Bầu cử Quốc hội khóa XVI: Khẳng định niềm tin và bài học từ công tác chuẩn bị dân chủ, minh bạch

Với khoảng 76,2 triệu cử tri tham gia bầu cử, đạt tỷ lệ hơn 99,7%. Thành công của kỳ bầu cử là biểu tượng sinh động của lòng dân hội tụ, của niềm tin được gửi gắm và của khát vọng phát triển vươn lên trong giai đoạn mới.

 Những bài học kinh nghiệm thành công nào được rút ra từ kỳ bầu cử đại biểu Quốc hội Khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 – 2031? Với những thay đổi lớn trong cơ cấu đại biểu Quốc hội sẽ tạo tiền đề Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp phát huy vai trò hiệu quả trong nhiệm kỳ mới như thế nào?

Đón nghe chương trình tọa đàm phát thành với chủ đề: "Bầu cử Quốc hội khóa XVI: Khẳng định niềm tin và bài học từ công tác chuẩn bị dân chủ, minh bạch" trực tiếp lúc 14h30 thứ Tư (25/03/2026) trên tần số FM 91 tại Hà Nội, TPHCM, Mekong FM 90, Kênh VOVGT Duyên hải và các nền tảng số của Ban VOV Giao thông Quốc gia.

Hai khách mời tham gia chương trình: PGS. TS Bế Trung Anh, Ủy viên chuyên trách tại Ủy ban Công tác đại biểu của Quốc hội và GS. TS Nguyễn Tuấn Anh, Tổng Biên tập Tạp chí Khoa học Xã hội và Nhân văn, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội.

 Ba trụ cột làm nên dấu ấn bầu cử: Trách nhiệm cử tri – Ý thức chính trị – Niềm tin xã hội

GS.TS Nguyễn Tuấn Anh, Tổng Biên tập Tạp chí Khoa học Xã hội và Nhân văn, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội ấn tượng sâu sắc đối với kỳ bầu cử đại hội Quốc hội và Hội đồng nhân dân chính là sự hội tụ của cái ba yếu tố: tinh thần trách nhiệm cao của cử tri, ý thức chính trị ngày càng cao của cử tri và niềm tin xã hội được củng cố một cách rõ nét.

Về tinh thần trách nhiệm của cử tri thể hiện rõ sự chủ động và nghiêm túc của cử tri trong quá trình tham gia bầu cử. Điều này không chỉ thể hiện qua tỷ lệ cử tri bầu cử cao mà quan trọng hơn là cách người dân tiếp cận thông tin, tìm hiểu về ứng cử viên và trao đổi trước khi đưa ra cái sự lựa chọn của mình.

Về ý thức chính trị của người dân ngày càng được nâng cao, chúng ta thấy, người dân không chỉ quan tâm đến việc bầu ai mà còn quan tâm đến vai trò đại diện, đến năng lực, đến trách nhiệm giải trình của các đại biểu sau khi trúng cử.

Yếu tố quan trọng nhất, đó là niềm tin xã hội được củng cố vững chắc. Niềm tin này không chỉ đến từ kết quả bầu cử mà còn từ toàn bộ quá trình chuẩn bị và tổ chức bầu cử được tiến hành một cách dân chủ, công khai, minh bạch. Khi  người dân cảm nhận rằng tiếng nói của mình có giá trị, quy trình công bằng và đáng tin cậy thì niềm tin vào hệ thống chính trị và các thiết chế đại diện được tăng cường.

“Cử tri đi bầu cử rất cao không chỉ phản ánh một cuộc bầu cử thành công mà còn phản ánh một xã hội có niềm tin và và dân chủ đang vận hành ngày càng chín”- PGS.TS Bế Trung Anh, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Công tác đại biểu của Quốc hội

Dấu ấn lớn nhất của kỳ bầu cử đối với PGS.TS Bế Trung Anh, Ủy viên chuyên trách tại Ủy ban Công tác đại biểu của Quốc hội, không chỉ nằm ở tỷ lệ cử tri đi bầu cao mà nằm ở chất lượng chính trị phía sau con số đó. 

Nếu nhìn ở góc độ thể chế, trong một kỳ bầu cử diễn ra với thời gian chuẩn bị được rút ngắn, phạm vi tổ chức rộng hơn, địa bàn phức tạp hơn, mô hình chính quyền địa phương có nhiều điểm mới hơn mà cử tri vẫn tham gia với một tỷ lệ rất cao thì điều đó cho thấy có ba chuyển động rất là rõ.

