Người dân ven biển ĐBSCL quay quắt tìm nước ngọt giữa đỉnh hạn

Cả nước đang bước vào cao điểm nắng nóng kéo dài, nhiều nơi ghi nhận nền nhiệt vượt ngưỡng 40 độ C. Tại các đô thị lớn như Hà Nội, TP.HCM, người dân quay quắt giữa cái nóng gay gắt, sinh hoạt, sức khỏe đều bị ảnh hưởng.

Ở một góc khác, giữa cao điểm hạn, mặn, người dân ven biển Đồng bằng sông Cửu Long còn đối mặt với nỗi lo khắc nghiệt hơn: thiếu nước ngọt cho cuộc sống hằng ngày. Dù đã được dự báo và chủ động ứng phó từ sớm, nhưng tại nhiều địa phương ven biển Cà Mau, hành trình tìm kiếm nguồn nước ngọt vẫn đầy chật vật.

Thiếu nước sinh hoạt kéo dài, người dân mòn mỏi chờ đợi

Những ngày đầu tháng 4, tại các xã Khánh Bình, Biển Bạch, U Minh, Hồng Dân (tỉnh Cà Mau), nhiều tuyến kênh nội đồng đã cạn trơ đáy. Mực nước xuống thấp do các cống được đóng lại nhằm ngăn mặn xâm nhập, khiến nguồn nước ngọt phục vụ sinh hoạt gần như không còn.

Đi dọc kinh Xáng Cùng (ấp Thanh Tùng, xã Biển Bạch) dài 3km trong tiết trời hực lửa, vị mặn phủ khắp không gian và thấm vào da thịt, 200 hộ dân đang sống dọc bên bờ kinh này đều trong tình cảnh thiếu nước sinh hoạt.

Bà Lê Thị Đủ thở dài cho biết, hơn một năm trước hay tin có đường ống dẫn nước sạch về ấp, bà vui mừng đi mua ngay đồng hồ lắp sẵn, nhưng trông hoài không thấy nước. “Khát” quá, người dân phải mua từng lu nước, mỗi lu 700 lít với giá 60.000 đồng, nhưng xài cũng chẳng thấm vào đâu:

“Thấy buồn, họp lần nào bà con cũng gửi yêu cầu về nước hết, giờ có nước là mừng lắm. Trạm nước bên kia sông là của tỉnh An Giang, mình muốn vô đồng hồ thì mình kéo ống ngang sông, tốn 3 triệu. Nhưng không chắc ăn vì phải kéo ngang sông nên chưa có dám kéo về xài. Nhà nước giờ mà làm cho dân có nước nữa, tôi sống toại nguyện rồi đó”, bà Đủ cho biết.

Trên địa bàn tỉnh Cà Mau, xã Biển Bạch có đặc thù địa chất khác biệt, không có mạch nước ngầm ngọt. Người dân khoan giếng sâu nhưng chỉ gặp nước phèn, mặn, không thể sử dụng. Trong khi đó, nguồn nước mặt tại ao, đìa cũng không đảm bảo vệ sinh. Vào mùa mưa, người dân còn có thể tích trữ nước nhưng đến mùa khô lại rơi vào cảnh thiếu nước kéo dài.

Ông Lê Văn Tuấn, một người dân địa phương cho biết thêm: “Bà con ở đây ai cũng mong mau có nước để dân mình xài cho thoải mái. Vùng này nước mặn, hiếm nước nên ai cũng mong chờ.”.

Thực trạng vào mùa khô thiếu nước ngọt đã diễn ra từ rất lâu trên địa bàn xã Biển Bạch, tỉnh Cà Mau. Không chỉ thiếu nước, một số khu vực còn gặp vấn đề về chất lượng và áp lực nước. Người dân phản ánh, có lúc nước bị nhiễm bùn, nước yếu; một số đoạn tuyến ống thi công dở dang hoặc đã lắp đặt nhưng chưa vận hành.

