thực của nó. Ở đó, việc tạo lập thêm nhà ở cho thuê không còn là giải pháp tình thế, mà là trụ cột chiến lược trực tiếp giúp nâng cao chất lượng sống của người dân mà Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Thành phố đã đề ra.

Nhìn ra thế giới, bài học từ các đô thị thịnh vượng là câu trả lời đanh thép cho mọi hoài nghi về xu hướng này. Tại thủ đô Vienna (Áo), hơn 60% dân số yên tâm thuê nhà suốt đời nhờ chính sách giao đất cho các hiệp hội phi lợi nhuận, áp giá thuê theo chi phí thực để triệt tiêu tận gốc mầm mống đầu cơ. Tại Singapore, bên cạnh những căn hộ để bán, tấm lưới an sinh cuối cùng giữ chân người lao động ở lại lõi đô thị chính là quỹ nhà cho thuê giá rẻ của Chính phủ. Họ thành công vì có "bàn tay sắt" kiến tạo của Nhà nước — dám đập tan tư duy phân lô bán nền để đổi lấy sự bền vững của nguồn nhân lực.

Quay lại với vấn đề của TP.HCM, nhu cầu về nhà ở có giá phù hợp của người dân nhiều năm qua như "nắng hạn chờ mưa rào", nhưng nguồn cung lại nhỏ giọt vì chính sách chưa thông. Doanh nghiệp muốn nhập cuộc nhưng phải loay hoay trong ma trận thủ tục đất đai, cơ chế tín dụng, hỗ trợ tài chính…khiến không ít người chọn cách quay xe. Hệ quả là người trẻ, người thu nhập thấp vẫn phải chọn lưu trú trong những "chiếc hộp ", diện tích thì nhỏ song nguy cơ lại quá lớn.

Nghị quyết đã có, chỉ đạo đã rõ, việc TP.HCM cần làm ngay lúc này là kích hoạt "luồng xanh" toàn bộ thủ tục hành chính để giải phóng mọi nguồn lực xã hội để bắt tay ngay vào tạo lập Quỹ nhà ở. Việc chủ động bổ sung các chính sách để phát triển nhà ở cho thuê vào Luật Đô thị đặc biệt bước đầu cho thấy sự chủ động vốn có của địa phương này, song vẫn rất cần sự đồng hành từ Chính phủ và các Bộ ngành để nhanh chóng tháo gỡ các vướng mắc hành chính, đồng thời có thêm các cơ chế tín dụng phù hợp để hỗ trợ doanh nghiệp lẫn người mua nhà.

Nhà ở cho thuê, xét cho cùng, không phải là giải pháp tình thế cho người nghèo, mà là cách một đô thị lớn như TP.HCM giữ chân nguồn nhân lực - vốn là yếu tố cốt lõi biến đô thị này trở thành đầu tàu kinh tế đất nước.

Bởi thế, người lao động thu nhập thấp hay cả những người chăm chỉ làm việc nhưng vẫn chưa thể mua nhà ở TP.HCM xứng đáng có một nơi ăn chốn ở ổn định, mà không phải đánh đổi cả thanh xuân chỉ để trả một món nợ mua nhà. Càng chậm ngày nào thì mục tiêu tăng trưởng 2 con số của TPHCM sẽ càng xa chừng ấy.