Nhà ở cho thuê, trụ cột chiến lược của mô hình mới (Bài 1): Từ chỗ ở tạm đến nhu cầu dài hạn

Khi ngày càng nhiều người sống trong những căn nhà đi thuê, câu chuyện không chỉ còn là giá nhà hay giấc mơ an cư, mà còn là chất lượng sống, sự an toàn và cách chúng ta nhìn nhận loại hình nhà ở này trong tương lai.

Thuê nhà không còn là giải pháp tạm thời

Một buổi sáng như bao ngày khác. Hoàng Đạt rời căn hộ thuê ở phía Tây Hà Nội để đến nơi làm việc.Mười năm trước, Đạt từ Hưng Yên lên Thủ đô học đại học. Mười năm sau, anh vẫn đang đi thuê nhà:

"Nếu tính sơ sơ chắc khoảng 8-9 lần. Hồi sinh viên ở ghép với bạn bè. Sau này đi làm thì thuê phòng riêng. Có nơi tăng giá thuê, có nơi chủ nhà lấy lại nhà, có nơi điều kiện sống không phù hợp nên lại chuyển. Nhiều lúc cảm giác mình cứ sống tạm ở đâu đó chứ chưa thật sự có một nơi thuộc về mình".

Gần thập kỷ liên tục chuyển chỗ ở, từ phòng trọ sinh viên, nhà thuê ghép với bạn bè cho đến căn hộ nhỏ của hiện tại. Đạt từng nghĩ tuổi 30 sẽ là lúc mình có một mái nhà riêng. Nhưng thực tế lại khác:

"Em đi xem một căn hộ hơn 60m2 ở khu vực ven Hà Nội. Giá gần 4 tỷ đồng. Lúc nghe môi giới báo giá thật sự em bị choáng. Mình đi làm gần chục năm, tiết kiệm từng đồng, vậy mà cảm giác khoảng cách tới căn nhà vẫn xa như lúc mới ra trường".

Câu chuyện của Đạt không phải là trường hợp cá biệt.

Theo Bộ Xây dựng, giá căn hộ tại Hà Nội liên tục tăng trong những năm gần đây. Nhiều dự án mới hiện có giá từ 70 đến hơn 100 triệu đồng mỗi mét vuông, trong khi thu nhập của phần lớn người lao động không tăng tương ứng.

Khoảng cách giữa giá nhà và khả năng tích lũy ngày càng bị kéo giãn. Với nhiều người trẻ, sở hữu nhà ở không còn là mục tiêu có thể đạt được trong vài năm đầu lập nghiệp. Thuê nhà vì thế không còn là giải pháp tạm thời, mà đang trở thành lựa chọn kéo dài nhiềunăm.

Chị Nguyễn Thị Lan – chủ một tòa nhà căn hộ cho thuê trên phố Lạc Long Quân, Tây Hồ, Hà Nội – là người cảm nhận rất rõ sự thay đổi ấy:

"Ngày trước các bạn trẻ thường nói thuê vài năm rồi mua nhà. Nhưng bây giờ nhiều người ở đây 5 năm, 7 năm, thậm chí hơn 10 năm vẫn tiếp tục thuê nhà. Thuê nhà trở thành lựa chọn bắt buộc chứ không phải lựa chọn mong muốn".

Không chỉ cần chỗ ở, mà cần một nơi sống an toàn

Khi thuê nhà trở thành nhu cầu lâu dài, người dân không chỉ cần một nơi để ở, mà còn cần một nơi đáng sống và an toàn để gắn bó.

Thực tế cho thấy phần lớn người thuê đều mong muốn sống gần khu vực trung tâm để thuận tiện học tập, làm việc. Nhưng nguồn cung nhà cho thuê tại những khu vực này chủ yếu là nhà ở kết hợp kinh doanh.

Không ít công trình chưa được thiết kế chuyên biệt cho mục đích cho thuê dài hạn, đặt ra những yêu cầu ngày càng cấp thiết về tiêu chuẩn chất lượng và phòng cháy chữa cháy.

