Quản lý thị trường trên “mặt trận” sở hữu trí tuệ: Hơn 2.000 vụ vi phạm bị triệt phá chỉ sau hơn 1 tháng

Cùng với đó, Kết luận số 51 của Bộ Chính trị đặt ra yêu cầu chuyển từ tư duy quản lý sang kiến tạo hệ sinh thái sở hữu trí tuệ phù hợp với kinh tế số và trí tuệ nhân tạo. Vậy làm thế nào để duy trì hiệu quả cuộc chiến chống hàng giả, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và tạo dựng môi trường kinh doanh lành mạnh, bền vững?

Hàng giả bị phanh phui gấp 3 lần, vì sao vẫn khó dẹp tận gốc?

Sau hơn 1 tháng triển khai đợt cao điểm theo Công điện số 38 của Thủ tướng Chính phủ, chủ yếu tập trung xử lý các vi phạm về sở hữu trí tuệ và hàng giả, các lực lượng chức năng trên cả nước đã ghi nhận bước đột phá lớn. Số vụ vi phạm bị phát hiện tăng gấp 3 lần so với mức trung bình, với hơn 2.000 vụ việc bị phanh phui, xử phạt hành chính gần 20 tỷ đồng.

Trên thị trường nội địa, lực lượng Quản lý thị trường đang là một trong những lực lượng tuyến đầu trong kiểm tra, kiểm soát và xử lý hành vi buôn bán hàng giả, hàng nhái, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Điển hình như tại Thanh Hóa, cơ quan điều tra vừa khởi tố Nguyễn Thị Hiền và Trịnh Đình Nam, thu giữ hơn 4.000 sản phẩm quần áo, giày dép giả mạo các thương hiệu xa xỉ như Louis Vuitton, Gucci, Chanel... với trị giá thị trường hơn 30 tỷ đồng.

Còn tại Hà Nội, trong đợt cao điểm giám sát, kiểm tra và xử lý các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, lực lượng chức năng Đội QLTT 14 đã kiểm tra 33 vụ việc. Tổng trị số lượng hàng hóa vi phạm bị tiêu hủy 7300 sản phẩm nhãn hiệu các loại, giá trị lên tới hơn 1,5 tỷ đồng.

Ông Trương Đình Minh, Đội trưởng Đội Quản lý thị trường số 14, Cục Quản lý thị trường thành phố Hà Nội nêu thực tế: "Các hành vi vi phạm chủ yếu là hàng hoá giả mạo nhãn hiệu, kinh doanh hàng hoá xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên môi trường thương mại điện tử. Các mặt hàng vi phạm tập trung ở nhóm sản phẩm tiêu dùng phổ biến như: giầy, dép, quần áo túi xách, kính mắt phụ tùng xe máy, hàng trang sức với nhiều nhãn hiệu nổi tiếng bị làm giả".

Nhìn từ những vụ án bị khởi tố hình sự cho thấy, quyết tâm không khoan nhượng của Việt Nam đối với hành vi sản xuất, vận chuyển hàng giả, hàng xâm phạm sở hữu trí tuệ. Đồng thời khẳng định cam kết xây dựng môi trường đầu tư thương mại minh bạch, lành mạnh và nâng cao hiệu quả bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ.

Tuy nhiên, tốc độ phát triển quá nhanh của công nghệ, khiến một số quy định bắt đầu lộ rõ những khoảng trống, chưa theo kịp thực tiễn xử lý các vi phạm trên môi trường mạng. Theo các chuyên gia pháp lý, các chứng cứ điện tử rất dễ bị xóa dấu vết, chỉnh sửa; kho hàng trực tuyến lại phân tán khắp nơi, trong khi quy trình nghiệp vụ và trang thiết bị của lực lượng chức năng chưa được chuẩn hóa.

