Tài xế và hành khách đều chật vật khi giá nhiên liệu leo thang

Làm 18 giờ/ngày vẫn không đủ sống

Mặt trời còn chưa kịp ló dạng khi Eric Helera mở khóa cửa chiếc xe jeepney của mình, lau sạch hai hàng ghế dài dành cho khách và kiểm tra dầu phanh trước khi bắt đầu một ngày mới đưa đón những người đi làm ở Manila.

Chiếc xe buýt nhỏ cải tạo có tên là Princess là một phần trong đội xe được trang trí rực rỡ, vốn là xương sống của ngành vận tải Philippines đang bị ảnh hưởng nặng nề bởi giá nhiên liệu tăng vọt do cuộc chiến giữa Mỹ - Israel với Iran.

Giống như hầu hết các xe jeepney khác, Princess chạy bằng dầu diesel, loại nhiên liệu có mức giá đã chạm đỉnh lịch sử tại quốc này kể từ khi eo biển Hormuz bị đóng cửa một phần.

Moscow hướng tới xây dựng hệ sinh thái robot đô thị đến năm 2030

Châu Âu có thể thiếu nhiên liệu máy bay trong 3 tuần tới

Thị trường xe tự lái toàn cầu dần định hình, Việt Nam đang đứng ở đâu?

Ấn Độ giảm 25% phí sân bay để hỗ trợ ngành hàng không

Ông Helera, 43 tuổi, hiện đang chạy các tuyến đường ngắn hơn nhưng ngày làm việc lại dài hơn để ứng phó với tình hình. Ông thường xuyên làm việc 18 giờ mỗi ngày để đảm bảo có chút tiền dư lại sau khi mua nhiên liệu và chi trả một khoản tiền cố định phải nộp cho chủ xe mỗi ngày.

Ông chia sẻ: "Đây là đợt tăng giá dầu diesel tồi tệ nhất từ trước đến nay. Chúng tôi không biết liệu giá sẽ còn tăng nữa hay khi nào mới giảm xuống. Chúng tôi chỉ hy vọng cuộc chiến ở Trung Đông sớm kết thúc, vì hầu như tất cả mọi người đều đang bị ảnh hưởng. Đôi khi sau một ngày làm việc, tôi chỉ mang về được đúng 100 peso (khoảng 44.000 VNĐ). Với số tiền đó, gia đình tôi không thể nào trang trải cuộc sống được."

Trước khi xung đột Trung Đông nổ ra, ông Helera cho biết mình có thể dễ dàng kiếm được khoảng 500 peso chỉ trước giờ ăn trưa. Tuy nhiên, hiện nay, cuộc sống gia đình ông trong căn nhà hai tầng tại Manila, nơi ông sống cùng vợ, bảy người con và hai gia đình khác, đã phải điều chỉnh đáng kể do thu nhập giảm sút.

Ông chia sẻ, các con vẫn cần tiền cho học tập và sinh hoạt, nhưng nguồn tài chính của gia đình không còn đáp ứng được như trước. Ngay cả một bữa sáng đầy đủ với cơm giờ cũng trở thành điều xa xỉ, chỉ có thể có vào những ngày kiếm được nhiều tiền nhất.

Theo tính toán của ông Helera, mỗi chuyến xe cần ít nhất 10 hành khách, nếu ít hơn thì gần như không kiếm được gì. Trong khi đó, chiếc jeepney chỉ đạt công suất tối đa 16 người khoảng sáu lần mỗi ngày.

Các đợt tăng giá nhiên liệu mà ông gọi là "nghiêm trọng nhất" từng thấy, đã buộc ông phải bỏ các tuyến đường dài, nơi lượng hành khách không đủ để bù đắp chi phí dầu diesel.

Thu nhập cạn kiệt, nhiều tài xế tính chuyện bỏ nghề

Cùng chung hoàn cảnh, tài xế Joseph Orinion cho biết chi phí nhiên liệu tăng cao đã cắt giảm đáng kể thu nhập hằng ngày của ông.

Ông Orinion, 53 tuổi, người cha của 5 đứa con và đã có thâm niên lái xe jeepney suốt 32 năm, chia sẻ: "Trước đây khi dầu diesel chưa đắt như thế này, chúng tôi đổ 900 peso (khoảng 395.000 VND) tiền dầu là đủ chạy cho cả ngày đến tận tối. Bây giờ, chúng tôi phải chi ít nhất 2.000 peso (khoảng 875.000 VND). Thay vì có thể mang thu nhập về nhà, số tiền đó lại dùng để trả tiền dầu. Số tiền còn lại cho chúng tôi rất ít, chỉ khoảng từ 200 peso (khoảng 88.000 VND) đến 300 peso (131.000 VND). Đó là những gì chúng tôi đang phải cam chịu."

Ông Orinion đang trải qua những ngày làm việc dài dằng dặc bắt đầu từ 5 giờ sáng và kết thúc lúc gần 8 giờ tối, để rồi nhận lại số tiền kiếm được chỉ vừa đủ để sống qua ngày.

"Thật là quá sức chịu đựng. Có rất nhiều thứ phải lo toan vì đến ngày mai, bạn sẽ chẳng bao giờ biết phải xoay xở thế nào với số tiền mình kiếm được. Thu nhập của chúng tôi cứ teo tóp dần. Có những lúc tôi nghĩ hay là mình tạm ngừng làm việc, vì khi về nhà mà không có đủ tiền, tôi cảm thấy vô cùng kiệt sức."

