Dự thảo Luật Giáo dục sửa đổi: Coi học nghề tương đương cấp học phổ thông

GIÁO DỤC NGHỀ NGHIỆP LÀ MỘT CẤP HỌC

Dự thảo Luật Giáo dục sửa đổi do Bộ Giáo dục và Đào tạo soạn thảo, có 2 Điều, gồm: Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục và Hiệu lực thi hành.

Cụ thể, dự thảo Luật Giáo dục sửa đổi quy định: hệ thống giáo dục quốc dân là hệ thống giáo dục mở, liên thông thực hiện giáo dục chính quy và giáo dục thường xuyên. Trong đó, giáo dục tiểu học là giáo dục bắt buộc. Nhà nước thực hiện phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em từ 3 -đến 5 tuổi và phổ cập giáo dục THCS.

Dự thảo Luật Giáo dục sửa đổi cũng quy định bỏ bằng tốt nghiệp THCS và giao quyền cho Hiệu trưởng trường THCS xác nhận hoàn thành chương trình THCS thay cho việc Trưởng phòng Giáo dục và Đào tạo cấp huyện cấp bằng tốt nghiệp THCS; giao quyền cho hiệu trưởng trường THPT cấp bằng tốt nghiệp THPT thay cho việc Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo cấp bằng tốt THPT.

Dự thảo Luật Giáo dục sửa đổi cũng xác định rõ tài liệu giáo dục địa phương không phải là sách giáo khoa; sửa đổi quy định về thẩm quyền biên soạn và thẩm định tài liệu giáo dục địa phương theo hướng: giao Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tổ chức biên soạn tài liệu giáo dục địa phương, Hội đồng thẩm định cấp tỉnh thẩm định và Ủy ban nhân dân cấp tỉnh phê duyệt tài liệu giáo dục địa phương.

Tại dự thảo Luật Giáo dục sửa đổi, Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng đề xuất bỏ Hội đồng trường ở các trường mầm non và phổ thông công lập, do hoạt động hình thức, không mang lại hiệu quả thực chất, trùng vai với hiệu trưởng - người đồng thời thường là Chủ tịch Hội đồng trường

Đặc biệt, dự thảo Luật Giáo dục sửa đổi cũng xác lập giáo dục nghề nghiệp là một cấp học, gồm hai bậc: trung học nghề và cao đẳng. Cụ thể: Trung học nghề dành cho học sinh sau THCS, tích hợp kiến thức văn hóa phổ thông nền tảng và kỹ năng nghề, hướng tới đạt trình độ sơ cấp hoặc trung cấp; Cao đẳng dành cho người học sau THPT hoặc tương đương, đào tạo ở trình độ cao đẳng.

Cách thiết kế này bảo đảm cấu trúc hệ thống giáo dục quốc dân theo hướng phân rõ cấp học, phân loại rõ trình độ đào tạo và tăng cường tính mở, liên thông, phù hợp với Khung trình độ quốc gia và thông lệ quốc tế.

Dự thảo Luật Giáo dục sửa đổi đang được Bộ Giáo dục và Đào tạo lấy ý kiến rộng rãi các Bộ, ngành, địa phương và lấy ý kiến rộng rãi nhân dân. Sau quá trình lấy ý kiến, dự thảo Luật sẽ tiếp tục được Bộ Giáo dục và Đào tạo chỉnh lý, hoàn thiện trước khi trình Quốc hội cho ý kiến, thông qua tại kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV dự kiến diễn ra vào cuối năm nay. 

ĐỊNH HÌNH LẠI CẤU TRÚC HỆ THỐNG GIÁO DỤC TRONG KỶ NGUYÊN AI

Vì sao Bộ Giáo dục và Đào tạo lại đề xuất coi giáo dục nghề nghiệp như một cấp học tương đường giáo dục phổ thông? PV VOV Giao thông đã có cuộc phỏng vấn PGS.TS Trần Thành Nam, Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội xung quanh nội dung này.

PV: Thưa ông, ông đánh giá như thế nào về sự cần thiết ban hành Luật Giáo dục sửa đổi?

PGS.TS Trần Thành Nam: Đây là thời điểm bước ngoặt mang tính chiến lược lâu dài, vì chúng ta cũng đang đứng trước một yêu cầu chuyển đổi mạnh mẽ về mặt giáo dục để đáp ứng lại cái thách thức của cách mạng công nghiệp 4.0, rồi kỷ nguyên AI và các cái cam kết quốc tế trong giáo dục.

Chúng ta cũng đang ở trong bối cảnh mà các chính sách lớn của Đảng và Nhà nước, từ Nghị quyết 57 về phát triển khoa học công nghệ, rồi nghị quyết liên quan đến phát triển văn hóa đậm đà bản sắc dân tộc nữa… thì bây giờ phải thể chế hóa nó.