Thứ nhất là niềm tin của người dân đối với chế độ với Quốc hội và các thiết chế dân cử tiếp tục được củng cố.

Thứ hai là ý thức công dân ngày càng trưởng thành. Cử tri không chỉ đi bầu vì quyền của mình là vì họ cảm nhận rõ trách nhiệm của mình đối với tương lai của đất nước. Thứ ba là năng lực tổ chức của hệ thống chính trị đã được nâng lên một bước, tức là dân chủ không chỉ được khẳng định bằng khẩu hiệu mà được vận hành bằng một hệ thống ngày càng bài bản, chính xác và đáng tin cậy.

Bầu cử an toàn, tỷ lệ gần 100%: Khẳng định niềm tin và sự đồng thuận của cử tri

Thống kê từ hệ thống theo dõi tiến độ bầu cử của Ủy ban bầu cử thành phố Đà Nẵng, địa phương này có 76 xã, phường có tỷ lệ cử tri đạt tỉ lệ 100%; 17 phường, xã đạt từ 99,05-99,99%. Trước ngày bầu cử một ngày, mưa lớn gây lũ lụt tại xã Tà Liên, cuốn trôi một cây cầu qua một thôn có hơn 150 hộ dân. Tuy nhiên, lực lượng chức năng bằng nhiều biện pháp đã tổ chức bầu cử thành công tốt đẹp.

Ông Phan Phước Vinh, cử tri của xã Nam Phước, thành phố Đà Nẵng cho biết, năm nay là năm đầu tiên vận hành chính quyền 2 cấp, công tác tổ chức bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 tại một số địa phương ban đầu còn lúng túng nhưng sau đó nhờ sự vào cuộc sát sao từ cấp Trung ương đến cấp tỉnh, cấp xã và thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp:

"Năm nay có rất nhiều lực lượng tham gia đồng bộ, như là công an, quân đội, y tế, tham gia đồng bộ. Tôi thấy, kỳ bầu cử năm nay rất thành công, thực sự trở thành một cái ngày hội non sông. Cùng với công tác chuẩn bị rất tốt, cho nên người dân nắm rất sâu thông tin về người ứng cử đã chọn ra được những người đủ đức, đủ tài để có thể đưa ra những quyết sách, đưa đất nước phát triển trong thời gian tới".

Còn tại địa bàn tỉnh An Giang, cuộc bầu cử được tổ chức trong không khí phấn khởi, dân chủ, đúng quy định, đảm bảo trật tự, an toàn tại trên 2.706 khu vực bỏ phiếu. Nhân dân tại địa phương đánh giá cao công tác chuẩn bị bầu cử; các ứng cử viên được giới thiệu bảo đảm tiêu chuẩn, cơ cấu, thành phần theo quy định, tạo được niềm tin và sự kỳ vọng của cử tri.

Chị Phạm Gia Khánh, một cử tri của tỉnh An Giang chia sẻ: "Theo mình quan sát, các tổ bầu cử ở cấp xã nhanh chóng bắt tay vào, quá trình đi vận động ứng cử của từng đại biểu Quốc hội, từng vị ứng cử viên cũng rất bài bản. Họ đi liên tục ít nhất 12 buổi và đi rất nhiều địa phương".

Lần thứ 4 được cầm lá phiếu tham gia bầu cử, chị Nguyễn Mai Hương, cử tri ở phường Hà Đông, Hà Nội đặc biệt ấn tượng với khâu tổ chức của việc bầu cử đại biểu Quốc hội diễn ra nề nếp và khoa học và sự hào hứng, tích cực tham gia bỏ phiếu của nhân dân trong ngày bầu cử:

"Các bước từ niêm yết danh sách đến phân luồng tại các điểm bỏ phiếu cá nhân tôi thấy là diễn ra khá trơn tru, nó giúp cho cử tri tiết kiệm nhiều thời gian hơn khi đi bỏ phiếu. Về chất lượng nhân sự, tôi thấy rằng có một sự chuyển dịch rõ rệt về độ tuổi, về trình độ, nhiều ứng cử viên trẻ, họ sở hữu những học hàm, học vị cao. Sự đa dạng này sẽ mang tới những góc nhìn chuyên sâu và đa chiều hơn cho quá trình xây dựng chính sách sau này.

Tôi cũng rất ấn tượng về vấn đề sử dụng công nghệ. Đây là một điểm sáng rất thiết thực, tiểu sử cũng như là chương trình hành động của ứng cử viên thì đã được số hóa và tra cứu dễ dàng hơn".

