Chuyện về những tài xế xe buýt U30

Anh Muhammad As-Syaqif Hasanus lái xe buýt tại công ty SMRT trong bốn năm rưỡi, đủ lâu để anh có thể trải nghiệm tất cả những khó khăn của công việc này. 

Người tài xế 29 tuổi này đã đối phó với những hành khách say xỉn, khó tính trên những chuyến xe dài và lái xe trong tình trạng giao thông khó lường để duy trì một lịch trình dày đặc.

Thế nhưng, có một điều vẫn khiến anh nhớ mãi: có những hành khách, thường là phụ nữ trung niên, gọi anh là "chú": "Tôi vẫn nhớ có một chú lên xe đã gọi tôi là “chú”. Tôi đã phải bảo lại không phải cháu là chú mà chú mới là chú của cháu đấy ạ”.

Anh As-Syaqif là minh chứng cho thấy ngành công nghiệp xe buýt và nhận thức về nó đã thay đổi như thế nào trong những năm gần đây.

Kênh TikTok yourbuscaptain của As-Syaqif, bắt đầu vào năm 2021 trong thời kỳ đại dịch, tới nay đã có 30.000 người theo dõi. Các video về cuộc sống hàng ngày khi làm việc và các gợi ý về giáo dục trên xe buýt, thường xuyên thu hút hàng chục nghìn lượt xem,

Thông qua các video này, anh muốn nói với công chúng rằng công việc của anh "không chỉ là lái xe". “Tôi yêu thích việc khám phá hòn đảo này. Tôi thích việc gặp gỡ các khách du lịch. Vì vậy khi họ cần giúp đỡ để đi từ nơi này đến nơi khác. Khi tôi có thể giúp đỡ họ, tôi cảm thấy đó như một phần thưởng vậy”.

Tuy nhiên, trở thành tài xế xe buýt không phải là điều mà mọi người thường liên tưởng đến những người dưới 30 tuổi.

Công ty SMRT cho biết chỉ có một "tỷ lệ nhỏ" lái xe buýt của họ dưới 30 tuổi mặc dù gần đây nhiều người đã quan tâm hơn đến công việc này nhưng phần lớn vẫn là những người lớn tuổi.

Theo phó giám đốc điều hành của SMRT Buses Vincent Gay, nhiều thanh niên không muốn làm việc theo ca và thích làm việc theo giờ hành chính cố định.

Tài xế xe buýt thường làm việc sáu ngày một tuần, theo các ca sáng và chiều, kéo dài từ 5 giờ sáng đến 12 giờ 20 phút và 1 giờ 30 chiều đến 8 giờ tối.

Tuy nhiên, tài xế có thể làm việc hơn 10 giờ mỗi ca. Sau 7 tiếng 20 phút làm việc sẽ được tính là làm thêm giờ.

Trước việc một số người có quan niệm rằng nghề lái xe buýt được “trả lương thấp” và “không có tương lai”, anh Muhammad As-Syaqif Hasanus cho biết: “Khi mọi người nói công việc này phải làm việc trong nhiều giờ và thu nhập thì thấp, tôi nghĩ đó không phải sự thật. Bởi vì khi tôi làm việc ở công ty này, lương và thưởng của tôi đều tăng lên. Tôi nghĩ mọi thứ hiện nay khá hấp dẫn về mặt lợi ích và những thứ tương tự như vậy. Có những triển vọng tốt trong ngành giao thông công cộng. Giao thông công cộng ở khắp mọi nơi."

Được biết sau khi Cơ quan Giao thông Vận tải Đường bộ giới thiệu mô hình hợp đồng xe buýt vào năm 2016, nghĩa là các nhà khai thác đấu thầu quyền vận hành, mức lương khởi đầu của tài xế xe buýt "tăng vọt" từ dưới 1.600 đô la lên 1.900 đô la và giờ hơn 2.000 đô la Singapore một tháng, chưa bao gồm tiền thưởng khi gia nhập, ưu đãi và lương làm thêm giờ.

SBS Transit cho biết hiện một tài xế xe buýt có thu nhập  lên tới 4.000 đô la một tháng, với khoản tiền thưởng khi gia nhập là 6.000 đô la Singapore.