Tại khu nhà trọ của gia đình ông Trần Văn Hải ở xã Thanh Liệt, công tác phòng cháy chữa cháy được xem là yêu cầu bắt buộc:

"Chúng tôi thường xuyên phối hợp với lực lượng chức năng kiểm tra hệ thống điện, trang bị đầy đủ bình chữa cháy, đèn chỉ dẫn thoát nạn và nhắc nhở người thuê chấp hành các quy định về phòng cháy chữa cháy. Mình làm nhà cho thuê thì phải đặt sự an toàn của người dân lên hàng đầu".

Sự cẩn trọng ấy xuất phát từ những bài học đắt giá. Vụ cháy chung cư mini tại Khương Hạ, quận Thanh Xuân cũ vào năm 2023 khiến 56 người thiệt mạng và hàng chục người bị thương là bài học đau xót do thời điểm đó chưa có tiêu chuẩn quy chuẩn đối với loại hình này.

Sau vụ việc, hàng nghìn cơ sở nhà trọ, nhà cho thuê trên địa bàn Hà Nội đã được rà soát, kiểm tra điều kiện an toàn phòng cháy chữa cháy. Nhiều vi phạm về lối thoát nạn, hệ thống điện, trang thiết bị chữa cháy đã được phát hiện và yêu cầu khắc phục.

Trên địa bàn do Đội Cảnh sát PCCC và CNCH Khu vực số 5 phụ trách hiện có hàng trăm cơ sở cho thuê trọ. Thiếu tá Đặng Sơn Tùng – Phó Đội trưởng Đội Cảnh sát PCCC và CNCH Khu vực số 5 cho biết, cùng với sự phát triển của loại hình này, công tác đảm bảo an toàn cháy nổ cũng đang được siết chặt hơn:

"Thời gian qua, chúng tôi đã ban hành các kế hoạch kiểm tra an toàn PCCC đối với loại hình nhà trọ, nhà ở cho thuê trọ nhằm kịp thời phát hiện, hướng dẫn, yêu cầu các cơ sở khắc phục tất cả những tồn tại, vi phạm về PCCC theo quy định của pháp luật".

Theo ông Nguyễn Chí Thanh – Phó Chủ tịch Thường trực Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam, khi nhà ở cho thuê ngày càng trở thành một phần quan trọng của đời sống đô thị, vấn đề không chỉ là tăng nguồn cung mà còn phải xây dựng những tiêu chuẩn tối thiểu về chất lượng và an toàn cho loại hình nhà ở này:

"Hiện nay chúng ta thấy rằng nhà ở cho thuê tại sao thời gian qua khi chúng ta tăng cường công tác kiểm tra phòng cháy chữa cháy thì thấy là một loạt các nhà cho thuê không đảm bảo yêu cầu tiêu chuẩn gây mất an toàn cho người ở. Đấy là một cái mà chúng ta thấy rằng tại sao trong kết luận 64 của Tổng bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu là chúng ta phải có quy định về chuẩn chất lượng của các loại hình nhà ở khác nhau để làm sao mà thứ nhất là đảm bảo các quy định tiêu chuẩn tối thiểu, đảm bảo chất lượng sống ở mức tối thiếu đấy. Và chúng ta cần nhìn nhận vấn đề một cách đầy đủ và chi tiết".

Nhà ở cho thuê đang ngày càng hiện diện rõ nét trong đời sống đô thị, không chỉ như một giải pháp trước mắt mà đã trở thành nhu cầu lâu dài của nhiều người dân.

Từ yêu cầu của Tổng Bí thư Tô Lâm về việc xác định nhà ở cho thuê là một trụ cột chiến lược trong chính sách nhà ở quốc gia giai đoạn đến năm 2030, đến những động thái siết chặt quản lý, bảo đảm an toàn sau các vụ cháy nghiêm trọng tại Hà Nội, có thể thấy loại hình nhà ở này đang được nhìn nhận với một vai trò mới: không chỉ là một sản phẩm của thị trường, mà còn là một bộ phận của an sinh đô thị.

Tuy nhiên, để biến định hướng đó thành hiện thực, để hình thành một thị trường nhà ở cho thuê chuyên nghiệp, an toàn và phát triển bền vững vẫn còn nhiều nút thắt cần được tháo gỡ.

Những rào cản ấy đang nằm ở đâu? Mời quý vị đón xem bài 2 của loạt phóng sự: “Nhà ở cho thuê – Trụ cột chiến lược của mô hình mới”.