Ông cho biết giá dầu diesel leo thang đã buộc ông phải cân nhắc lại việc mình có thể tiếp tục lái xe trong bao lâu nữa. Trong bối cảnh giá vé rất khó để tăng và hành khách cũng đang thắt chặt chi tiêu, ông Orinion cảnh báo rằng ngay cả những đợt tăng giá nhỏ nhất cũng có thể khiến người dân từ bỏ loại phương tiện này.

Ông nằm trong số đông đảo các tài xế đang kêu gọi chính phủ tạm thời bãi bỏ thuế nhiên liệu để giảm bớt áp lực cho cả người ngành vận tải lẫn người đi lại.

"Lời kêu gọi của tôi gửi tới Tổng thống là nếu có thể, hãy bãi bỏ thuế nhiên liệu, điều đó sẽ giúp ích cho chúng tôi rất nhiều. Nếu chúng tôi tăng giá cước, hành khách có thể sẽ ngừng đi xe vì đó cũng là một khoản chi phí phát sinh đối với họ”.

Trợ cấp nhỏ giọt, chi phí leo thang, tài xế khó trụ đường dài

Các công đoàn tài xế xe jeepney đã và đang yêu cầu tăng giá cước để giúp giảm bớt gánh nặng.

Trong khi đó, một quyết định tăng giá cước vốn đã được cơ quan quản lý vận tải quốc gia phê duyệt đã bị Tổng thống Ferdinand Marcos bác bỏ chỉ một ngày sau khi được công bố.

Nhân viên bán hàng Trixie Brumuela nói về việc giá cước có khả năng sẽ đắt hơn: "Tôi cảm thấy rất lo lắng. Nếu giá xăng dầu tăng, mọi chi phí chi tiêu sẽ tăng theo. Thu nhập của chúng tôi vốn đã ít ỏi, giờ lại phải gánh thêm tiền xe cộ. Chúng tôi đang phải đối mặt với rất nhiều khó khăn, và tình hình sẽ càng tồi tệ hơn nếu các khoản chi phí cứ tiếp tục leo thang.

Tuy nhiên, tôi cũng đứng về phía các tài xế Jeepney. Gá xăng dầu tăng vọt trong khi giá cước vẫn giữ nguyên. Như vậy là họ đang bị thua lỗ. Tôi rất thấu hiểu cho hoàn cảnh của họ."

Ông Helera cho biết chi phí nhiên liệu tăng cao đã khiến một số tài xế phải rời bỏ công việc, người trở về quê, người chuyển sang ngành nghề khác. Bản thân ông cũng đang cân nhắc lựa chọn này khi thu nhập ngày càng bấp bênh.

Tuy nhiên, ông lo ngại cơ hội của mình khá hạn chế do trình độ chỉ dừng ở bậc trung học, nên nếu chuyển việc có thể chỉ phù hợp với các công việc lao động phổ thông như xây dựng.

Về phía hỗ trợ, ông nhìn nhận khoản trợ cấp tiền mặt từ chính phủ vào cuối tháng 3, gói hỗ trợ đầu tiên dành cho các tài xế jeepney gặp khó khăn – là một tín hiệu tích cực, dù chưa thể giải quyết triệt để áp lực tài chính hiện tại.

Ông Helera cho biết: "Khoản hỗ trợ 5.000 peso của chính phủ chỉ giúp chúng tôi bù đắp được tiền dầu trong khoảng một đến hai ngày thôi. Nó thực sự không thấm vào đâu cả."

Với việc chi phí nhiên liệu tăng cao và các khoản trợ cấp của chính phủ chỉ giúp giảm nhẹ phần nào gánh nặng, những tài xế như ông Helera và Orinion cho rằng nỗ lực để duy trì hoạt động trên đường đang ngày càng trở nên bế tắc.

Còn tại Việt Nam, nhiều tài xế taxi và xe công nghệ tại Việt Nam đang rơi vào tình trạng chật vật. Chi phí nhiên liệu hiện chiếm tới 40–50% thu nhập, trong khi giá cước chưa kịp điều chỉnh tương ứng khiến lợi nhuận bị bào mòn đáng kể.

Theo phản ánh của tài xế Grab và Be, chi phí xăng đã tăng 30–50%, với tài xế ô tô từ khoảng 300.000 đồng lên 400.000 đồng mỗi ngày, còn xe ôm từ 100.000 đồng lên 150.000 đồng. Sau khi trừ chiết khấu 25–30% từ nền tảng, thu nhập ròng chỉ còn khoảng 200.000 đồng/ngày. Nhiều tài xế phải làm việc 12–16 giờ mỗi ngày, nhưng vẫn e ngại nhận cuốc ngắn, ưu tiên cuốc dài để bù chi phí, dẫn đến tình trạng thiếu xe cục bộ và thời gian chờ của khách kéo dài.

Trước áp lực này, các hãng đã triển khai một số biện pháp hỗ trợ như Grab tăng thưởng chuyến, hỗ trợ mua xe điện (từ 1,5–4 triệu đồng/xe), hay Be trợ cấp 800.000 đồng/tháng cho 500.000 tài xế từ 9/3; Vinasun tăng cước 11-12% tại TP.HCM nhưng vẫn chưa bù hết chi phí xăng. Trong bối cảnh đó, không ít tài xế tính đến phương án "tắt app" chờ giá ổn định hoặc bỏ nghề nếu kéo dài.