Kinh tế Việt Nam năm 2026: Khát vọng tăng trưởng "hai con số" và vận hội trong kỷ nguyên mới

Sau một giai đoạn tích lũy về hạ tầng và cải cách thể chế, nền kinh tế Việt Nam đang đứng trước "điểm bùng phát" để chuyển mình từ một quốc gia thu nhập trung bình thấp sang một nền kinh tế năng động bậc nhất châu Á.

Hạ tầng mở đường cho mục tiêu tăng trưởng hai con số

Năm 2025 khép lại với những con số ấn tượng, GDP ước đạt trên 8%, kim ngạch xuất nhập khẩu vượt mốc 900 tỷ USD và vốn FDI đạt kỷ lục trong vòng 5 năm. Những kết quả này không chỉ là con số thống kê, mà là bệ phóng vững chắc cho mục tiêu tăng trưởng hai con số vào năm 2026. Trong đó, các trụ cột cốt lõi cần phát huy hiệu quả một cách đồng bộ, đặc biệt là đột phá về mặt hạ tầng – mạch máu của sự phát triển, được nhìn nhận như là yếu tố quan trọng đầu tiên trong bối cảnh Việt Nam liên tục khởi công nhiều dự án hạ tầng trong giai đoạn cuối năm 2025…

Như tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông dự kiến thông xe trong năm nay, sân bay quốc tế Long Thành giai đoạn 1 vận hành thử nghiệm, các tuyến vành đai tại Hà Nội, TP.HCM hoàn thiện. Những nỗ lực cải cách thể chế theo hướng tinh gọn, hiệu quả đúng tinh thần chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, cũng chính là một động lực cho sự phát triển.

Ông Nguyễn Đức Kiên – nguyên Tổ trưởng Tổ tư vấn kinh tế của Thủ tướng, nhận định: “Chúng ta có thể thấy có những địa phương vừa có núi, vừa có rừng vừa có đồng bằng và ven biển. Như vậy họ có thể tận dụng tối đa các nguồn lực tại chỗ để phát triển qua đó định hình phương hướng phát triển mới. Như vậy chúng ta tránh được tình trạng nhà nhà làm cảng. Vì chúng ta đã hợp nhất rồi thì chi phí logictics của từng địa phương giảm, và tính kết nối của các địa phương được hỗ trợ”…

Cùng với đó, việc đẩy nhanh tiến độ các cảng biển nước sâu tại Cái Mép - Thị Vải biến Việt Nam thành một mắt xích không thể thay thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu, giảm chi phí logictics. Từ đó, khả năng kết nối đa phương thức không chỉ thúc đẩy xuất khẩu mà còn thu hút những dòng vốn FDI chất lượng cao, tập trung vào các ngành sản xuất có giá trị gia tăng lớn. Cú hích từ đầu tư công với kế hoạch huy động gần 5 triệu tỷ đồng cho cả giai đoạn tạo ra sức lan tỏa rất mạnh, kích thích đầu tư tư nhân nếu đảm bảo được tính thực thi.

Theo GS. TS. Hoàng Văn Cường, Uỷ viên Hội đồng Tư vấn chính sách của Thủ tướng, đầu tư công tăng lên đồng nghĩa với tổng cầu tăng lên, từ đó lan tỏa đến các ngành nghề khác, tiếp sức cho nền kinh tế phát triển.

“Đầu tư công tăng lên chúng ta tăng được cầu của Chính phủ, từ đó lan tỏa, tác động đến cầu của các ngành khác. Yếu tố thứ hai là đầu tư công tốt giúp cho hạ tầng phát triển tốt, giúp cho các ngành nghề khác phát triển theo về lâu dài”…

Kinh tế tri thức mở đường cho mục tiêu tăng trưởng kinh tế

Không còn phụ thuộc vào lao động giá rẻ, những năm qua Việt Nam bắt đầu chuyển mình mạnh mẽ sang nền kinh tế tri thức. Sự bùng nổ của ngành công nghiệp bán dẫn, trí tuệ nhân tạo AI và trung tâm tài chính quốc tế tại TP.HCM dự báo là một trong những động lực mới.

Mục tiêu kinh tế số đóng góp 30% GDP vào năm 2030 bắt đầu tăng tốc ngay từ năm 2026, giúp cho năng suất lao động dự kiến tăng 8,5%. Đây cũng là lời giải cho bài toán già hóa dân số cũng vấn đề liên quan với dự báo thời kỳ cơ cấu dân số vàng sắp kết thúc, nguy cơ rơi vào bẫy thu nhập trung bình trước khi thực sự trở nên giàu có vẫn còn hiện hữu.

Ông Nguyễn Thiện Nghĩa, Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế, Bộ Khoa học và Công nghệ, cho biết: “Hiện nay Việt Nam đang đứng trước thời cơ rất thuận lợi để có thể đón đầu xu thế, ở Việt Nam hiện có những công ty sản xuất vi mạch hàng đầu thế giới của Hoa Kỳ, Nhật Bản, Hàn Quốc đang hoạt động, các kỹ sư của chúng ta đang hoạt động trong hệ sinh thái vi mạch do đó chúng ta cần tiếp tục đầu tư, phát triển nguồn nhân lực, cung cấp cho các công ty ở Việt Nam hoặc do người Việt Nam thành lập”…

Mục tiêu tăng trưởng hai con số trong năm 2026 gắn liền với khái niệm tăng trưởng chất lượng, các tập đoàn đa quốc gia không chỉ tập trung vào nguồn nhân công giá rẻ mà còn tập trung vào khả năng cung ứng năng lượng tái tạo của Việt Nam.

Ngoài ra, cũng không thể không nhắc đến vai trò của tiêu dùng nội địa, với tầng lớp trung lưu chiếm hơn 25% dân số vào năm 2026, chính sách kích cầu, kết hợp với việc ổn định kinh tế vĩ mô và kiểm soát lạm phát tạo ra môi trường kinh doanh an toàn, hấp dẫn.

Theo ông Mạc Quốc Anh, Viện trưởng Viện Kinh tế và Phát triển doanh nghiệp, việc duy trì mức thuế giá trị gia tăng 8% thay vì 10% duy trì sức mua của người dân, tạo điều kiện cho doanh nghiệp phát triển.

“Với việc giảm thuế giá trị gia tăng thì ngoài việc doanh nghiệp có lợi thì người dân cũng có lợi vì hàng hóa có chất lượng, giá cả cạnh tranh thì kích cầu thị trường. Về mặt ngân sách cũng sẽ tăng thu và hơn nữa là với thị trường như vậy nhiều nhà đầu tư sẽ đến với thị trường Việt Nam khi mà chúng ta có hàng loạt chính sách về thuế, phí, đặc biệt là thuế giá trị gia tăng”…

Việc đạt được mức tăng trưởng hai con số trong năm 2026 là một cột mốc mang tính biểu tượng, khẳng định vị thế mới của Việt Nam trên trường quốc tế. Đó không chỉ là thành quả của những con số thống kê, mà là kết quả của sự đồng lòng giữa ý chí của Chính phủ và sức sáng tạo của nhân dân. Rõ ràng, thời điểm này Việt Nam hội tụ đủ mọi điều kiện để thực hiện cú nhảy vọt, trở thành quốc gia phát triển năng động hàng đầu châu Á.