Chợ xanh, thay đổi từ những chiếc giỏ đi chợ

Mỗi buổi sáng, những chiếc giỏ mây, túi vải hay làn nhựa lại theo chân người dân đến các khu chợ truyền thống. Đằng sau lựa chọn tưởng chừng rất giản dị ấy là sự thay đổi trong thói quen tiêu dùng, góp phần giảm rác thải nhựa và lan tỏa lối sống xanh trong cộng đồng. Bởi đôi khi, hành trình bảo vệ môi trường bắt đầu từ những việc làm rất nhỏ trong cuộc sống hằng ngày.

Làng chài xanh từ những chuyến xe không khói

Sài Gòn và những hàng me xanh

Điện mặt trời mái nhà: Bắt đầu hành trình sống xanh

Chuyển đổi xanh bắt đầu từ hạ tầng thông minh

Gần 7 giờ sáng, chị Nguyễn Thị Lan có mặt tại Chợ Hôm (Hà Nội) với chiếc làn mây quen thuộc trên tay. Chiếc làn ấy đủ đựng rau, thịt, cá và những thực phẩm cần thiết cho bữa cơm gia đình. Chị kể, trước đây cũng như nhiều người khác, mỗi lần đi chợ chị đều mang về khá nhiều túi nilon vì hầu như mặt hàng nào cũng được người bán đóng gói riêng. Vài năm trở lại đây, chị bắt đầu mang theo làn mây và túi vải mỗi khi đi chợ. Dần dần, việc chuẩn bị sẵn túi đựng trở thành một thói quen.

"Lúc đầu tôi cũng như nhiều người thôi, đi chợ thì người bán đưa túi nilon là mình nhận. Về nhà mới thấy mỗi bữa cơm lại có cả đống túi phải bỏ đi. Sau này tôi tập mang theo cái làn với vài chiếc túi vải, thành quen lúc nào không biết. Mình làm được việc nhỏ thì cứ làm, vừa đỡ rác, vừa thấy yên tâm là mình cũng góp một chút để môi trường sạch hơn", chị Lan cho biết.

Tuy nhiên, theo Chị Bùi Thị Oanh, phường Hà Đông, Hà Nội, không ít người vẫn giữ thói quen nhận túi miễn phí khi mua hàng hoặc chưa có thói quen mang theo túi đựng mỗi khi đi chợ. Do đó, để túi giấy, làn mây hay túi vải… được sử dụng phổ biến thì vai trò của chủ các cửa hàng là rất cần thiết. Bởi người mua hàng thường ít chuẩn bị túi đựng khi đi chợ hay mua sắm:

“Tôi nghĩ việc sử dụng làn hay túi đựng khác để thay thế túi nilong nên phổ biến hơn nữa vì loại túi này dễ phân hủy trong môi trường nhưng cũng rất cần sự chủ động của các chủ cửa hàng.”

Với nhiều tiểu thương, việc thay đổi một thói quen không phải lúc nào cũng dễ dàng. Túi nilon vẫn là lựa chọn rẻ, tiện lợi và phù hợp với đặc thù bán hàng ở chợ truyền thống. Dẫu vậy, khi ngày càng nhiều khách hàng chủ động mang theo túi hoặc từ chối nhận thêm túi nilon, các tiểu thương cũng từng bước thích nghi:

“Ban đầu cũng thấy lạ, nhưng giờ thành quen rồi. Mình cũng bớt được túi, khách thấy thoải mái, ai cũng có ý thức giữ gìn môi trường hơn.”

Anh Tuấn Anh, người nhiều năm kinh doanh đồ nhựa tại chợ Hà Đông cho biết, nhu cầu túi nilon hiện vẫn rất lớn. Tuy nhiên, theo lộ trình của TP Hà Nội, từ ngày 1/1/2028, các chợ và cửa hàng tiện lợi trên địa bàn thành phố sẽ không được lưu hành, sử dụng sản phẩm nhựa dùng một lần và bao bì nhựa khó phân hủy sinh học. Trước quy định này, gia đình anh cũng dự tính chuyển sang kinh doanh các sản phẩm thân thiện với môi trường để đáp ứng nhu cầu mới của thị trường.

"Tôi đã kinh doanh ở đây từ lâu rồi, bán chủ yếu cho tiểu thương trong chợ Hà Đông, bây giờ nhà em bán túi nilong, mấy nữa người ta bỏ túi nilong bán túi giấy thì lại bán túi giấy thôi, có gì mới thì bán cái đấy…", anh Tuấn Anh cho biết. 

Theo các chuyên gia môi trường, mỗi chiếc túi nilon thường chỉ được sử dụng trong thời gian rất ngắn nhưng phải mất hàng trăm năm mới có thể phân hủy hoàn toàn. Vì vậy, giảm dần việc sử dụng túi nilon ngay từ các chợ dân sinh - nơi phát sinh lượng lớn rác thải nhựa mỗi ngày - được xem là một trong những giải pháp thiết thực để bảo vệ môi trường.

Tiến sĩ Hoàng Dương Tùng, chuyên gia môi trường cho rằng, việc thay đổi thói quen sử dụng túi nilon cần có lộ trình, sự kiên trì và đồng hành của cả cơ quan quản lý, doanh nghiệp lẫn người dân.

“Tôi nghĩ không có gì khó khăn, nhưng cần làm từng bước. Song song với đó, phải tuyên truyền, vận động và kết hợp với nhà sản xuất để giảm thiểu giá túi nilon thân thiện môi trường; phải có cơ chế, người dân cũng phải từ chối túi nilon khó phân hủy; phải đồng bộ giữa các cơ quan quản lý Nhà nước, doanh nghiệp và người dân”.

Xây dựng lối sống xanh không bắt đầu từ những điều lớn lao, mà từ những thay đổi trong thói quen hằng ngày. Khi người dân, tiểu thương và doanh nghiệp cùng chung tay giảm sử dụng túi nilon, những khu chợ xanh sẽ dần trở thành hiện thực, góp phần giảm ô nhiễm môi trường và hướng tới một cuộc sống bền vững hơn.