Bà Grace Wu, Phó chủ tịch SBS Transit cho biết nhà điều hành đưa ra một mô hình tiền lương lũy tiến và lộ trình thăng tiến sự nghiệp cho các lái xe buýt. Ví dụ, "những người có thành tích tốt" có thể được thăng chức lên lái xe cao cấp và sau đó là lái xe buýt trưởng; hoặc cũng có thể chuyển sang các vị trí khác như: điều hành và quản lý các điểm trung chuyển và các trung tâm đào tạo…

Bà Wu cho biết: Trong những năm gần đây, công ty đưa ra các chương trình làm việc mới như bán thời gian và làm việc năm ngày trong tuần để thu hút nhân lực.

Tương tự, Tổng giám đốc A&S Transit, Dexter Ang cho biết, công ty này cũng tuyển lái xe làm bán thời gian qua đó thu hút thêm nhiều người trẻ có nền tảng kiến thức khác nhau. Một số theo học ngành kỹ thuật, một số theo học ngành kinh doanh; một số thì đam mê xe buýt.

Như trường hợp của anh Muhammad Naz Farihin Muhammad Farhan, tài xế xe buýt 25 tuổi: “Tôi từng đi chơi xa bằng xe buýt với bố khi tôi khoảng 8 hay 10 tuổi. Vì vậy, niềm đam mê của tôi lớn dần lên từ những chuyến xe buýt ấy tới việc sưu tầm những chiếc xe buýt đồ chơi. Nhiều năm qua đi, tôi bắt đầu mong muốn trở thành một người lái xe buýt. Lần đầu tiên tôi nhận được bằng lái xe buýt là khi tôi 21 tuổi”.

Ông Ang, tổng giám đốc A&S, thừa nhận rằng ban đầu công ty e ngại liệu những tài xế này có thể làm tốt công việc của họ hay không khi họ còn trẻ và thiếu kinh nghiệm. Nhưng họ đã chứng minh suy nghĩ này là sai. Nền tảng và kiến thức mà họ có, rất nhiều lần họ trở thành cố vấn. Ngay cả về mặt an toàn và kỹ năng lái xe của họ thậm chí còn thực hiện tốt hơn các tài xế lớn tuổi của chúng tôi.

Theo các nhà điều hành, các lái xe buýt trẻ tuổi sẽ mang đến “luồng gió mới”, góp phần vào sự bền vững và đa dạng của lực lượng lao động vận tải công cộng của Singapore.

Một số tài xế xe buýt trẻ tuổi chia sẻ:

“Nhìn chung ở Singapore, bạn đi bất cứ đâu, bạn đều nhìn thấy những tài xế xe buýt lớn tuổi. Nhưng còn đối với tôi, tôi muốn nói với mọi người rằng không hẳn là như vậy. Bắt đầu làm một điều gì khác biệt khi còn trẻ. Vì vậy, tôi cố gắng phá vỡ khuôn mẫu”.

“Không có gì sai khi khám phá bên ngoài ranh giới của bạn để thử một cái gì đó mới mẻ. Lái xe buýt có những lợi ích tốt hơn và nó là một trong những công việc bán thời gian được trả lương cao. Cố gắng giữ một tư duy rõ ràng và sẵn sàng đón nhận nhiều cơ hội. Nghề lái xe buýt có thể dẫn bạn tới những cơ hội tốt hơn nếu bạn đặt cả trái tim và tâm trí vào nó”.

Còn tại Việt Nam, theo chia sẻ của các lái xe buýt, công việc này vô cùng áp lực về thời gian, đường xá đông đúc trong khi lương thưởng khá thấp, chưa đủ hấp dẫn để giữ chân người lao động gắn bó với công việc. Thu nhập bình quân của một lái xe buýt hiện dao động khoảng 9-10 triệu đồng/tháng nếu đi làm đủ ngày công. Nhiều người sau giờ làm, phải chạy thêm Grab đến tối để có thêm thu nhập.

Một tài xế chia sẻ: “Thực sự mức lương không đáp ứng được nhu cầu cuộc sống hiện tại. Hiện tại mình chưa có gia đình thì với mức thu nhập của mình có thể tạm đáp ứng được nhu cầu của cuộc sống độc thân nhưng những người có gia đình thì thực sự vất vả. Họ thường sẽ phải tăng ca hoặc ra ngoài chạy Grab. Có những ông anh nhà cách xí nghiệp 20-30km, sáng đi làm, chiều về chạy Grab, gần như cả ngày luôn. Nếu như mà nói là công việc nhà nước đủ nuôi sống gia đình thì khó lắm”.