Chị Phan Thị Tuyết Oanh, cử tri phường Bình Lợi Trung, TP.HCM đánh giá cao công tác tuyên truyền trước kỳ bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 – 2031, thông tin tiểu sử của các đại biểu được gửi trước đến cho người dân để có thời gian đọc và nghiên cứu. Ngoài ra công tác đảm bảo trật tự an toàn xã hội và giao thông được thực hiện rất tốt:

"Mình thấy công tác chuẩn bị cho bầu cử năm nay rất tốt, đến ngày bầu cử, công tác an ninh cũng như đảm bảo an toàn cho người dân thực hiện quyền công dân của mình rất kỹ lưỡng, cũng như hỗ trợ bà con mọi thứ để mọi người thực hiện hiện quyền công dân của mình, để bầu ra được người đại biểu xứng đáng nhất vào trong Quốc hội cũng như là Hội đồng nhân dân TP.HCM".

Theo báo cáo của Văn phòng Hội đồng Bầu cử Quốc gia, cả nước có gần 76,2 triệu cử tri tham gia bỏ phiếu, đạt tỷ lệ 99,68%. Với số lượng phiếu rất lớn như vậy, nhưng không để xảy ra sai sót và khâu kiểm phiếu rất nhanh. Đáng chú ý là không có đơn vị bầu cử nào trên cả nước phải tổ chức bầu lại.

Có được kết quả này là nhờ sự phối hợp đồng bộ giữa các cấp ủy, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức đoàn thể, tạo nên sức mạnh tổng hợp để kỳ bầu cử diễn ra an toàn, tiết kiệm và đúng tiến độ, qua đó cũng khẳng định niềm tin vững chắc của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước.

 Bài học kinh nghiệm thành công rút ra từ kỳ bầu cử

PGS.TS Bế Trung Anh, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Công tác đại biểu của Quốc hội: "Thứ nhất là sự chỉ đạo thống nhất từ Đảng và sự phối hợp chặt chẽ của hệ thống chính trị. Đây là yếu tố quyết định rất quan trọng

Thứ hai là chuẩn bị phải đi trước một bước. Công tác chuẩn bị được thực hiện hối hả và rất cẩn thận, chi tiết.

Thứ ba, kỷ luật tổ chức phải đi cùng với năng lực điều hành thực tế, tức là không chỉ làm đúng quy trình mà còn phải xử lý được những vấn đề nảy sinh trong thực tiễn.

Thứ tư là chuyển đổi số có ý nghĩa khi gắn với năng lực thực thi, nghĩa là có dữ liệu nhưng nếu không có con người đủ năng lực vận hành công nghệ thì cũng khó phát huy được hiệu quả. Bài học lớn nhất của kỳ bầu cử lần này là dân chủ muốn vận hành tốt thì phải được đặt trong một hệ thống có kỷ luật, có năng lực và có niềm tin."

Cử tri gửi gắm kỳ vọng vào Quốc hội khóa XVI: Hiệu quả, chuyên nghiệp hơn

Những ngày này, anh Hoàng Xuân Quang, cử tri ở Đà Nẵng rất vui mừng khi đọc danh sách các đại biểu Quốc hội và Hội đồng nhân dân mới được bầu cử, bao gồm cả những người đã có kinh nghiệm được cử tri tín nhiệm và những đại biểu trẻ hoạt động sôi nổi, sáng tạo.Cũng như nhiều người dân Đà Nẵng, anh tin tưởng và kỳ vọng vào đội ngũ nhân sự mới của thành phố:

"Chúng tôi thấy rằng, có một số là đại biểu, là chủ doanh nghiệp và đại diện các hiệp hội doanh nghiệp mới được bầu cử. Chúng tôi cũng kỳ vọng, nhân sự mới sẽ tạo ra những động lực mới để giúp cho Đà Nẵng tăng trưởng kinh tế hai con số trong thời gian tới. Bà con cử tri Đà Nẵng cũng rất kỳ vọng những đại biểu Quốc hội và những đại biểu Hội đồng nhân dân vừa được trúng cử tiếp tục phát huy những phẩm chất của mình, đáp ứng sự kỳ vọng của cử tri, đặc biệt là có những sự hoạt động tích cực và có những đóng góp thiết thực để cho thành phố Đà Nẵng".

Chiều 21/3, Hội đồng Bầu cử Quốc gia tổ chức họp báo công bố Nghị quyết về kết quả bầu cử và danh sách trúng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI, công bố danh sách 500 người trúng cử đại biểu Quốc hội.

