Đài tưởng niệm nạn nhân COVID-19: Mong khuôn viên là nơi yên tĩnh và nhiều mảng xanh

Sau hơn 3 năm kể từ khi đại dịch COVID-19 qua đi, TP.HCM nơi từng là tâm dịch của cả nước đang chuẩn bị xây dựng đài tưởng niệm các nạn nhân như 1 biểu tượng của tinh thần vượt qua đau thương, hướng đến tương lai.

Dự kiến khu đất 4,3 ha tại số 1 Lý Thái Tổ (thuộc phường Vườn Lài, TP.HCM) sẽ được chuyển đổi thành công viên, đài tưởng niệm nạn nhân COVID-19 và khai thác không gian ngầm. Đây là khu đất nằm giữa ba mặt tiền đường Lý Thái Tổ - Hùng Vương - Trần Bình Trọng gồm 7 biệt thự cổ kiểu Pháp từng thuộc gia đình chú Hỏa. Sau 1975, khu đất do Bộ Ngoại giao quản lý nhưng bỏ hoang, nay được bàn giao cho thành phố.      

Ghi nhận những ngày qua, hàng chục công nhân, xe cơ giới đang khẩn trương thu dọn cây cối, tháo dỡ biệt thự cũ để chuẩn bị cho việc xây dựng Đài tưởng niệm. Dọc tuyến đường Lý Thái Tổ, hàng chục tấm tôn được tập kết để dựng hàng rào bao quanh khu đất, phục vụ giai đoạn dọn dẹp và thi công sắp tới.

Tại khu vực phía trong, một số biệt thự cũ của khu Nhà khách Chính phủ, sau nhiều năm bỏ trống, xuống cấp nghiêm trọng đang được công nhân tháo dỡ từng phần để giải phóng mặt bằng cho dự án.

Nhiều người dân bày tỏ đồng tình ủng hộ xây dựng đài tưởng niệm ở đây, đó như là để nhắc nhở chúng ta trân trọng những gì đang có, luôn nhớ về những người đã mất.

Bên cạnh sự đồng thuận, một số ý kiến mong công trình được thực hiện bằng tinh thần tiết kiệm, gần gũi, nhưng giàu ý nghĩa biểu tượng: 

"Có một công trình như vậy thì rất là tốt, đó là một kỷ niệm của thời covid-19. Tôi nghĩ thì cũng nên tiết kiệm, cũng không nền cầu kỳ quá, miễn sao mình làm mà cái mục đích của mình sâu sắc, nhìn vào là người ta có cảm nhận đó là một kỷ niệm khó quên. Đồng thời kết hợp hài hòa với công viên ghế đá ngồi".

"Để phục vụ người dân trong đó có đài tưởng niệm thì tốt quá, ý nghĩa. Một cái đại dịch khó quên, mong là thế hệ sau này lớn lên thì nếu có những đại dịch như thế này thì phải đề cao cảnh giác, phòng chống tối đa. Nói chung đừng để xảy ra điều mà không ai mong muốn.

"Để nhắc nhở chúng ta hôm nay và những thế hệ sau này, khi mà nhìn thấy khu tưởng niệm để mà có sự phòng chống dịch sau này".

Văn nghệ sĩ TP.HCM là lực lượng có nhiều đóng góp tích cực cùng người dân vượt qua đại dịch COVID-19. Họ không ngại khó khăn, tình nguyện đến siêu thị để tham gia cùng các nhân viên xử lý đơn đặt hàng nhanh chóng, kịp chuyển đến tay bà con trong thời gian cách ly. Họ còn chia nhau đến các bệnh viện dã chiến hát phục vụ, động viên tinh thần, mong bệnh nhân sớm hồi phục về với gia đình. Đến nay, đội có tên gọi là Đội tình nguyện viên nghệ sĩ TP.HCM với khoảng 100 thành viên.

Nhớ lại giai đoạn đó, ca sĩ Quốc Đại (thành viên của Đội tình nguyện viên nghệ sĩ TP.HCM) không khỏi xúc động. Anh ủng hộ xây dựng công trình để bày tỏ sự sẻ chia nỗi đau với những gia đình có mất mát trong mùa dịch, quan trọng hơn nơi đây nhắc nhớ chúng ta đã rất mạnh mẽ và đoàn kết để vượt qua đại dịch như thế nào.

