Bệnh nhân ung thư sẽ ra sao khi máy sản xuất thuốc PET/CT duy nhất ở miền Nam ngừng hoạt động 6 tháng?

Đặc biệt, đây là hệ thống duy nhất của cả miền Nam phục vụ cho bệnh viện Ung Bướu TP.HCM, Quân y 175 và Kiên Giang, mỗi tháng phục vụ cả trăm bệnh nhân nhân bị ung thư cần được chẩn đoán điều trị.

Với việc nâng cấp hệ thống mới mất 6 tháng, bệnh nhân phải ngược ra Hà Nội, thậm chí sang nước ngoài chụp PET/CT, vì vậy gặp rất nhiều khó khăn, cũng như ảnh hưởng đến chất lượng điều trị.

Theo khảo sát mỗi ngày tại TP.HCM có khoảng 50 bệnh nhân cần chụp PET/CT - một kỹ thuật hình ảnh hiện đại có vai trò quan trọng trong chẩn đoán, đánh giá giai đoạn, theo dõi và điều trị ung thư.

Tuy nhiên, máy sản xuất đồng vị phóng xạ được gọi là lò cyclotron, hiện đang đặt tại BV Chợ Rẫy đã có tuổi đời 17 năm, liên tục hư hỏng nặng và công suất thấp. Vì vậy, Bệnh viện Chợ Rẫy đang tiến hành đấu thầu mua sắm hệ thống lò cyclotron và dự kiến trong vòng 6 tháng sẽ lắp đặt. Đồng nghĩa, các máy PET/CT của 3 bệnh viện Chợ Rẫy, Ung Bướu và 175 phải ngưng hoạt động.

TS. BS Phạm Thanh Việt, Phó giám đốc BV Chợ Rẫy cho biết, việc thông báo dừng hoạt động lò sản xuất thuốc phóng xạ để cho các bện viện khác có phương án để thay thế phương pháp chẩn đoán theo dõi điều trị bệnh ung thư cho bệnh nhân. Việc dừng và nâng cấp hệ thống sản xuất thuốc đồng vị phóng xạ là cần thiết.

“Bây giờ công nghệ người ta đi qua 17 năm rồi mình phải thay thế cập nhật lại công nghệ. Hiện cái lò cũ cung cấp cho 3 nơi mà ì ạch vài ngày là hư ảnh hưởng lớn nên buộc phải dừng để lắp đặt cái mới. Với công suất mới gấp nhiều lần cái cũ, có thể cung cấp thuốc cho hàng chục hệ thống PET/CT. Nếu mình cứ tiếp tục thì mãi mãi người dân xài công nghệ cũ, kém chất lượng, việc cập nhật công nghệ mới để tăng công suất phục vụ người dân là việc cần thiết phải làm”.

Câu chuyện này không có gì phải bàn cãi, song từ cách đây 2 năm đã được hâm nóng khi có một đơn vị tư nhân cũng muốn hợp tác để chia lửa với Chợ Rẫy để cung cấp thuốc phóng xạ 18F-FDG cho các bệnh viện để không xảy ra câu chuyện “khủng hoảng” thuốc phóng xạ chụp PET/CT để điều trị ung thư. Đơn vị này ngừng sản xuất do vướng thủ tục sử dụng tài sản công.

Cụ thể, địa điểm sản xuất của công ty nằm trong khuôn viên thuộc Trung tâm Nghiên cứu và Triển khai công nghệ bức xạ (Vinagamma), thuộc Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam. Vì Vinagamma là đơn vị sự nghiệp công, vì thế muốn có một đề án liên doanh liên kết thì phải theo Luật Quản lý, sử dụng tài sản công.

TS Trần Chí Thành, Viện trưởng Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam thông tin với PV VOV Giao thông: “Hồi xưa xây dựng trên mảnh đất của một đơn vị trực thuộc Viện khoảng 300 m2. Tuy nhiên, Nhà nước bảo phương án hợp tác công tư thế này là sai quy định nên đơn vị đặt máy đã chuyển đi chỗ khác. Máy gia tốc hiện nay chỉ có 1 cái được cấp phép ở Chợ Rẫy cả miền nam duy nhất thôi, ở Đà Nẵng có 1 và Hà Nội thì 2 cái máy. Rất khó đầu tư vì máy đặt ở đâu thì sản xuất phải đưa đến bệnh viện trong vòng 2 giờ chứ không thể đi xa được”.