Luật sư Đặng Văn Cường, Trưởng Văn phòng Luật sư Chính Pháp nhìn nhận, việc xây dựng thói quen trả tiền cho các sản phẩm trí tuệ của công chúng là yếu tố then chốt để bảo vệ doanh nghiệp chân chính:

"Mặc dù pháp luật đã có quy định tương đối đầy đủ, tuyên truyền rộng rãi, chế tài nghiêm khắc nhưng vi phạm vẫn diễn ra do sự bùng nổ phát triển trên không gian mạng. Việc xử lý còn gặp nhiều khó khăn. Cần phải thực hiện đồng bộ giải pháp: vừa ngăn chặn nguồn cung vi phạm, vừa kích hoạt văn hóa tiêu dùng bảo vệ bản quyền, quyền sở hữu trí tuệ".

Việt Nam kiên quyết xử lý nghiêm mọi hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, đồng thời, tiếp tục tăng cường công tác bảo hộ và thực thi quyền này, gắn với yêu cầu phát triển bền vững, xây dựng môi trường đầu tư kinh doanh lành mạnh, an toàn, thực hiện hiệu quả các cam kết quốc tế. Đây là quan điểm nhất quán, xuyên suốt trong chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Công điện số 38/2026 cũng như Kết luận số 51 của Bộ Chính trị về đẩy mạnh công tác sở hữu trí tuệ phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Chống hàng giả, xâm phạm sở hữu trí tuệ: Cần giải pháp bền vững từ gốc

Thực hiện chỉ đạo này, tại hội thảo chuyên đề Phát triển thị trường tiêu dùng trong nước do Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, Bộ Công Thương cùng các hiệp hội ngành hàng, doanh nghiệp mới đây tổ chức, ông Trần Việt Hùng, Trưởng phòng Nghiệp vụ Quản lý thị trường, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước cho biết, để xây dựng một môi trường kinh doanh minh bạch, lành mạnh bền vững, các doanh nghiệp cần chủ động tuân thủ quy định pháp luật, minh bạch thông tin sản phẩm, xây dựng thương hiệu uy tín và tăng cường ứng dụng công nghệ truy xuất nguồn gốc.

"Chúng tôi khuyến khích doanh nghiệp, chủ động ứng dụng các sản phẩm truy xuất nguồn gốc phù hợp với quy mô hoạt động đặc thù của ngành hàng mỹ phẩm, tuy nhiên, nền tảng cốt lõi vẫn là hệ thống hồ sơ dữ liệu và quá trình quản lý nội bộ đầy đủ, bảo đảm khả năng truy xuất và chứng minh tính hợp pháp của hàng hoá khi cần thiết".

Cùng với đó, lực lượng Quản lý thị trường, Hải quan cần nâng cao năng lực cho lực lượng thực thi, chuẩn hóa quy trình nghiệp vụ, trang bị phương tiện kỹ thuật hiện đại và đào tạo chuyên sâu về sở hữu trí tuệ, đặc biệt đối với các hành vi vi phạm trên không gian mạng.

Bà Đoàn Thị Hương Thanh, Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội Các nhà bán lẻ Việt Nam cũng đề xuất giải pháp lâu dài để tăng cường sự minh bạch của thị trường: "Liên quan đến nguồn gốc xuất xứ, chất lượng sản phẩm, ghi nhãn, công bố sản phẩm, mã số mã vạch, tem phụ và các giấy phép lưu hành cần thiết cùng các yêu cầu khác, đồng thời doanh nghiệp cần xây dựng hệ thống hồ sơ rõ ràng, minh bạch có khả năng truy xuất khi cần thiết".

Những kết quả đạt được thời gian qua cho thấy quyết tâm mạnh mẽ của các lực lượng chức năng trong làm sạch thị trường và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.

Tuy nhiên, cuộc chiến này sẽ không thể bền vững nếu chỉ trông chờ vào các đợt cao điểm, mà đòi hỏi lực lượng Quản lý thị trường phải tiếp tục đổi mới phương thức quản lý, tăng cường ứng dụng công nghệ, phối hợp chặt chẽ với các lực lượng chức năng và xây dựng ý thức tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ trong toàn xã hội.

Chỉ khi đó, hàng giả, hàng nhái mới không còn đất sống, góp phần tạo dựng môi trường kinh doanh minh bạch và thúc đẩy tăng trưởng bền vững./.