Nguy cơ ô nhiễm từ tro bay nhà máy rác

Hải Dương hiện đang có 3 nhà máy đốt rác phát điện, mỗi nhà máy phát sinh khoảng trên dưới hàng chục tấn tro xỉ sau quá trình đốt rác và hiện đang gặp khó khăn trong quá trình xử lý. Công ty CP Môi trường xanh Vĩnh Phúc đã hóa rắn thành gạch không nung để phục vụ cho sử dụng nội bộ, nhưng số lượng vẫn rất lớn. Trong khi hiện nay còn thiếu quy định hướng dẫn sử dụng tro xỉ này thành những sản phẩm đủ tiêu chuẩn để thương mại hóa.

Bên cạnh tro xỉ, tro bay của các nhà máy xử lý đốt rác phát điện cũng là vấn đề đáng quan tâm. Theo TS. Doãn Hà Thắng, chuyên gia vật lý Plasma, nguồn vật liệu đầu vào đưa vào các nhà máy xử lý rác có nhiều thành phần khác nhau, trong đó có vật liệu carbua hydro, oxit kim loại. Khi đốt nhiệt độ  ở vùng nhiệt độ 250 - 450 độ C với xúc tác là sự có mặt của tro bay có thể làm xuất hiện dioxin, vùng nhiệt độ từ 700-900 độ gây ra khi dioxin nhiều nhất. Trên thực tế, nhiều đơn vị chưa chú trọng đến quy trình thu hồi, vận chuyển và xử lý tro bay.

"Khi tôi đi thăm các nhà máy, tôi thấy mọi người chưa để ý lắm đến tái chế tro bay, thậm chí là hiện tại bây giờ có những nơi mà người ta còn xả thẳng tro bay từ miệng Silô vào xe chở và làm cho nó phát tán ra không khí.

Chính vì kích cỡ nhỏ cho nên cái đấy gây ra khá nhiều ảnh hưởng đến sức khỏe. Một số nghiên cứu trên thế giới đã chỉ ra, tro bay có kích cỡ nhỏ gọn của nó, nhẹ gây ra dị ứng trên da, nặng gây ra những ảnh hưởng rất lớn trong cơ thể như các bệnh về phổi, gan và thậm chí gây ra ung thư", TS. Doãn Hà Thắng cho biết.

Có khoảng trên 20 ứng dụng của tro xỉ nhà máy từ chế tạo bê tông hiệu năng cao từ hạt vi cầu tách ra từ tro xỉ cho đến tái chế tro xỉ thành vật liệu kim loại đốt không sinh ra CO2. Chúng ta chỉ đang tận dụng tro bay cấp cho các nhà máy xi măng đồng thời làm sai quy trình thu gom tro xỉ trong nhà máy mà đã được phê duyệt trong thiết kế.

TS Hoàng Dương Tùng, Nguyên Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Môi trường khẳng định, tro bay của các nhà máy đốt rác phát điện là chất thải nguy hại, cần phải xử lý và chôn một bãi chôn lấp riêng, đúng quy định để tránh gây ảnh hưởng tới môi trường. Tuy nhiên, hiện nay một số nhà máy vẫn đang gặp khó khăn trong xử lý tro bay đặc biệt là những khu vực chôn lấp:

"Vừa rồi, số tro bay của nhà máy Cần Thơ người ta bắt buộc phải để trong kho một thời gian dài, chính quyền thì cũng loay hoay mãi. Tôi nghĩ rằng trước khi xây dựng thì phải thống nhất, cái đấy sẽ làm thế nào, của ai, chôn ở đâu cho nó rõ ràng, để khi đi vào vận hành, kể cả khi vận hành thí nghiệm, tất cả các vấn đề tro bay xử lý theo đúng quy định Nhà nước để cho khỏi ảnh hưởng đến môi trường và đời sống với người dân."

Trước đó, trả lời VOV Giao thông, ông Đỗ Thanh Bái, Tổng thư ký Hội đồng trách nhiệm xã hội tự nguyện trong các doanh nghiệp hóa chất cho rằng, hiện nay vẫn còn những khoảng trống giữa cam kết và thực hiện các dự án nói chung và dự án nhà máy đốt rác phát điện nói riêng. Trong các xác nhận hoàn thành đều có những giải pháp kiểm soát, quản lý cam kết của chủ đầu tư theo đánh giá tác động môi trường tuy nhiên, quá trình triển khai còn chịu tác động của một số yếu tố

"Điều này phụ thuộc rất nhiều vào trách nhiệm của chủ đầu tư và trách nhiệm của cơ quan quản lý và ý thức bảo vệ môi trường của chủ đầu tư, cơ quan quản lý nhà nước", ông Đỗ Thanh Bái nói.

Việt Nam hiện có 15 nhà máy đốt rác phát điện đang được triển khai xây dựng, trong đó đã có 3 nhà máy chính thức hoạt động. Nếu không có những biện pháp kiểm soát chặt chẽ quá trình thu gom, xử lý và lưu trữ tro bay từ các nhà máy, có thể gây ra những ảnh hưởng lớn đến môi trường.