Ông Nguyễn Thanh Hải, Chủ tịch UBND xã Biển Bạch, tỉnh Cà Mau cho biết:

 “Khu vực ấp Thanh Tùng và ấp 18 có vài chục hộ dân khó khăn, do chưa có nước. Sở Nông nghiệp, Trung tâm nước vẫn đang tiếp tục tìm giải pháp cấp nước đến người dân. Người dân ở những vị trí thiếu nước rất mong có nước, chúng tôi cũng đã kiến nghị cấp trên tiếp tục quan tâm, đầu tư để đáp ứng mong mỏi của người dân”.

Gỡ nút thắt cấp nước cuối nguồn cho người dân Cà Mau

Triều cường “nhấn chìm” nhiều khu vực ở Đồng bằng sông Cửu Long

Chuyện thiếu nước ngọt vào mùa khô ở vùng mặn không phải là chuyện mới ở Cà Mau, nhưng năm nào cũng xảy ra, mặc dù đã kéo đường ống về đến tận từng nhà.

Ông Lê Công Nguyên - Phó giám đốc Trung tâm Nước sạch và Vệ sinh môi trường nông thôn tỉnh Cà Mau thừa nhận, hằng năm mùa khô luôn xảy ra thiếu nước cục bộ, đặc biệt tại xã Biển Bạch. Thời gian qua, trung tâm đã nỗ lực truyền tải nước từ đầu nguồn về tận khu vực giáp ranh tỉnh An Giang. Tuy nhiên do đường ống kéo đi quá xa, có những tuyến dài hơn 100km so với trạm đầu nguồn nên áp lực nước giảm mạnh. Đây là lý do chính khiến nhiều hộ dân dẫu đã lắp đồng hồ, kéo ống nhưng vẫn chưa có đủ nước để sử dụng:

“Thời gian qua, Nhà nước đầu tư một giếng khoan cũng khá là xa, từ đó luân chuyển nước về. Tuy nhiên, mỗi mùa nắng hạn, nhu cầu sử dụng nước rất cao nên không đủ nước, ở những nơi tuyến ống cuối nguồn thường xảy ra tình trạng thiếu nước cho bà con sử dụng.

Hiện nay, đối với những đường ống do chúng tôi đầu tư, bà con đã có nước xài rồi và nguồn nước này sẽ ổn định qua mùa khô. Chúng tôi cũng tham mưu với Sở NN&MT đầu tư thêm giếng khoan và trạm bơm tăng áp để đảm bảo hoạt động đủ nước cho bà con sử dụng. Trong năm 2026 này, chúng tôi nối dài đường ống, giai đoạn 2026 – 2030 sẽ khoan thêm giếng”, ông Nguyên cho biết.

Tại Đồng bằng sông Cửu Long, mùa khô đang bước vào giai đoạn cao điểm, nhiều vùng nông thôn tiếp tục đối mặt với nguy cơ thiếu nước sinh hoạt. Ở Cà Mau, dù có hệ thống kênh thủy lợi với nguồn trữ khá dồi dào và hồ chứa nước ngọt Khánh An, nhưng việc cấp nước cho người dân vẫn còn nhiều trở ngại.

Nguyên nhân chủ yếu là do hệ thống cấp nước tập trung chưa đồng bộ, thiếu sự kết nối liên vùng. Trong những ngày nắng hạn, hình ảnh những chiếc ghe chở nước len lỏi khắp các tuyến kênh đã trở nên quen thuộc.

Dù giá nước cao, người dân vẫn phải chấp nhận mua để phục vụ sinh hoạt hằng ngày. Thiếu nước không chỉ gây đảo lộn đời sống mà còn tiềm ẩn nguy cơ về sức khỏe khi phải sử dụng nguồn nước không đảm bảo vệ sinh.

Trước những khó khăn do hạn hán gây ra, các địa phương cần chủ động hơn nữa trong công tác ứng phó. Trước mắt, cần linh hoạt điều tiết, luân chuyển nguồn nước từ các khu vực lân cận về những nơi đang khan hiếm. Về lâu dài, việc đầu tư hệ thống trạm bơm, giếng khoan là giải pháp cần thiết, nhằm bảo đảm nguồn nước ổn định, phục vụ đời sống người dân một cách bền vững.