PGS, TS Lê Thị Thanh Hà, Phó viện trưởng viện Triết học, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh phân tích, quá trình lựa chọn, giới thiệu ứng cử đại biểu chú trọng đến năng lực, uy tín và đảm bảo đúng quy định, cơ cấu tính đại diện của mọi tầng lớp nhân dân:

"Chất lượng đại biểu của nhiệm kỳ này được nâng lên rõ rệt. Nhiệm kỳ này, số lượng đại biểu chuyên trách là đạt tới 40%. So với lại các cái khóa trước khóa 16 này, số lượng mà đại biểu Quốc hội kiêm nhiệm trong cơ quan hành pháp, tư pháp có giảm nhưng mà đồng thời với đó lại là tăng cái số lượng đại biểu hoạt động chuyên trách tại Quốc hội. Điều này cũng giúp nâng cao cái tính chuyên nghiệp và cái tính hiệu quả trong cái việc giám sát và trong cái việc lập pháp của Quốc hội".

Một số người dân bày tỏ kỳ vọng vào các đại biểu Quốc hội khóa mới:

"Em hi vọng, các đại biểu sẽ góp phần cho Thành phố Hồ Chí Minh và cả nước kinh tế sẽ ngày càng phát triển và đạt được tốc độ tăng trưởng hai con số".

"Trong cuộc tiếp xúc cử tri, ý kiến của cử tri nhiều nhất vẫn là xoay quanh vấn đề nông nghiệp. Tôi cũng rất mong những điều này sẽ tiếp tục được đào sâu, khai thác tại nghị trường Quốc hội và sau đó sẽ có những chính sách khả thi hơn. Nếu đã có rồi thì có nhiều hơn và khả thi hơn để cho khu vực đồng bằng sông Cửu Long thật sự cất cánh".

"Tôi kỳ vọng, đại biểu Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp quan tâm nhiều hơn đến các địa phương sau sáp nhập có sự phát triển chưa đồng đều, có những quyết sách tập trung vào vùng miền núi, vùng sâu, vùng xa".

GS Đỗ Chí Nghĩa, Ủy viên Thường trực Ủy ban Văn hóa - Giáo dục của Quốc hội, người vừa trúng cử Đại biểu quốc hội khóa XVI luôn ý thức sâu sắc trách nhiệm trên cương vị của đại biểu quốc hội là luôn đồng hành, bám sát đời sống của nhân dân và nói lên được tiếng nói, nguyện vọng của cử tri.

Ông cũng cam kết và nỗ lực thực hiện những chương trình hành động đã đề ra: "Với cá nhân tôi, tôi sẽ quan tâm đến những vấn đề về văn hóa, về giáo dục, những vấn đề về an sinh xã hội. Đặc biệt là tôi quan tâm đến việc thúc đẩy nâng cao chất lượng giáo dục và giảm tải chương trình để bảo đảm cho những hiệu quả của giáo dục tốt hơn. Tôi cũng sẽ quan tâm nhiều đến giám sát việc thực hiện các quy định của ba luật liên quan đến giáo dục vừa được thông qua, đó là Luật Giáo dục, Luật Giáo dục nghề nghiệp, Luật Giáo dục đại học với rất nhiều nội dung mới".

GS.TS Nguyễn Tuấn Anh, Tổng Biên tập Tạp chí Khoa học Xã hội và Nhân văn, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội cho rằng có 5 bài học kinh nghiệm: 

Thứ nhất là bài học về sự chuẩn bị sớm, đồng bộ và chuyên nghiệp ở các địa phương. Làm tốt là do có sự chuẩn bị kỹ lưỡng từ sớm, phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan, từ khâu hiệp thương, lập danh sách cử tri đến tổ chức bầu cử.

Thứ hai là bài học về phát huy dân chủ, thực chất ngay từ cơ sở. Việc công khai thông tin, tổ chức lấy ý kiến cử tri, tạo điều kiện để người dân tham gia góp ý là giúp nâng cao chất lượng ứng cử viên và tăng tính đồng thuận xã hội. Đây là một điểm rất là quan trọng.

Thứ ba là bài học về ứng dụng chuyển đổi số trong quản trị công việc, tận dụng tốt công nghệ số đã mang đã nâng cao tính minh bạch, giảm sai sót và tăng hiệu quả điều hành.

Bài học thứ tư là bài học về xây dựng và củng cố niềm tin của người dân. Thành công của cuộc bầu cử cho thấy, khi mà chính quyền vận hành minh bạch, công bằng, gần dân thì niềm tin xã hội sẽ được củng cố và cuối cùng, một bài học mang tính nền tảng là vai trò của đội ngũ cán bộ cơ sở.