Khởi nghiệp từ mứt quê

Hành trình khởi nghiệp với mứt chôm chôm

PV: Cơ duyên nào đã đưa chị Hồng đến với ý tưởng khởi nghiệp từ chôm chôm – một loại trái cây rất quen thuộc ở xã Tân Phú, quê mình?

Chị Trần Thị Thu Hồng: Từ nhỏ chị đã gắn bó với vườn chôm chôm của gia đình qua nhiều thế hệ từ thời ông bà, cha mẹ. Tình yêu với loại trái cây này lớn dần theo năm tháng, nhất là khi chứng kiến cảnh vào mùa thu hoạch, chôm chôm thường bị thương lái ép giá, giá trị thấp. Nhờ được đào tạo chuyên ngành chế biến thực phẩm, chị ấp ủ ước mơ trở về quê hương, chế biến chôm chôm thành mứt sấy dẻo nhằm kéo dài thời gian bảo quản và nâng cao giá trị nông sản địa phương.

PV: Cái tên mứt “Chôm Chôm Cô Chín” nghe rất đậm chất miền Tây, chị có thể chia sẻ vì sao chị lại chọn tên gọi này cho thương hiệu của mình?

Chị Trần Thị Thu Hồng: "Cô Chín” là tên mẹ của chị, là người gắn bó cũng là người cổ vũ tinh thần cho chị trong suốt thời gian từ những ngày đầu khởi nghiệp với trái chôm chôm. Việc chọn tên này cũng mang đậm nét văn hóa miền Tây, nơi cách gọi theo thứ bậc trong gia đình rất phổ biến. Đồng thời, “Cô Chín” gợi sự chín chắn, ngọt ngào, như chính hương vị sản phẩm. Chị muốn con cháu sau này khi mà nhắc đến Chôm Chôm Cô Chín thì sẽ nhắc đến người mẹ của chị cũng như là nhớ lại công ơn của người mà đồng hành suốt trong quá trình phát triển của một sản phẩm.

PV: Trong quá trình khởi nghiệp với mứt chôm chôm, chị Hồng đã gặp những khó khăn như thế nào và chị đã vượt qua ra sao?

Chị Trần Thị Thu Hồng: Là sản phẩm khởi nghiệp mới, mứt chôm chôm của chị gặp không ít khó khăn. Thời gian đầu, do chưa có kỹ thuật và công thức chuẩn, cứ 10 mẻ làm ra thì phải bỏ tới 3 mẻ. Khi chưa có máy sấy, việc bảo quản phụ thuộc nhiều vào thời tiết, khiến hao hụt lớn; riêng năm 2018, một đợt mưa bão kéo dài đã khiến chị thiệt hại khoảng 300–400kg mứt.

Sau đó, chị đầu tư công nghệ sấy bằng lò điện, giúp sản phẩm đồng đều hơn và kéo dài thời gian bảo quản. Tuy nhiên, khó khăn vẫn tiếp diễn khi hạn mặn năm 2019 khiến nguồn nguyên liệu khan hiếm. Để duy trì sản xuất và việc làm cho lao động, chị linh hoạt chuyển sang chế biến các loại trái cây khác như chuối, cóc, tắc.

PV: Để làm ra mứt chôm chôm giữ được hương vị đặc trưng, chị lựa chọn nguyên liệu như thế nào?

Chị Trần Thị Thu Hồng: Khi làm mứt, chị ưu tiên chọn giống chôm chôm Java ở độ chín vừa, bởi loại này có phần cơm dày, vị ngon và vẫn giữ được độ chua đặc trưng sau chế biến. Ngoài ra, chị tận dụng nguồn chôm chôm từ các vựa xuất khẩu – những quả bị dập gai hoặc không đạt mẫu mã nhưng vẫn đảm bảo chất lượng – để làm nguyên liệu. Vào chính vụ, khi có đơn hàng ổn định, chị còn thu mua trực tiếp chôm chôm nguyên vườn từ bà con địa phương để chủ động nguồn cung.

PV: Nếu gửi một lời khuyên đến những bạn trẻ đang muốn khởi nghiệp từ nông sản địa phương, chị sẽ chia sẻ điều gì từ chính trải nghiệm của mình?

Chị Trần Thị Thu Hồng: Hy vọng là qua câu chuyện chị chia sẻ thì những bạn có ước mơ muốn khởi nghiệp từ những sản phẩm của địa phương cứ mạnh dạn, dám nghĩ dám làm, chọn một đường mình đi tới thì từ từ các bạn sẽ nhận được một kết quả cũng tựa như mình, có thể tự nuôi sống bản thân, nuôi sống gia đình và có thể giúp đỡ thêm một số chị em trong địa phương.

PV: Cảm ơn chị Hồng với những chia sẻ vừa rồi. Chúc hành trình khởi nghiệp với mứt chôm chôm của chị sẽ tiếp tục phát triển, góp phần đưa nông sản địa phương vươn xa hơn trong thời gian tới.

Từ trái chôm chôm quê nhà đến sản phẩm OCOP

Theo lời chị Trần Thị Thu Hồng, sau nhiều lần thử nghiệm công thức và áp dụng máy móc vào sản xuất, năm 2017, mứt chôm chôm ra đời và bắt đầu hành trình chinh phục khách hàng. Hồi ấy, thuận lợi của chị là được phát triển ngay vùng trồng chôm chôm dồi dào nên khi sản lượng từ vườn nhà không đủ, chị dễ dàng thu mua thêm từ bà con trong vùng, đồng thời liên kết với các thương lái và vựa chôm chôm để gom nguyên liệu. Vào vụ chôm chôm, mỗi ngày cơ sở cần khoảng 1,5–2 tấn trái tươi để sản xuất.

