Bao giờ TP.HCM mới "mạnh tay" với khí thải xe máy?

Việc kiểm soát khí thải xe máy là cần thiết và cần có những giải pháp đồng bộ để bảo vệ môi trường tại các thành phố lớn hiện nay.

8 triệu xe máy, một con số một mặt phản ánh sự năng động của thành phố, nhưng mặt khác, lại đang đặt ra một bài toán môi trường nan giải.

Mỗi chiếc xe máy, dù tiện lợi đến đâu, cũng là một "nguồn phát thải di động". Và khi hàng triệu nguồn phát thải ấy cùng hoạt động, bầu không khí của đô thị lớn nhất nước đang phải gánh chịu một áp lực vô cùng lớn. Đó là chưa kể những phương tiện đã ‘hết đát’ vẫn đang gồng mình chở hàng trên những con phố hiện nay.

Tác động của khí thải từ xe máy cũ đến môi trường là không hề nhỏ. PGS.TS Lê Hùng Anh – Viện trưởng Viện Khoa học Công nghệ và Quản lý Môi trường – Đại học Công nghiệp TP.HCM phân tích:

“Xe cũ như vậy thường lượng khí thải sẽ cao gấp 3-4 lần xe máy thông thường và lượng xả thải sẽ càng ngày càng tăng theo tuổi thọ của nó thì nó sẽ làm ô nhiễm không khí rất nhiều.”

Nhận thấy sự cấp thiết này, Thông tư 47 năm 2024 của Bộ Giao thông vận tải (nay là Bộ xây dựng) đã quy định, xe mô tô, xe máy trên 5 năm tuổi phải tiến hành kiểm định khí thải. Đây được xem là một lời giải cho bài toán kiểm soát chất lượng không khí. Tuy nhiên, cho đến nay, quy định này vẫn chưa thể triển khai do còn chờ quyết định lộ trình thực hiện cụ thể theo Luật Bảo vệ Môi trường.

Trước quy định về kiểm định khí thải, những người dân đang hàng ngày mưu sinh bằng chiếc xe máy, đặc biệt là các tài xế xe ôm công nghệ, không khỏi có những băn khoăn.

Anh Nguyễn Văn Nam, một tài xế xe ôm công nghệ tại quận Bình Thạnh, chia sẻ: “Nếu nhà nước có quy định như vậy thì có thể hỗ trợ cho những người như tôi hoặc là kéo dài thời gian để chúng tôi có thời gian chuyển đổi.”

Những lo lắng của người dân là hoàn toàn có cơ sở. Việc kiểm định khí thải hay xa hơn là chuyển đổi sang phương tiện sạch hơn đều liên quan trực tiếp đến "cần câu cơm" của họ.

Theo PGS.TS Nguyễn Nhật Huy – Phó trưởng khoa Môi trường & Tài nguyên – Đại học Bách Khoa, Đại học Quốc Gia TP.HCM đã có những nhìn nhận sâu sắc về vấn đề này: “Đối với những thành phố lớn như Hà Nội và TP.HCM thì giai đoạn đầu thực hiện sẽ rất khó, cần một lộ trình phù hợp. Ví dụ như giai đoạn đầu kiểm định đối với phương tiện trên 15 năm, rồi sau đó là 10 năm và 5 năm. Thứ 2 là nhà nước nên có cơ chế sắp xếp một chỗ bảo trì thì các công ty xe máy phải cùng tham gia vào việc này với một chi phí hợp lý và cũng nên có một cơ chế để hỗ trợ cho người dân khi chuyển đổi phương tiện.”

Rõ ràng, việc kiểm soát khí thải xe máy là một yêu cầu cấp bách, không chỉ tại TP.HCM mà còn ở các đô thị lớn khác. Để quy định đi vào cuộc sống và phát huy hiệu quả, cần có một lộ trình cụ thể, khoa học, bắt đầu từ những nhóm xe có tuổi đời cao nhất.

Song song đó, việc thiết lập các trung tâm bảo trì, kiểm định với chi phí hợp lý, có sự chung tay của các hãng xe, cùng các chính sách hỗ trợ người dân chuyển đổi phương tiện là vô cùng cần thiết.