Kiểm toán chuyển đổi số - Cân bằng giữa đổi mới và tuân thủ

Theo các chuyên gia, Kiểm toán Chuyển đổi số đóng vai trò là cơ chế chủ động xác định và giảm thiểu các điểm yếu tiềm ẩn.

Thực tế, có tới 87,5% các sáng kiến chuyển đổi số được ghi nhận là thất bại, nguyên nhân chủ yếu do những vấn đề quản trị phát sinh sau khi quá trình số hóa kết thúc. Kiểm toán viên chính là người giúp cân bằng giữa hai yếu tố quan trọng: Đổi mới và Quản trị, đảm bảo các sáng kiến số hóa mang lại giá trị thiết thực, đồng thời tuân thủ nghiêm ngặt các quy định. Để chuyển đổi số thành công và bền vững, các tổ chức cần xem kiểm toán là công cụ chủ động, không phải là biện pháp ứng phó thụ động.

Kiểm toán Chuyển đổi số bao gồm việc đánh giá khách quan cách thức doanh nghiệp áp dụng công nghệ số, tập trung vào an ninh mạng, tính toàn vẹn dữ liệu, tuân thủ quy định và hiệu quả hoạt động.

Theo Hiệp hội Kiểm toán và Kiểm soát Hệ thống thông tin (ISACA), kiểm toán Chuyển đổi số cần được tiến hành sau khi tổ chức thực hiện các quy trình cốt lõi sau:

Thứ nhất: Chuyển đổi quy trình kinh doanh, ví dụ như thiết kế lại các quy trình cốt lõi qua công cụ số để tự động hóa và nâng cao hiệu quả.

Thứ hai: Chuyển đổi lĩnh vực hoạt động, tức là tận dụng công nghệ số để mở rộng sang thị trường mới hoặc tái định nghĩa năng lực cốt lõi, như cách Amazon phát triển từ thương mại điện tử sang dịch vụ điện toán đám mây.

Thứ ba: Chuyển đổi nền tảng và hệ sinh thái, xây dựng các nền tảng kỹ thuật số kết nối khách hàng, nhà cung cấp và đối tác.

Ngoài ra, hoạt động này cũng nên được thực hiện sau khi tổ chức hiện đại hóa hạ tầng công nghệ thông tin, khai thác phân tích dữ liệu, hoặc áp dụng nền tảng đám mây.

Kiểm toán Chuyển đổi số có nhiệm vụ kiểm soát rủi ro và gia tăng hiệu quả quản trị tổ chức. Khi doanh nghiệp chuyển dữ liệu lên đám mây hoặc thử nghiệm Trí tuệ nhân tạo (AI), họ tạo ra những lớp rủi ro mới như quyền riêng tư dữ liệu, rủi ro bên thứ ba và tấn công mạng. Kiểm toán cung cấp khuôn khổ để nhận diện sớm và ứng phó với các lỗ hổng này.

Nhiệm vụ của kiểm toán viên là đánh giá hiệu quả của các biện pháp kiểm soát nội bộ hiện có, đồng thời đề xuất điều chỉnh phù hợp với bối cảnh mới. Điều này giúp các cơ quan quản trị có cơ sở vững chắc để đưa ra quyết định khắc phục. Để Chuyển đổi số thành công, kiểm toán không nên được coi là hoạt động đơn lẻ, mà phải là thành phần xuyên suốt vòng đời chuyển đổi – từ lập kế hoạch, triển khai đến vận hành. Việc tích hợp chức năng kiểm toán trong mọi giai đoạn sẽ giúp duy trì các chuẩn mực quản trị mà không làm chệch hướng mục tiêu Chuyển đổi số./.