Giải pháp nào giúp doanh nghiệp xuất khẩu pin mặt trời ứng phó phòng vệ thương mại?

Bắt kịp xu hướng phát triển năng lượng xanh toàn cầu, các doanh nghiệp sản xuất tấm pin năng lượng mặt trời của Việt Nam được đánh giá là có một số lợi thế lớn như chi phí lao động cạnh tranh, cơ sở hạ tầng đáp ứng tốt, các khu công nghiệp giảm được chi phí liên quan đến logistics và vận hành, từ đó giúp nhà sản xuất giảm giá thành sản phẩm.

"Nhu cầu về tấm pin năng lượng mặt trời ở cả thị trường nội địa và thế giới đang cao. Hiện nay, Việt Nam là nhà cung cấp rất lớn cho thị trường Mỹ, châu Âu, vùng Đông Nam Á và một số khu vực đang phát triển, các sản phẩm của Việt Nam được đánh giá là tốt, do được thừa hưởng một số công nghệ của các doanh nghiệp FDI mang lại", ông Vũ Thanh Hải, chuyên gia Viện Năng lượng (Bộ Công Thương) thông tin tại tọa đàm về pin năng lượng mặt trời ngày 27/12.

Tuy nhiên bên cạnh cơ hội, ngành pin năng lượng mặt trời cũng vào danh sách cảnh báo nguy cơ bị điều tra phòng vệ thương mại, điều tra chống lẩn tránh phòng vệ thương mại. 

Theo bà Nguyễn Yến Ngọc, Trưởng phòng Xử lý Phòng vệ thương mại nước ngoài, Cục Phòng vệ thương mại (Bộ Công Thương), năm 2024 tiếp tục chứng kiến xuất khẩu của Việt Nam trên đà tăng trưởng, do đó các mặt hàng cũng đối mặt với xu hướng bảo hộ của các nước nhiều hơn, trong đó có xu hướng áp dụng phòng vệ thương mại. Điều này đặt ra thách thức lớn cho các doanh nghiệp xuất khẩu.

Thống kê của Cục phòng vệ thương mại cho thấy, mặt hàng pin năng lượng mặt trời của Việt Nam đã bị một số nước như Ấn Độ, Thổ Nhĩ Kỳ tiến hành điều tra các biện pháp phòng vệ thương mại.

"Đáng chú ý, Mỹ là nước đã tiến hành điều tra 3 biện pháp phòng vệ thương mại với Việt Nam là chống bán phá giá, chống trợ cấp và tự vệ sau đó tiến hành điều tra mở rộng của các biện pháp trên là điều tra chống lẩn tránh về chống bán phá giá và chống trợ cấp", bà Ngọc cho biết.

Theo ông Đỗ Ngọc Hưng, Tham tán thương mại Mỹ, nhu cầu sử dụng pin năng lượng mặt trời của Mỹ rất lớn với giá trị nhập khẩu hàng tỷ USD mỗi năm. Đồng thời chính sách hỗ trợ lắp đặt hệ thống pin năng lượng mặt trời với hộ dân của Chính phủ Mỹ khá linh hoạt, trong khi sản phẩm này của Việt Nam có chất lượng, giá cả, mẫu mã phù hợp.

“Tuy nhiên, pin năng lượng mặt trời là mặt hàng xuất khẩu khá hiếm ở Việt Nam có liên quan đến tất cả các biện pháp phòng vệ thương mại do Mỹ áp dụng”, ông Hưng thông tin.

Vì vậy, ông Hưng cho rằng, để hạn chế những rủi ro trong tương lai, doanh nghiệp phải tiếp tục phối hợp chặt chẽ với cả cơ quan quản lý trong nước của Việt Nam cũng như các cơ quan điều tra của Mỹ trong quá trình diễn ra các vụ việc về phòng vệ thương mại.

Đại diện Thương vụ cũng khuyến nghị các doanh nghiệp phải chủ động xử lý, nắm và tìm hiểu kỹ quy định về phòng vệ thương mại của Mỹ để hình dung ra được quy trình, các mốc thời gian nộp các tài liệu kiểm chứng cũng như các tài liệu theo yêu cầu của vụ việc. Đặc biệt là liên tục nghiên cứu cải thiện sản phẩm, nâng cao hàm lượng chất xám cũng như tỷ lệ nội địa hóa, tránh phụ thuộc vào các lợi thế cạnh tranh về giá sản phẩm.

Trong khi Bộ Công Thương sẽ tiếp tục duy trì cảnh báo sớm các mặt hàng có nguy cơ bị điều tra phòng vệ thương mại bên cạnh việc hỗ trợ doanh nghiệp, địa phương đào tạo, nâng cao năng lực phòng vệ thương mại. Cùng với đó, cơ quan chức năng sẽ hỗ trợ doanh nghiệp khi xảy ra các vụ việc phòng vệ thương mại, bảo vệ lợi ích của các ngành sản xuất trong nước trước các cáo buộc thiếu chính xác.