Cào xe, cơn nóng giận mất tiền

Mới đây nhất, hình ảnh chiếc xe sang Mercedes GLC 200 bị cào xước chi chít quanh thân vì đỗ chắn cửa một ngôi nhà đã gây bão dư luận. Chủ nhà hả giận trong chốc lát, nhưng cái giá phải trả sau đó có thể là cả trăm triệu đồng đền bù, thậm chí vướng vòng lao lý.

Một phút nóng giận, nhiều hệ lụy kéo dài

Câu chuyện đỗ xe trước cửa nhà dân chưa bao giờ hết nóng. Một bên là chủ xe với lý lẽ “đường không cấm thì tôi được đỗ”, một bên là chủ nhà với tâm lý “mặt tiền là nơi mưu sinh, không gian mặc nhiên tạo ra ưu thế xã hội”. Khi hai cái tôi va chạm mà thiếu đi sự kiềm chế, hậu quả thường là những vết xước dài trên thân xe và những tờ trát hầu tòa.

Bà Hoàng Thị Oanh, một người dân có nhà mặt tiền ở Tương Mai (Hà Nội), và khu vực bà sinh sống cũng xảy ra nhiều tình huống tương tự, cho rằng: Dù sự bức xúc của chủ nhà trong vụ cào xe Mercedes là có thể hiểu được, nhưng hành vi phá hoại tài sản là ranh giới không được phép vượt qua:

"Theo tôi thì như thế là không đúng. Vì thực ra là đằng trước nhà, nếu như cổng kín cao tường thì tính từ cổng vào là nhà mình. Còn ngoài kia vỉa hè là của nhà nước. Dù lái xe có thể nào thì vì chuyện mà bực dọc mà ra phá hoại xe của người ta thì cũng không nên. Tại vì đấy cũng không phải là nhà, đất của nhà chị đấy".

Rõ ràng, sự bực bội khi bị chắn lối đi, cản trở kinh doanh là tâm lý chung. Tuy nhiên, từ “bực bội” chuyển sang hành động “trả đũa” bằng cách cào xe, tạt sơn hay đập phá lại là câu chuyện vi phạm pháp luật. Nhiều chủ nhà vẫn lầm tưởng rằng mình có quyền “trừng phạt” kẻ xâm phạm không gian trước nhà mình. Nhưng thực tế, pháp luật không dung túng cho việc tự ý hủy hoại tài sản của người khác, bất kể lý do là gì.

Trao đổi vấn đề này, TS. LS. Phạm Văn Lưỡng, giảng viên khoa Luật, Học viện Thanh thiếu niên Việt Nam đưa ra những cảnh báo pháp lý rất cụ thể:

"Trong trường hợp này, người gây ra việc cào xe và hủy hoại cái tài sản khác, thì theo điều 178 của Bộ luật Hình sự, người gây ra cái thiệt hại phải chịu trách nhiệm pháp lý. Ở đây có hai cái: một là phải đền tiền từ 10 triệu cho đến 100 triệu đồng. Trường hợp thứ hai nữa là phải chịu trách nhiệm hình sự từ 2 năm đến 7 năm tù".

Đó là cái giá quá đắt cho một phút không kiềm chế được cảm xúc. Vụ việc chiếc Mercedes bị cào xước vừa qua là minh chứng rõ nhất: Chủ xe có thể bị phạt hành chính vì đỗ sai (nếu có), nhưng chủ nhà thì đối diện với nguy cơ khởi tố hình sự.

"Cái lý" và "cái tình" luôn cần song hành

Vậy tại sao biết là sai, biết là thiệt hại, nhưng nhiều người vẫn hành động như vậy? Dưới góc độ tâm lý học, PGS.TS Trần Thu Hương cho rằng, đây là sự thất bại trong việc kiểm soát sự căng thẳng cá nhân và thiếu vắng sự thấu cảm giữa con người với con người:

"Khi có hành động phá hoại tài sản, họ đã không kiểm soát được sự căng thẳng, sự khó chịu của bản thân. Ở góc độ tâm lý thì, nó vẫn là câu chuyện của sự căng thẳng. Một mặt thì người mcó nhà đấy họ cũng phải hiểu rõ luật và nắm đúng luật và có cái cách xử lý phù hợp hơn. Cái thứ hai là đối với người đi phương tiện giao thông, mặc dù việc mà đỗ trong trường hợp vừa rồi họ đỗ đúng luật... Tuy nhiên ở một cái góc độ về tình, thì cũng nên tránh một phần cửa."

