Bỏ thi lớp 10: Giảm áp lực nhưng không giảm chất lượng

Chủ trương này nhận được nhiều sự đồng tình vì kỳ vọng giảm áp lực học tập, thi cử cho học sinh. Tuy nhiên, vấn đề được nhiều người đặt ra là nếu không còn thi tuyển, chất lượng đầu vào sẽ được đảm bảo ra sao?

Trước thông tin TP.HCM dự kiến bỏ kỳ thi tuyển sinh lớp 10, nhiều phụ huynh bày tỏ sự đồng tình và kỳ vọng sẽ giảm áp lực học tập cho học sinh. Theo nhiều ý kiến, nhiều năm qua, các gia đình đã phải chủ động xây dựng kế hoạch học tập, đầu tư thời gian, công sức và chi phí để chuẩn bị cho kỳ thi vốn được xem là khá áp lực đối với cả học sinh lẫn phụ huynh.

Tuy nhiên, bên cạnh sự ủng hộ, không ít phụ huynh cũng bày tỏ sự quan tâm đến việc làm sao đảm bảo chất lượng đầu vào nếu chuyển sang hình thức xét tuyển.

Anh Lý Thanh Phong, phường Gia Định, TP.HCM cho biết: "Việc bỏ thi tuyển sinh lớp 10 tôi hoàn toàn ủng hộ vì như chúng ta thấy, kỳ thi này tạo áp lực rất lớn cho các con, điển hình như năm nay. Tuy nhiên, có một vấn đề mà phụ huynh đang quan tâm, đó là sau khi bỏ kỳ thi tuyển sinh lớp 10 thì chất lượng đầu vào sẽ như thế nào".

Theo định hướng của Chương trình giáo dục phổ thông 2018, việc đánh giá học sinh đang chuyển dần từ đánh giá kết quả cuối kỳ sang đánh giá cả quá trình học tập. Vì vậy, việc xét tuyển thay cho thi tuyển được xem là phù hợp với tinh thần đổi mới này. Tuy nhiên, việc triển khai thực tế vẫn đặt ra nhiều bài toán cần giải quyết.

Thành phố Hồ Chí Minh từng áp dụng phương thức xét tuyển vào lớp 10 trong giai đoạn dịch COVID-19 năm 2021 và từ thực tiễn đó cũng bộc lộ không ít khó khăn.

Ông Trần Minh Thuận – Phó Hiệu trưởng Trường THCS Đồng Khởi, phường Bến Thành, TP.HCM chia sẻ: "Khi chúng ta xét tuyển thì có nhiều em có thể giỏi một môn, nhưng các môn còn lại các em học bình thường. Lúc này, việc phân luồng học sinh vào các trường chuyên có thể bị ảnh hưởng. Vì thế, chúng ta cũng phải xây dựng một lộ trình rõ ràng đối với các em để làm sao không bỏ sót nhân tài".

Một vấn đề khác cũng được các chuyên gia giáo dục lưu ý là nếu chuyển sang xét tuyển học bạ, quá trình dạy và học ở bậc THCS cần được kiểm soát chặt chẽ hơn để bảo đảm phản ánh đúng năng lực học sinh.

Thạc sĩ Nguyễn Văn Tâm – Giảng viên Trường Đại học Văn Lang, TP.HCM nhận định: "Bỏ kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10, thay vào đó là xét tuyển học bạ sẽ tạo thuận lợi cho các em học sinh cũng như phụ huynh trong việc giảm áp lực học tập và thi cử. Tuy nhiên, việc này cũng có thể tiềm ẩn rất nhiều rủi ro nếu chúng ta không kiểm soát quá trình học 4 năm cấp hai của các em.

Bởi nếu chuyển sang xét tuyển học bạ thì có thể một số trường sẽ lơ là trong việc kiểm tra, đánh giá để làm đẹp học bạ của các em. Trong khi đó, một số học sinh có thể ỷ lại vì không phải trải qua kỳ thi lớp 10 nữa. Điều này có thể khiến các em lơ là trong học tập và dẫn đến nhiều hệ lụy về sau".

Theo ông Nguyễn Văn Ngai, nguyên Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Thành phố Hồ Chí Minh, để vừa thực hiện mục tiêu nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, vừa đảm bảo mục tiêu phổ cập giáo dục trung học, thành phố cần có nghiên cứu kỹ lưỡng và đánh giá tổng thể trước khi thay đổi phương thức tuyển sinh. Bởi việc đáp ứng đủ trường lớp chỉ mới là điều kiện cần.

"Do trước đây, thời gian xét tuyển chưa thực sự đảm bảo chất lượng học tập thì bây giờ, đối với vấn đề này, tôi nghĩ Sở cũng đã tính toán rằng chúng ta phải tổ chức quản lý chặt chẽ hơn trong khâu dạy và học, cũng như trong khâu đánh giá, để việc dạy học đảm bảo tính trách nhiệm và việc đánh giá phản ánh đúng thực chất đối với cấp học phía dưới".

Thực tế, bài toán tuyển sinh lớp 10 tại Thành phố Hồ Chí Minh đang chịu tác động của nhiều yếu tố như phân luồng học sinh, xã hội hóa giáo dục và hạ tầng trường lớp. Vì vậy, nhiều ý kiến cho rằng vấn đề không đơn thuần nằm ở việc giữ hay bỏ kỳ thi tuyển sinh lớp 10.

Bởi bỏ một kỳ thi có thể giúp giảm áp lực cho học sinh và phụ huynh, nhưng điều quan trọng hơn là xây dựng được một cơ chế đánh giá thực chất, công bằng và hiệu quả. Mục tiêu cuối cùng không chỉ là thay đổi cách tuyển sinh, mà còn là nâng cao chất lượng giáo dục một cách lâu dài và bền vững./.