Quốc hội Việt Nam đã chính thức thông qua Nghị quyết thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương, hiệu lực từ ngày 30/4/2026. Đây là thành phố thứ 7 của Việt Nam, được hình thành trên cơ sở toàn bộ diện tích và dân số của tỉnh Đồng Nai hiện nay. Việc Đồng Nai trở thành thành phố trực thuộc Trung ương không chỉ là thay đổi địa vị hành chính mà là bước chuyển chiến lược nhằm hiện thực hóa mục tiêu đưa địa phương này trở thành cực tăng trưởng trọng điểm quốc gia.
Sau khi sáp nhập với Bình Phước, Đồng Nai đạt quy mô gần 4,5 triệu dân, diện tích trên 12.700 km² với 95 đơn vị hành chính cấp xã. GRDP năm 2025 của Đồng Nai đạt gần 678.000 tỉ đồng, thu ngân sách khoảng 103.000 tỉ đồng và thuộc nhóm dẫn đầu cả nước. Cùng với đó, Đồng Nai hiện đang sở hữu hệ thống hạ tầng giao thông tương đối đồng bộ, với đầy đủ 5 phương thức đường bộ, hàng không, đường sắt, hàng hải và đường thủy nội địa. Ngoài ra, với 89 khu công nghiệp đã được quy hoạch, Đồng Nai tiếp tục khẳng định vị thế là một trong những trung tâm công nghiệp lớn của cả nước.
Sự kết hợp giữa vị thế mới, hạ tầng ngày càng đồng bộ và tiềm năng sẵn có được kỳ vọng sẽ tạo động lực để thành phố Đồng Nai tăng tốc, trở thành cực tăng trưởng quan trọng và được người dân rất kỳ vọng. Chị Thu Lan, một người dân bày tỏ:
"Nghe tin tỉnh Đồng Nai lên thành phố, là một người dân, tôi rất phấn khởi và vui mừng, đây là một sự kiện rất trọng đại của Đồng Nai. Điều mong muốn nhất của người dân chúng tôi là tất cả các cơ sở hạ tầng, bệnh viện, trường học rồi đường xá sẽ phát triển đúng với mục đích trở thành thành phố của trung ương.”
Theo chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan, Đồng Nai trước khi chưa lên thành phố Trung ương cũng đã có sự phát triển rất tốt. Nay, cùng với cộng hưởng của vị thế mới cùng hệ thống hạ tầng giao thông đồng bộ và tiềm năng sẵn có, Đồng Nai sẵn sàng tạo ra những bước nhảy vọt.
Cụ thể, Đồng Nai hiện sở hữu những lợi thế hiếm có với Sân bay Long Thành là cửa ngõ hàng không toàn cầu; cảng nước sâu Phước An kết nối trực tiếp với hệ thống Cảng Cái Mép - Thị Vải; cao tốc liên vùng và có cảng biển với năng lực bốc dỡ lớn đã được đầu tư. Cùng với đó là hệ thống Cửa khẩu quốc tế Hoa Lư và các cửa khẩu chính, phụ với Campuchia, tạo điều kiện thuận lợi để hình thành những hành lang thương mại xuyên biên giới.
Đặc biệt, với sân bay Long Thành sắp đưa vào khai thác thương mại, Đồng Nai không chỉ là địa phương có hạ tầng lớn, mà còn là nơi hội tụ của một không gian phát triển mới: công nghiệp, logistics, đô thị, dịch vụ, thương mại quốc tế và kinh tế hàng không:
“Với những nền tảng và kết quả Đồng Nai đã đạt được từ trước đến nay, địa phương có thêm nhiều bài học để định hình hướng phát triển trong tương lai. Tôi nghĩ Đồng Nai sẽ trở thành một trung tâm công nghiệp theo mô hình mới, không còn dựa trên nền tảng công nghiệp cũ trước đây, mà phát triển dựa trên khoa học công nghệ, tiếp nhận các ngành nghề mới. Đồng thời, cùng với TP.HCM, Đồng Nai sẽ góp phần thúc đẩy kinh tế, đưa cực tăng trưởng phía Đông Nam Bộ trở thành một trung tâm phát triển lớn của cả khu vực”.
Dưới góc độ khoa học tổ chức không gian và đặc biệt là quản lý hạ tầng đô thị, PGS.TS. Đặng Xuân Trường,Trưởng Bộ môn Quản lý Hạ tầng đô thị, Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường TP.HCM cho rằng, sự kiện Đồng Nai chính thức trở thành thành phố trực thuộc Trung ương là một cột mốc mang tính bước ngoặt, đây hoàn toàn không phải là câu chuyện thay đổi danh xưng hành chính đơn thuần. Thực chất, đó là một cú hích đòi hỏi Đồng Nai phải tái cấu trúc toàn diện.