Vì vậy, Luật Giáo dục sửa đổi lần này không chỉ nhằm vào điều chỉnh về chi tiết kỹ thuật đâu, mà là một bước đi định hình lại cấu trúc và triết lý của hệ thống giáo dục quốc dân trong cái kỷ nguyên AI, theo cái hướng mở, hướng linh hoạt, hướng hội nhập và cũng trở nên nhân văn vì người học hơn.

PV: Vậy với những cái quy định đặt ra tại dự thảo luật thì đã đáp ứng được yêu cầu cấp thiết mà ông vừa nêu hay chưa?

PGS.TS Trần Thành Nam: Tôi thấy rằng là cũng đã có nhiều cái điểm đổi mới tích cực, ví dụ như là bổ sung giáo dục nghề nghiệp trở thành một cấp học, một con đường, lựa chọn một cách bình đẳng hơn cho học sinh.

Thứ hai nữa là tăng cường quyền tự chủ, trao quyền xác nhận hoàn thành chương trình học cho nhà trường, thể chế hóa trách nhiệm biên soạn tài liệu giáo dục địa phương… Bên cạnh đấy thì vẫn sẽ có những cái sự phân biệt giữa trung học nghề, rồi có những người cũng sẽ tranh luận với cái mức là trung cấp nghề trước đây. Nhiều người cũng đang cảm thấy băn khoăn về bãi bỏ cái văn bằng tốt nghiệp trung học cơ sở mà chỉ thay bằng là xác nhận hoàn thành chương trình thôi…

PV: Một trong điểm đáng chú ý của dự thảo Luật Giáo dục sửa đổi đó là việc coi cái giáo dục nghề nghiệp là một bậc học bình đẳng với hệ thống giáo dục quốc dân. Ông có ý kiến như thế nào về quy định này?

PGS.TS Trần Thành Nam: Những quy định này đang tiệm cận với các hệ thống giáo dục của các quốc gia khác trên thế giới, xác lập được trình độ nghề nghiệp và các cấp học độc lập và nó cũng có thể liên thông với nhau, xác lập lại những con đường để phát triển sự nghiệp và không coi rằng việc giáo dục nghề nghiệp nó giống như là một dấu ấn của cái sự thất bại về mặt học thuật, con đường đi cửa dưới.

Thứ hai nữa là cũng sẽ góp phần thực hiện cái chủ trương phân luồng sau THCS, THPT một cách thực chất hơn, tăng cơ hội học tập suốt đời và gắn kết giữa việc đào tạo việc làm, tạo ra nhiều con đường để phát triển sự nghiệp cho người học hơn. Một điều nữa là cùng với cái triết lý xây dựng luật lần này để tạo ra sự bình đẳng giữa các lộ trình học tập và cũng thay đổi luôn cái định kiến đại học là con đường duy nhất.

Tuy nhiên trong giai đoạn đầu ấy, có thể chính sách này cũng tạo ra một số những cái quan ngại, mục tiêu đào tạo, giá trị xã hội hay công nhận tương đương bằng cấp như thế nào, con đường lộ trình phát triển tiếp theo ra sao và phải liên thông ngang sang là như thế nào, và cơ hội học tiếp làm sao. Để thực hiện được cái này tốt thì công tác về giáo dục hướng nghiệp cũng cần thống nhất, khoa học và phải gắn với được với nhu cầu của địa phương và doanh nghiệp.

PV: Xin cảm ơn ông.

ĐẶT SAU GIÁO DỤC PHỔ THÔNG, TRƯỚC GIÁO ĐỤC ĐẠI HỌC: ĐÃ HỢP LÝ

Việc coi giáo dục nghề nghiệp như một cấp học tương đương giáo dục phổ thông, nếu trở thành hiện thực sẽ có những tác động xã hội như thế nào? PV VOV Giao thông đã có cuộc trao đổi với đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga, Ủy viên Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội xung quanh nội dung này:

PV: Thưa bà, bà đánh giá như thế nào về sự cần thiết ban hành Luật Giáo dục sửa đổi?

Bà Nguyễn Thị Việt Nga: Luật Giáo dục được ban hành năm 2019 và có hiệu lực năm 2020, qua gần 6 năm thực hiện, nó đã cho thấy những quy định của Luật Giáo dục đã bộc lộ một số bất cập, các hạn chế trong luật giáo dục hiện nay, như vấn đề phân cấp, phân quyền, hay là cơ chế tự chủ, hay là các cấp học của hệ thống giáo dục quốc dân… thì nó cũng chưa rõ ràng, dẫn đến tình trạng quá trình thực hiện còn ít nhiều lúng túng.

Điều đấy đặt ra vấn đề là chúng ta cần phải rà soát, xem xét và sửa đổi luật Giáo dục là rất hợp lý.