Chị Hồng chia sẻ: "Thời gian đầu, chị cùng các thành viên trong gia đình trực tiếp làm và từng bước rút kinh nghiệm qua nhiều lần thử nghiệm. Trong quá trình đưa sản phẩm ra thị trường, chị tham gia các hội chợ thuộc chương trình Đồng Khởi khởi nghiệp, trực tiếp tiếp xúc với khách hàng, cho dùng thử và lắng nghe phản hồi. Từ những góp ý đó, chị dần điều chỉnh công thức, hoàn thiện sản phẩm như hiện nay".

Theo lời chị Hồng, cao điểm sản xuất của cơ sở từ khoảng tháng 10 đến Tết. Thời điểm này, cơ sở tạo việc làm cho khoảng 10–15 lao động thời vụ còn ngày thường duy trì khoảng 4 lao động thường xuyên. Ngoài bán trực tiếp sản phẩm tại địa phương và qua các kênh thương mại điện tử, chị Hồng còn nhận gia công cho các công ty chuyên phân phối đặc sản, nhờ đó sản phẩm có đầu ra ổn định và được tiêu thụ đều đặn:

"Chôm chôm tươi vào mùa chỉ tiêu thụ trong khoảng 7–10 ngày, sau đó dễ héo và giảm chất lượng. Tuy nhiên, khi được chế biến thành mứt sấy dẻo, thời gian bảo quản có thể kéo dài 5–6 tháng, góp phần nâng cao giá trị nông sản địa phương.

Đồng thời, mô hình này còn tạo thêm việc làm cho lao động tại chỗ, đặc biệt là phụ nữ, giúp họ có thêm thu nhập thông qua bán hàng online".

Từ sản phẩm mứt chôm chôm ban đầu, cơ sở dần mở rộng sang nhiều dòng sản phẩm từ trái cây địa phương, duy trì sản xuất quanh năm và tăng quy mô theo mùa vụ. Trong đó, mứt chôm chôm sấy dẻo và tắc sấy mật ong đã đạt chứng nhận OCOP 3 sao, trở thành hai sản phẩm chủ lực của cơ sở.

 "Hiện cơ sở sản xuất đa dạng các sản phẩm như chôm chôm sấy dẻo (tách hạt và còn hạt), tắc sấy mật ong, gừng sấy mật ong, cóc sấy dẻo, chuối xiêm sấy dẻo phủ mè dừa, chuối sấy mộc, chuối già hương sấy dẻo, mứt chùm ruột, mứt me… Nhờ đó, hoạt động sản xuất được duy trì quanh năm".

"Trong khâu chế biến, mứt chôm chôm cần nhiều công đoạn thủ công. Cơ sở thuê nhân công lột vỏ theo sản lượng; với loại mứt không hạt, người lao động sẽ tách hạt riêng và được tính công theo từng kg thành phẩm".

Không chỉ đa dạng về sản phẩm, công việc làm mứt còn đòi hỏi nhiều công sức và sự bền bỉ. Tuy nhiên, động lực giúp chị Hồng duy trì hành trình khởi nghiệp suốt nhiều năm qua chính là sự ủng hộ và phản hồi tích cực từ khách hàng đối với những sản phẩm giữ được hương vị tự nhiên của trái cây địa phương. Sự đón nhận của thị trường cũng là nguồn động viên để cơ sở tiếp tục duy trì và mở rộng sản xuất.

Chị Bùi Thị Ngọc Em, ngụ xã Tân Phú, tỉnh Vĩnh Long, khách hàng của cơ sở chị Hồng chia sẻ: 

"Các sản phẩm của cơ sở khá đa dạng, từ mứt chôm chôm, mứt chùm ruột, cóc sấy đến chuối sấy… Gần như mọi loại trái cây có thể chế biến đều được tận dụng để làm mứt. Riêng với chôm chôm, ngoài phần trái dùng làm mứt, phần nguyên liệu còn lại tiếp tục được chế biến thành nước màu, mật chôm chôm, góp phần tạo ra nhiều dòng sản phẩm khác nhau".

Khi du lịch miệt vườn tại địa phương ngày càng được chú trọng phát triển, nhu cầu tìm mua đặc sản làm quà của du khách cũng tăng lên. Nắm bắt xu hướng này, thời gian tới chị Hồng dự định phát triển thêm dòng sản phẩm phục vụ khách du lịch:

"Sắp tới là tới mùa du lịch hè thì chị đang có kế hoạch là phát triển thêm sản phẩm, chị sẽ đóng gói những túi zip nhỏ với những bao bì có họa tiết bắt mắt cho nó vui nhộn để giới thiệu đến các cửa hàng du lịch, những trạm khách du lịch sinh thái giúp du khách thuận tiện mua thưởng thức tại chỗ hoặc làm quà biếu".

Từ trái chôm chôm quen thuộc của quê nhà, chị Trần Thị Thu Hồng đã từng bước tạo nên nhiều sản phẩm chế biến mang hương vị tự nhiên, góp phần kéo dài thời gian bảo quản, nâng cao giá trị nông sản địa phương.

Không chỉ duy trì đầu ra ổn định cho trái chôm chôm, mô hình còn tạo thêm việc làm cho lao động tại chỗ, đặc biệt là phụ nữ nông thôn, đồng thời mở ra hướng đi mới cho việc chế biến trái cây theo nhu cầu thị trường, góp phần quảng bá nông sản địa phương và tăng thêm giá trị cho trái cây vùng đất Vĩnh Long.