Ca sỹ Quốc Đại cũng mong muốn xây dựng không gian công trình biểu tượng đồng lòng vượt qua COVID-19 như một công viên, có nhiều mảng xanh để người dân đi bộ, thư giãn trong không gian tĩnh lặng, không phải là không gian vui chơi giải trí như phố đi bộ Nguyễn Huệ. Đến ngày kỷ niệm hoặc các dịp lễ, các gia đình có nạn nhân mất do COVID-19 có thể đến đặt một nhành hoa tưởng nhớ, sẽ mang nhiều ý nghĩa:

“Qua đại dịch, mình thấy rất rõ những mất mát quá lớn của thành phố nói riêng và cả nước nói chung. Vì vậy, việc có một khu tưởng niệm — một nơi để mọi người đến, chia sẻ và nhìn lại quãng thời gian rất buồn đó — là thật sự cần thiết. Chính trong giai đoạn ấy, chúng ta càng thấy rõ sự đoàn kết của mọi người trong cuộc chiến chống dịch.

Về khu tưởng niệm, anh nghĩ không gian nhất định phải có nhiều mảng xanh. Không gian xanh là yếu tố vô cùng quan trọng. Anh tin thành phố đã có kế hoạch rõ ràng và sẽ thực hiện thật tốt.”

Theo góc độ là một nhà nghiên cứu văn hóa, giáo sư – tiến sỹ Vũ Gia Hiền cho rằng, đài tưởng niệm nên mang ý nghĩa biện chứng, vừa ghi nhớ mất mát, vừa nhắc nhở con người sống trách nhiệm và đoàn kết. Đây không chỉ là công trình tưởng niệm mà còn là biểu tượng tinh thần của người TP.HCM: đoàn kết, sẻ chia trong hoạn nạn, giúp nhau vượt qua khó khăn trong đại dịch COVID-19.

“Tinh thần đoàn kết của nhân dân TP.HCM, tinh thần ‘lá lành đùm lá rách’ trong thời gian đó là rất lớn. Vì vậy, khu tưởng niệm cần được xây dựng dựa trên chính biểu tượng ấy — sức mạnh con người chống lại dịch bệnh. Làm sao để thể hiện được tinh thần đoàn kết của người dân, đặc biệt là TP.HCM trong giai đoạn khó khăn đó, khi chúng ta đã cùng nhau vượt qua và giành được thành công.”

Các chuyên gia cũng góp ý, công trình Đài tượng niệm cũng phải thể hiện được ký ức của lịch sử, tình nghĩa, đoàn kết, đồng thuận của người dân với chính quyền trong phòng, chống đại dịch. Do đó, kiến trúc sư khi thiết kế phải thể hiện được ý tưởng quan trọng nhất này, còn tất cả nội dung khác nên đưa vào nhà tưởng niệm đặt trong khuôn viên. Ngoài ra, công trình cũng cần giản dị, tránh tốn kém quá lớn.

“Đầu tiên, nó phải là một công trình giản dị, đừng tốn kém. Thứ hai là về hình thức biểu hiện thì làm sao mà nó phải thể hiện được tính cách của người Sài Gòn. Người Sài Gòn có thể đau thương, trải qua rất nhiều tổn thất lớn, nhưng luôn hướng về phía trước.”

Trong đại dịch COVID-19, chính quyền và người dân TP.HCM đã cùng nhau chung sức, đồng lòng vượt qua bao đau thương mất mát. Nay người dân kỳ vọng với công trình mới, như 1 biểu tượng nhắc nhở và phát huy tinh thần đoàn kết, nghĩa tình, để cùng nhau vượt qua những khó khăn, xây dựng thành phố ngày càng phát triển, phồn vinh.

Và có lẽ, một công trình tưởng niệm giản dị, tinh tế nhưng chan chứa yêu thương chính là lời tri ân sâu sắc nhất mà TP.HCM có thể gửi đến những con người đã đi qua và đến tương lai đang được hồi sinh từng ngày.