"Cái lý" và "cái tình" luôn cần song hành. PGS.TS Trần Thu Hương đã chạm đúng vào bản chất vấn đề: Sự căng thẳng leo thang khi thiếu đi sự nhường nhịn.Nhìn nhận một cách khách quan, chúng ta cũng cần nói đến ý thức của những người lái xe. Văn hóa đỗ xe không chỉ là nhìn biển báo "Cấm đỗ", mà còn là sự quan sát xem mình có đang làm phiền ai không. Một chiếc xe chắn ngang cửa, bịt lối làm ăn của người khác, dù không vi phạm luật giao thông, nhưng lại vi phạm quy tắc ứng xử văn minh tối thiểu.

Trong câu chuyện ồn ào ở đường Phùng Khoang, phường Đại Mỗ, Hà Nội, người lái xe có để lại số điện thoại ở kính lái, cho thấy một động thái “biết điều”. Chủ nhà cũng không phải không có cơ hội để giải quyết thông qua đối thoại. Nhưng dường như sự bình tĩnh, nhường nhịn đang ngày càng xa xỉ trong những mâu thuẫn giao thông ngày nay.

Mặc dù vậy, bà Hoàng Thị Oanh khẳng định, vẫn luôn có lựa chọn lối thoát đẹp cho mọi câu chuyện.

“Tất nhiên là ai cũng nóng giận, ai cũng bực rồi, nhưng nên kiềm chế. Chờ khi họ quay lại lấy xe, hoặc biết chỗ nào thì đến nói với người ta nhẹ nhàng. Cái đấy là bài học cho người ta, người lái xe cũng cảm phục, họ biết lỗi và xin lỗi một cách hân hoan. Cùng là dân với nhau, ai cũng có lúc sai lầm. Người lái xe tôi không rõ trẻ hay già, nhưng thanh niên thì giờ hơi vô tư. Theo tôi, nên nhẹ nhàng với nhau, tránh đền bù rồi lôi nhau ra công an, trong cuộc sống thế không hay lắm”.

 “Mặt tiền” không phải là tài sản riêng, nhưng cũng không phải là nơi để các tài xế vô tư “thả” xe mà không màng đến sự bất tiện của gia chủ. Giải quyết bài toán này không chỉ bằng luật pháp, mà cần bắt đầu từ ý thức.

Với tài xế: Hãy để lại số điện thoại, một lời nhắn “xin gọi điện nếu làm phiền”; quan sát trước sau, và tránh tối đa việc chắn lối đi chính.

Với chủ nhà: Hãy bình tĩnh. Một cuộc gọi, một lời nhắc nhở, hoặc báo chính quyền sẽ hiệu quả và an toàn hơn nhiều so với việc cầm gạch hay vật sắc nhọn để "trút giận".

Một vết xước trên xe có thể sơn lại, nhưng án tích và số tiền đền bù lớn do sự nóng giận gây ra thì khó mà xóa nhòa. Vụ việc cào xe Mercedes hay hàng loạt vụ tạt sơn, bẻ gương và cần gạt, xì lốp... trước đó cũng ở Hà Nội là bài học đắt giá cho cách ứng xử nơi công cộng. Đừng để cơn nóng giận nhất thời biến mặt tiền nhà mình thành nơi xảy ra những bi kịch "mất tiền". Rất cần sự cư xử văn minh, thượng tôn pháp luật và tôn trọng lẫn nhau. Đó mới là cách bảo vệ tài sản và sự bình yên bền vững nhất.