Trong đó, có 3 sự chuyển đổi mang tính trọng tâm: Thứ nhất, đó là bước nhảy vọt về quản lý và phát triển hạ tầng. Khi khoác lên mình "chiếc áo" của chính quyền đô thị cấp Trung ương, Đồng Nai buộc phải có một nền tảng hạ tầng kỹ thuật và xã hội đủ sức chịu tải, bền vững và kết nối tốt hơn rất nhiều. Đồng Nai sẽ không thể phát triển theo kiểu dồn nén vào một lõi trung tâm, mà phải chuyển sang mô hình "đô thị đa trung tâm". Lấy sân bay Long Thành làm hạt nhân, tam giác Biên Hòa - Long Thành - Nhơn Trạch sẽ đóng vai trò là cực động lực kinh tế và logistics hàng không.
Bên cạnh đó, với quy mô hơn 4,5 triệu dân và tỷ lệ đô thị hóa vượt 51%, bài toán vận hành đô thị là rất lớn. Đây là dư địa để chúng ta đưa các mô hình quản lý hạ tầng hiện đại vào thực tiễn, chẳng hạn như áp dụng công nghệ số hay mô hình BIM vào giám sát giao thông, cấp thoát nước.
Cùng với đó, để tối ưu hóa quỹ đất, thiết kế không gian đô thị bắt buộc phải hướng tới các công trình ngầm, tổ hợp bãi đậu xe nhiều tầng, hay các khu dân cư, hệ thống ký túc xá tập trung với sức chứa lớn. Đây là xu hướng tất yếu:
“Thứ hai, chúng ta phải nói đến việc định vị lại không gian kinh tế của cả vùng Đông Nam Bộ. Tấm áo pháp lý mới sẽ cho Đồng Nai một sự tự chủ cao hơn để điều hành ngân sách và thiết kế các chính sách kinh tế. Từ một "thủ phủ công nghiệp" truyền thống, đây là thời điểm vàng để Đồng Nai thu hẹp các ngành thâm dụng lao động, nhường không gian cho các khu công nghiệp sinh thái, khu công nghệ cao và các trung tâm R&D.
Khi kết hợp với cụm cảng biển lân cận, cảng Đồng Nai, hệ thống cao tốc, Vành đai 3, Vành đai 4 và sân bay Long Thành, Đồng Nai hoàn toàn hội đủ thế và lực để bứt phá thành một trung tâm logistics hàng đầu của khu vực Châu Á - Thái Bình Dương.
Cuối cùng, vị thế mới này chính là "bảo chứng" vàng để thu hút nguồn lực. Khung chính sách của một thành phố trực thuộc Trung ương sẽ tạo ra lực hấp dẫn rất lớn đối với cả dòng vốn FDI lẫn đầu tư trong nước. Các nhà đầu tư chiến lược sẽ có niềm tin hơn khi thấy ngân sách Trung ương ưu tiên rót vốn cho các dự án hạ tầng lớn, điển hình như các tuyến đường sắt đô thị kết nối với TP.HCM.”
Bên cạnh cơ hội, Đồng Nai cũng gặp thách thức không nhỏ. Cụ thể, áp lực về quản trị đô thị, quy hoạch phát triển thành phố, chất lượng sống của người dân… Nếu chỉ chạy theo tăng trưởng mà bỏ quên chất lượng phát triển, bỏ quên môi trường sống và an sinh xã hội thì thành phố lớn cũng khó trở thành thành phố đáng sống. Tiến sĩ khoa học, kiến trúc sư Ngô Viết Nam Sơn phân tích:
“Đầu tiên là thu hút đầu tư, thu hút nguồn vốn FDI cho phát triển các dự án TOD, đô thị, sân bay, khu thương mại tự do. Thứ hai là câu chuyện thu hút nguồn nhân lực. Khi phát triển những dự án lớn như vậy, cần nguồn nhân lực chất lượng cao rất lớn. Vì thế, không chỉ cần chính sách thu hút nhân lực mà Đồng Nai cũng phải tính đến việc hợp tác với TP.HCM để đào tạo, tạo nguồn nhân lực chất lượng cao tại chỗ, phục vụ cho quá trình phát triển.
