Hà Nội đề xuất chuyển đổi loại hình nhà ở: Đóng cánh cửa lãng phí, chặn tư duy trục lợi

Đề xuất này đang nhận nhiều ý kiến trái chiều bởi dù được đánh giá là một giải pháp linh hoạt cho thị trường, song cũng có không ít nỗi lo ngại về tình trạng đầu cơ, trục lợi chính sách. 

Chống lãng phí nguồn lực đất đai bằng cơ chế chuyển đổi nhà ở linh hoạt

Là một doanh nghiệp có nhiều năm kinh nghiệm phát triển về phân khúc nhà ở xã hội, ông Nguyễn Hoàng Nam – Tổng giám đốc Công ty Cổ phần G-Home nêu quan điểm: "Mô hình chuyển đổi nên ủng hộ. Không chỉ là chuyển đổi giữa nhà xã hội sang thương mại, mà còn là nhà thương mại sang xã hội, rồi nhà tái định cư sang nhà xã hội. Nếu cứ cứng nhắc  sẽ dẫn tới tình trạng vừa thiếu vừa thừa. Dân thì đang thiếu nhà, nhưng rất nhiều các khu nhà đang bị thừa, nhà kí túc xá cho sinh viên, nhà tái định cư vừa rồi thừa nhiều lắm. Trường hợp nhà xã hội, hiện ở Hà Nội không ghi nhận thừa những nhỡ nếu thừa thì không nên để phí".

Đồng tình với góc nhìn này, dưới góc độ đơn vị nghiên cứu thị trường, ông Nguyễn Chí Thanh – Phó Chủ tịch Hiệp hội Mới giới Bất động sản Việt Nam cho rằng, việc cho phép chuyển đổi linh hoạt là giải pháp để giải quyết bài toán chống lãng phí:

"Chúng ta đang giải quyết vấn đề lãng phí. Rõ ràng các khu Pháp Vân - Tứ Hiệp để không bao lâu, là một sự lãng phí cực kỳ lớn. Việc linh hoạt cho chuyển đổi rất là tốt. Cả những nhà tái định cư có thể dùng để làm nhà ở xã hội cho thuê lâu dài, rất tốt. Chúng ta đưa ra quy định linh hoạt thì tôi nghĩ rằng cứ không lãng phí, không thất thoát thì nên linh hoạt. Còn ưu tiên cái gì thì rõ ràng tùy theo nguồn lực".

Cần cơ chế "gác cổng" để chặn đứng tư duy trục lợi

Khẳng định đây là cơ chế "cởi trói" rất kịp thời đối với các chủ đầu tư về phương án kinh doanh trong bối cảnh thị trường còn nhiều khó khăn, song, ở một góc nhìn thận trọng hơn, ông Nguyễn Quốc Anh – Phó Tổng giám đốc của chuyên trang Batdongsan.com.vn lại không giấu khỏi những băn khoăn về nguy cơ trục lợi:

"Điều tôi băn khoăn là làm sao để kiểm soát chặt được quá trình chuyển đổi. Bởi nếu sự chuyển đổi theo hướng cố giữ lại nguồn căn nhất định để chuyển sang nhà ở thương mại bán với giá trị cao hơn thì sẽ bị trái với mục đích là an sinh và là để có nơi ở cho người dân. Nên đánh giá kỹ nguyên nhân vì sao không bán được hàng, do vị trí, thiết kế, giá bán hay điều kiện tiếp cận cần được đảm bảo chặt chẽ. Chỉ khi thực hiện các biện pháp rồi mà việc bán vẫn khó khăn thì mới cân nhắc đến giải pháp chuyển đổi. Rõ ràng, nỗi lo về kịch bản doanh nghiệp mượn danh nghĩa xin quỹ đất làm dự án nhà ở xã hội, sau đó tạo ra tình trạng "ế hàng" để hợp thức hóa thành nhà ở thương mại giá cao – là hoàn toàn có cơ sở".

Do đó, theo luật sư Nguyễn Thanh Hà, chủ tịch công ty luật SBLAW, nếu đề xuất chuyển đổi được triển khai thì cần có cơ chế để kiểm soát, chống lạch luật để đầu cơ, trục lợi: "Ví dụ chủ đầu tư chỉ xin nhà ở xã hội xong lại biến lại thành nhà thương mại, bảo là không có đối tượng mua. Tôi nghĩ đây là một cách để cơ quan nhà nước chống lãng phí nhưng nếu được triển khai, phải có cơ chế đảm bảo kiểm soát được và cần phải rà soát làm rõ nguyên nhân tại sao nhà ở xã hội đấy không có người ở, sau đó thì mới quyết định. tôi nghĩ là cái này cần phải xem xét kỹ chứ chưa quyết vội".

Để giúp chính sách vận hành linh hoạt, đồng thời hạn chế tình trạng trục lợi? Ông Nguyễn Chí Thanh – Phó Chủ tịch Hiệp hội Môi giới Bất động sản Việt Nam đề xuất: "Quy định rất rõ thôi, khi chuyển đổi nhà ở xã hội sang nhà ở thương mại thì phải thực hiện các nghĩa vụ về tài chính minh bạch. Nộp tiền sử dụng đất theo theo xác định của các cơ quan chức năng. Để chống gọi là thất thoát thì nghĩa vụ tài chính minh bạch rõ ràng, thực hiện đầy đủ thì thì sẽ chống thất thoát".

Việc thay đổi tư duy quản lý từ cứng nhắc sang linh hoạt để giải phóng nguồn lực, tránh lãng phí những khu nhà "đắp chiếu" là bước đi cần thiết. Tuy nhiên, nhà ở xã hội là nhằm bảo đảm an sinh cho người thu nhập thấp. Do đó, theo các chuyên gia, cơ chế chuyển đổi chỉ nên là phương án dự phòng để tránh rủi ro dư thừa trong tương lai.

Bên cạnh việc chuyển đổi sang nhà ở thương mại, các chuyên gia cũng cho rằng, cơ quan quản lý cũng cần tính đến các phương án bền vững hơn như chuyển đổi công năng sang nhà ở xã hội cho thuê, hoặc rà soát lại khâu quy hoạch, hạ tầng để người dân thực sự tiếp cận được phân khúc này. Có như vậy mới đảm bảo mục tiêu an sinh cho ngừoi dân./.