PV: Vậy với những quy định tại dự thảo luật thì theo bà đã phù hợp hay chưa, và cần bổ sung những gì?

Bà Nguyễn Thị Việt Nga: Thứ nhất là Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng đang cố gắng nhận diện những bất cập trong luật giáo dục hiện hành để có những sửa đổi cho phù hợp. Ví dụ như vấn đề phổ cập giáo dục, hay những điều liên quan đến nhà giáo...

Tuy nhiên cũng còn những vấn đề phải tiếp tục nghiên cứu, đặc biệt là những vấn đề liên quan đến việc phân cấp trong hệ thống giáo dục quốc dân, phát triển giáo dục mầm non, rồi hội đồng trường ở trong trường giáo dục mầm non cũng như là trong cái hệ thống trường ngoài công lập...

PV: Một trong những điểm đáng chú ý của dự thảo Luật Giáo dục sửa đổi, đó là việc coi giáo dục nghề nghiệp như một cấp học. Quan điểm của bà về quy định này như thế nào?

Bà Nguyễn Thị Việt Nga: Đây là điểm mới trong sửa đổi luật giáo dục lần này. Tuy nhiên, đặt nó ở sau giáo dục phổ thông và trước giáo dục đại học đã hợp lý hay chưa?

Tôi thấy cũng vẫn còn gợi lên gợi lên nhiều vấn đề. Thứ nhất là chúng ta nhìn từ bậc học mầm non đến phổ thông thì theo cái tiến trình là học hết bậc học này rồi học đến bậc học kia. Thế nhưng với giáo dục nghề nghiệp, học hết giáo dục phổ thông thì các em vào giáo dục nghề nghiệp và trên giáo dục nghề nghiệp là giáo dục đại học.

Vậy nếu như không học giáo dục nghề nghiệp thì có vào được đại học hay không? Thậm chí là có những khi các em học đại học rồi sau đó thì quay lại học giáo dục nghề nghiệp có được không? Vẫn được.

Tôi nghĩ rằng cái này chúng ta cần phải nghiên cứu thêm, nên chăng là chúng ta xem xét sau giáo dục phổ thông là giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học, để trong một cấp như thế thì nó hợp lý hơn.

Thứ hai nữa là cần phải tách bạch rõ cái giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học. Bởi vì rõ ràng là giáo dục đại học có phải là giáo dục nghề nghiệp hay không? Trong khi mà giáo dục đại học chúng ta cũng đào tạo ngành nghề.

PV: Theo bà, nếu những quy định này của dự thảo luật được trở thành hiện thực và được ban hành thì nó sẽ có tác động xã hội như thế nào?

Bà Nguyễn Thị Việt Nga: Sửa đổi luật lần này thì thứ nhất là chúng ta phải nhận diện một cách chính xác những khó khăn, vướng mắc ở trong cái luật giáo dục hiện hành để chúng ta sửa đổi.

Thứ hai nữa, phải rà soát lại cả hệ thống pháp luật để làm sao có những sửa đổi cho tương thích, tránh trường hợp là mỗi một luật lại quy định khác nhau. Thứ ba nữa là chúng ta cần phải có tính dự báo, có những vấn đề ngày hôm nay chúng ta chưa gặp phải, nó chưa nảy sinh, nhưng rất có thể sẽ nảy sinh trong tương lai.

Còn nếu như không có tính dự báo thì cái vòng đời của luật cũng rất ngắn.

PV: Xin cảm ơn bà.

Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, sau 6 năm thực hiện, Luật Giáo dục đã bộc lộ một số bất cập, hạn chế, như: việc phân cấp, phân quyền và cơ chế tự chủ của các cơ sở giáo dục; phân luồng giáo dục nghề sau cấp học THCS và THPT nhưng vẫn đảm bảo tính liên thông giữa các cấp học. Bởi vậy, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã đề xuất, coi giáo dục nghề nghiệp như một cấp học, tương đường giáo dục phổ thông.

Bạn kỳ vọng gì vào những đề xuất này? Nếu được ban hành, các quy định mới của dự thảo luật sẽ có những tác động xã hội như thế nào?

Mời các bạn cùng chia sẻ ý kiến, đóng góp cho Dự thảo qua hotline 02437.91.91.91, qua fanpage VOV Giao thông, hoặc có thể góp ý trực tiếp trên Cổng thông tin điện tử của Bộ Giáo dục và Đào tạo.

----

Đừng quên đón nghe và tương tác với “Dự thảo trên tay” trong khung giờ “FM 91 chiều thứ Hai, thứ Tư và thứ Bảy hàng tuần trên VOV Giao thông FM 91 MHz, vovgiaothong.vn, hoặc trên các nền tảng podcasts dành cho di động.