Bên cạnh đó, Đồng Nai nằm trong vùng Đông Nam Bộ, trong đó có diện tích không nhỏ chịu tác động của biến đổi khí hậu và nước biển dâng. Vì vậy, địa phương cũng phải có quy hoạch và giải pháp ứng phó với những tác động này. Cuối cùng, để tạo điều kiện cho phát triển, Đồng Nai đang rất cần kết nối liên vùng, trong khi hạ tầng hiện nay vẫn chưa đồng bộ. Đây là một thách thức rất lớn”.
Để Đồng Nai sớm trở thành thành phố văn nh hiện đại, phát huy được vai trò là trục kết nối chiến lược giữa các trung tâm kinh tế lớn, là cửa ngõ giao thương quốc tế quan trọng của khu vực phía Nam, các chuyên gia cũng kiến nghị cần sớm có cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội giúp Đồng Nai bứt phá, phát triển nhanh hơn. Mặt khác, Đồng Nai cũng cần đẩy nhanh việc thực hiện đồng bộ các quy hoạch, nhất là chú trọng sự phân bổ phát triển đồng bộ hạ tầng kinh tế, hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội giữa các vùng, khu vực. Điều này góp phần rút ngắn chênh lệch giữa các khu vực và chăm lo đời sống nhân dân tốt hơn.
Thành phố Đồng Nai: Cơ hội cất cánh và bài toán quản trị đô thị hiện đại
Ngày 30/4/2026 sẽ là một dấu mốc lịch sử khi Đồng Nai chính thức trở thành thành phố trực thuộc Trung ương – một sự kiện không chỉ mang ý nghĩa về thể chế hành chính, mà còn mở ra một khung phát triển mới cho vùng đất vốn được xem là “cửa ngõ công nghiệp” phía Nam.
Nếu nhìn ở cấp tỉnh, đến hết năm 2025 thì Đồng Nai thực sự là “1 thế lực” với quy mô kinh tế và mức độ công nghiệp hoá cao nhất nước. Đáng nói hơn là Đồng Nai đã xếp thứ 4 cả nước về thu ngân sách lẫn thu nhập bình quân đầu người chỉ sau các ông lớn là TPHCM, Hà Nội và Hải Phòng. Với hệ thống hạ tầng giao thông đồng bộ đủ 5 phương thức cũng như nằm ở điểm giao thoa của các hành lang phát triển trọng yếu, Đồng Nai hội đủ mọi điều kiện để trở thành 1 cực tăng trưởng mới của cả nước. Và vì thế, khi trở thành thành phố trực thược Trung ương, Đồng Nai không chỉ phát triển cho riêng mình, mà còn có khả năng lan tỏa, trực tiếp thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội của vùng Đông Nam Bộ và cả nước.
Cơ hội thì nhiều song thách thức mà thành phố Đồng Nai phải vượt qua cũng không ít. Trước hết là áp lực hạ tầng đô thị khi giao thông nội đô thường xuyên quá tải, quy hoạch nhà ở và không gian công cộng chưa đồng bộ. Tình trạng ô nhiễm môi trường từ các khu công nghiệp vẫn là vấn đề nhức nhối. Bên cạnh đó, điểm yếu về nguồn nhân lực cũng cần được quan tâm đúng mức bởi dù lực lượng dồi dào song chất lượng chưa cao.
Ngoài ra, năng lực quản trị đô thị chưa theo kịp mô hình hiện đại, thông nh, cải cách hành chính và chuyển đổi số mới ở giai đoạn đầu trong khi những vấn đề về năng lực điều hành, quản lý của cán bộ cũng cần phải được cải tổ quyết liệt. Đó là chưa kể Đồng Nai còn phải trực tiếp cạnh tranh với các địa phương lân cận đều đang phát triển mạnh mẽ, nếu không tạo ra sự khác biệt, Đồng Nai dễ bị “hòa lẫn” trong bức tranh chung.
Điều đáng khích lệ là hệ thống chính trị của thành phố Đồng Nai đã thống nhất kiên trì các mục tiêu từ hoàn thiện hạ tầng chiến lược, nâng cao chất lượng quản trị đô thị cho đến phát triển toàn diện trên mọi lĩnh vực, với quan điểm nhất quán là không chỉ “đủ tiêu chí trên giấy tờ” mà phải chuẩn bị nền tảng hết sức căn cơ để hướng tới phát triển bền vững.
Gần 5 triệu người dân Đồng Nai đang đứng trước một vận hội mới khi địa phương trở thành thành phố trực thuộc trung ương thứ 7 của cả nước, và tôi tin rằng người Đồng Nai hôm nay cần bước đi chắc chắn, để khát vọng thành phố trực thuộc Trung ương không chỉ là danh xưng, mà trở thành hiện thực trong từng công trình, từng khu đô thị, từng chính sách phục vụ người dân.