Chung tay vì một tương lai số an toàn hơn cho phụ nữ và trẻ em

Trong bối cảnh Việt Nam đăng cai Lễ ký kết và Hội nghị cấp cao về Công ước Liên Hợp Quốc chống tội phạm mạng (còn được gọi là “Công ước Hà Nội”), quốc gia đang khuyến khích trao đổi và học hỏi quốc tế để bảo vệ phụ nữ và trẻ em trong kỷ nguyên số – thừa nhận rằng bóc lột và lạm dụng tình dục trẻ em trên mạng (OCSEA) và bạo lực trên cơ sở giới qua công nghệ (TF-GBV) là những thách thức toàn cầu, có mối liên hệ chặt chẽ và cần những giải pháp phối hợp đồng bộ.

Hội thảo quốc tế và Triển lãm về Bạo lực Trực tuyến với Phụ nữ và Trẻ em được tổ chức hôm nay (22/10) quy tụ các nhà hoạch định chính sách, chuyên gia quốc tế, đại diện xã hội dân sự và khu vực tư nhân nhằm xây dựng tầm nhìn chung về một tương lai số an toàn hơn – cho khu vực và cho Việt Nam.

Sự kiện được đồng tổ chức bởi Bộ Công an Việt Nam (MPS), Bộ Ngoại giao và Thương mại Úc (DFAT), Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc (UNICEF), Cơ quan Liên Hợp Quốc về Bình đẳng giới và Trao quyền cho phụ nữ (UN Women) và Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc (UNFPA), trong khuôn khổ Chương trình chung của Liên Hợp Quốc về Chấm dứt Bạo lực đối với Phụ nữ và Trẻ em (EVAWC) do DFAT tài trợ.

Nền tảng hợp tác vì bảo vệ và tiến bộ

Tại Việt Nam, gần 9 trong 10 trẻ em trong độ tuổi 12–17 sử dụng Internet, nhưng chỉ 1/3 được học cách tự bảo vệ an toàn trực tuyến. Các nghiên cứu cho thấy nhiều em bị quấy rối hoặc tiếp xúc với nội dung tình dục trên mạng, và gần một nửa không chia sẻ với ai – vì không biết phải tìm đến đâu để được giúp đỡ. Trong khi 13% phụ nữ Việt Nam từng trải qua bạo lực tình dục, hiện chưa có dữ liệu quốc gia về các hình thức xâm hại trực tuyến, khiến mức độ thực tế vẫn chưa được nhìn nhận đầy đủ.

Trên toàn cầu, 300 triệu trẻ em bị bóc lột trực tuyến mỗi năm, và các báo cáo về dụ dỗ, tống tiền tình dục tăng gần gấp ba lần trong năm 2024. Ước tính 38% phụ nữ có truy cập Internet đã từng bị bạo lực trực tuyến. Ở khu vực Châu Á – Thái Bình Dương, từ 16 đến 58% phụ nữ từng bị lạm dụng qua công nghệ, nhấn mạnh nhu cầu cấp thiết phải làm cho thế giới số trở nên an toàn hơn cho mọi phụ nữ và trẻ em.

Hội thảo Quốc tế và Triển lãm về Bạo lực Trực tuyến với Phụ nữ và Trẻ em nhấn mạnh cả cơ hội và rủi ro mà xã hội và nền kinh tế số đang phát triển nhanh mang lại. Đây là diễn đàn học hỏi từ các mô hình tốt, thúc đẩy đối thoại và kêu gọi hành động tập thể, nhằm đảm bảo công nghệ trở thành công cụ trao quyền và bảo vệ, không phải gây hại.

Các chủ đề thảo luận trọng tâm bao gồm: triển khai chính sách, cơ chế báo cáo, giám sát dựa trên bằng chứng, thiết kế an toàn ngay từ đầu (safety-by-design) và phối hợp đa ngành. Sự kiện cũng tạo cơ hội chia sẻ bài học từ các quốc gia khác và thảo luận cách thức để Việt Nam vừa học hỏi, vừa thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong khu vực về an toàn trực tuyến.

Các đại biểu cũng sẽ xem xét mối liên hệ giữa OCSEA và TF-GBV – khi chúng chia sẻ cùng nền tảng số, thủ phạm và thủ đoạn cưỡng ép chung, nhấn mạnh nhu cầu xây dựng phản ứng tích hợp và đa ngành, bảo vệ phụ nữ, trẻ vị thành niên và trẻ em.

Hợp tác vì chuyển đổi số an toàn và toàn diện

Sáng kiến này phù hợp với khuôn khổ hợp tác Australia – Việt Nam hướng tới chuyển đổi số bao trùm, dựa trên quyền con người và lấy con người làm trung tâm, đảm bảo không ai bị bỏ lại phía sau. Đây cũng là một phần trong cam kết của DFAT nhằm tăng cường an toàn trực tuyến và thúc đẩy hòa nhập số của phụ nữ tại Đông Nam Á.

Sáng kiến đồng thời thể hiện cam kết của Việt Nam trong việc giải quyết OCSEA và TF-GBV thông qua hệ thống phòng ngừa và ứng phó phối hợp. Kết quả thảo luận từ hội thảo sẽ đóng góp cho xây dựng lộ trình quốc gia về bảo vệ an toàn số, được đồng kiến tạo bởi Chính phủ, các tổ chức phát triển và đối tác quốc tế, góp phần chuẩn bị để Việt Nam triển khai hiệu quả Công ước Hà Nội sau khi được thông qua.

“Chuyển đổi số mở ra vô vàn cơ hội cho trẻ em, thanh thiếu niên và phụ nữ – nhưng chỉ khi môi trường này an toàn. Thông qua hợp tác với Bộ Công an và DFAT, Việt Nam đang thực hiện những bước đi quan trọng để đảm bảo tương lai số góp phần trao quyền và bảo vệ cho tất cả mọi người,” bà Pauline Tamesis, Điều phối viên thường trú Liên Hợp Quốc tại Việt Nam, chia sẻ. 

Tại sự kiện, đại diện Bộ Công an cũng nhấn mạnh: “Đảm bảo an toàn không gian mạng là yếu tố then chốt trong quá trình chuyển đổi số của Việt Nam. Chúng tôi cam kết tăng cường pháp luật, nâng cao nhận thức cộng đồng và năng lực thực thi để bảo vệ mọi công dân, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em.”