Hà Nội thu phí vào nội đô từ 2028: Không phải “đũa thần” giảm ùn tắc nếu đứng đơn lẻ

Trong đó, lộ trình thu phí Khu vực trong Vành đai 1 từ ngày 01/01/2028; Khu vực trong Vành đai 2: thực hiện từ năm 2030; Khu vực trong Vành đai 3: thực hiện từ năm 2032.

Mục tiêu giảm phương tiện cá nhân, đặc biệt là ô tô vào trung tâm là rất rõ ràng. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng, việc lập chốt thu phí chỉ là một công cụ kiểm soát, chứ chưa giải quyết được bài toán gốc rễ nếu năng lực hệ thống giao thông công cộng không theo kịp. Để có góc nhìn đa chiều về vấn đề này, VOVGT đã kết nối với chuyên gia giao thông Nguyễn Ngọc Quang.

PV: Thưa chuyên gia Nguyễn Ngọc Quang, ông có quan điểm thế nào về việc Hà Nội dự kiến thu phí vào nội đô theo lộ trình từ năm 2028?

Chuyên gia Nguyễn Ngọc Quang: Tôi hoan nghênh việc thu phí vào nội đô. Việc hạn chế phương tiện cá nhân vào trung tâm thành phố là đúng hướng, tuy nhiên, nó sẽ khó khả thi nếu sự phát triển của hệ thống giao thông công cộng không được thực hiện đồng bộ. Việc áp dụng từ 1/1/2028 là quá sớm.

Ở đây là hạn chế chứ không cấm hoàn toàn. Ví dụ chúng ta hạn chế với đối tượng giao hàng, làm dịch vụ, người dùng phương tiện cá nhân đi làm hàng ngày, đi chơi vào trong nội đô. Chúng ta cần phân loại đối tượng rõ hơn, có ứng xử phù hợp trong từng thời điểm.

Thứ ba là chúng ta cần có lựa chọn cho người dân. Khi hạn chế phương tiện cá nhân thì rất văn minh, nhưng cũng cần có lựa chọn khác cho người dân. Về năng lực hạ tầng, hiện tại mạng lưới vận tải hành khách công cộng của Hà Nội đang chủ yếu dựa vào xe buýt. Hai tuyến đường sắt đô thị hiện có là Cát Linh - Hà Đông và Nhổn - Ga Hà Nội chỉ đáp ứng một phần nhỏ nhu cầu di chuyển. Mạng lưới xe buýt dù bao phủ tốt nhưng năng lực vận chuyển còn hạn chế và hay bị ảnh hưởng bởi tình trạng ùn tắc chung. Chúng ta vẫn thiếu các minibus thực hiện nhiệm vụ trung chuyển với tần suất cao kết nối giữa phương tiện công cộng, tàu điện với các khu chung cư với khu văn phòng.

PV: Về phương thức thu phí thì sao, trong bối cảnh Hà Nội có hàng triệu xe cá nhân, đặc biệt là xe máy?

Chuyên gia Nguyễn Ngọc Quang: Thực ra có nhiều cách quản lý khác nhau. Vì đặt trạm thu phí có thể đã lỗi thời ở thời điểm hiện nay. Với Hà Nội có nhiều đường ngang, ngõ tắt, nếu chỉ đặt trạm thu phí hoặc phải rất nhiều, hoặc gặp khó khăn trong quản lý. Hiện nay, chúng ta đã quản lý được phương tiện rồi, có thể sử dụng GPS với ô tô. Đi vào phạm vi đó là thu phí tự động rồi. Còn xe máy thì chúng ta hạn chế dần. Đặt trạm mà thu phí trọn vẹn thì khá tốn kém.

Còn về tiền thu được cần quay trở lại phục vụ phát triển GTCC, tăng chất lượng để thu hút người dân từ bỏ phương tiện cơ giới cá nhân, ví dụ như miễn phí sử dụng xe đạp công cộng.

PV: Vậy nếu chỉ dựa vào việc thu phí để giảm ùn tắc thì có vẻ chưa đủ thưa ông? Từ góc độ quy hoạch, chúng ta cần một chiến lược tổng thể như thế nào để giải quyết tận gốc vấn đề?

Chuyên gia Nguyễn Ngọc Quang: Thu phí chỉ là giải pháp "phần ngọn" để kiểm soát lưu lượng xe cá nhân. Giải pháp gốc rễ nằm ở bài toán quy hoạch đô thị.

Thay vì chỉ tập trung vào việc quản lý xe vào trung tâm, Hà Nội cần ưu tiên các chiến lược giãn dân. Cần đẩy mạnh xây dựng và phát triển các khu đô thị vệ tinh thực sự đồng bộ về hạ tầng xã hội, y tế, giáo dục để người dân có lý do rời trung tâm.

Bên cạnh đó, việc đầu tư phát triển hệ thống đường sắt đô thị (metro) là yếu tố sống còn. Đáng lẽ ra, các tuyến metro nên được quy hoạch để kết nối trực tiếp trung tâm với các khu vực ngoại thành xa hơn. Khi giao thông công cộng sức chứa lớn vươn tới ngoại ô, kết hợp với các bãi đỗ xe Park-and-Ride ở ngoại vi, sẽ khuyến khích người dân có động lực tự nguyện để lại phương tiện cá nhân và sử dụng giao thông công cộng vào nội đô.

Hiện có nhiều tuyến đường sắt đô thị vẫn còn trên giấy. Chúng ta cần các giải pháp khả thi có thể làm ngay. Như các tuyến đường mặt cắt lớn như Võ Chí Công, Nguyễn Văn Linh… cần có chính sách rõ ràng ưu tiên cho vận tải công cộng, một làn ưu tiên cho xe buýt, xe đạp chẳng hạn.

PV: Cảm ơn những chia sẻ rất thẳng thắn của chuyên gia giao thông Nguyễn Ngọc Quang.

Như chuyên gia đã phân tích, thu phí phương tiện vào nội đô là một công cụ quản lý cần thiết nhưng không phải là "chiếc đũa thần". Để lộ trình thu phí thực sự được người dân đồng thuận và mang lại hiệu quả giảm ùn tắc, thành phố cần đẩy nhanh tốc độ xây dựng các tuyến đường sắt đô thị và đưa bài toán quy hoạch, giãn dân lên ưu tiên hàng đầu.