Các chuyên gia về ung bướu đánh giá đây là phương pháp tối ưu nhất hiện nay để chẩn đoán ung thư sớm, xác định giai đoạn bệnh, hướng dẫn sinh thiết và lập kế hoạch điều trị, theo dõi đáp ứng điều trị và phát hiện tái phát. Song, trước tình thế hiện tại, bác sĩ buộc phải chuyển sang CT-Scanner, MRI, tỷ lệ đạt hiệu quả 80 - 90% so với máy PET/CT.

Anh Nguyễn Duy Bình, thân nhân một người bệnh cho biết, khi bố anh sau hóa trị 8 lần chụp lại PET/CT đã đánh giá chính xác tình hình bệnh cảnh nên bác sĩ gần như điều trị trúng đích, bệnh tình có phần ổn định: “Thực ra chụp PET/CT bác sĩ tư vấn đây là kỹ thuật chuẩn hóa các hình ảnh y học hiện đại, giúp chẩn đoán và điều trị tốt hơn. Đối với bệnh ung thư thì PET phát hiện tế bào ung thư trước những gì thay đổi trong cơ thể, đánh giá được tình trạng giúp bác sĩ đưa ra những tư vấn hoặc có những phác đồ điều trị sớm và hiệu quả hơn”.

Riêng PGS Bùi Chí Viết, Phó giám đốc chuyên môn BV Xuyên Á – người có hơn 40 năm trong lĩnh vực điều trị ung thư cho rằng dược chất phóng xạ dùng cho máy PET/CT là dược chất quý hiếm quan trọng để chẩn đoán và điều trị ung thư khó lòng thay thế. Những bệnh viện tư nơi ông công tác mơ ước có một hệ thống PET/CT để phục vụ người bệnh, song khó khăn vì chi phí đầu tư quá lớn và đi mua dược chất rất khó khăn, viện ở xa khó lòng vận chuyển khi dược chất vận chuyển đi xa 2 tiếng đã phân rã.

“PET/CT - nếu không sản xuất được dược chất phóng xạ từ lò cyclotron hya còn gọi là 18F-FDG thì mình có muốn khảo sát thêm đi nữa cũng không thể giúp ích gì được, đành chịu thôi. Muốn có được hình ảnh được bắt buộc phải tìm nơi nào cung cấp được 18F-FDG. Vì vật chất phóng xạ thời gian bán hủy có mấy tiếng đồng hồ thôi, chỉ vài tiếng là phân rã nên có ý nghĩa quý hiếm ở chỗ đó”, PGS Bùi Chí Viết cho biết.

Đã nhiều Hội thảo và đề án xây dựng ngành y tế TP.HCM vượt bậc về mọi mặt, là trung tâm chăm sóc sức khỏe của cả nước và khu vực Đông Nam Á, thu hút người nước ngoài đến khám chữa bệnh, góp phần gây dựng lĩnh vực du lịch y tế.

Thế nhưng, chỉ một câu chuyện trên cho thấy sự loay hoay khi suốt bao năm vẫn “nương tựa” BV Chợ Rẫy – thuộc Bộ Y tế để có được dược chất chẩn đoán ung thư, không thể tự chủ khiến bệnh nhân không được điều trị trong điều kiện tốt nhất là câu chuyện đáng suy nghĩ.

Theo số liệu chỉ riêng BV Ung Bướu TP.HCM mỗi năm có đến 880.000 lượt đến khám chữa bệnh, trong đó gần 39.000 ca mổ, 180.000 lượt xạ trị và 320.000 lượt điều trị nội khoa ung thư (hóa trị, liệu pháp nhắm đích, liệu pháp miễn dịch).

Vì vậy, không thể nào để hàng chục bệnh nhân mỗi ngày, hàng trăm bệnh nhân mỗi tháng phải chạy ra Hà Nội, Đà Nẵng chụp chiếu hoặc thậm chí là nước ngoài để điều trị. Điều đó ngành y tế thành phố đầu tư chưa tập trung và xứng tầm với kỳ vọng của người dân, khi sắp tới TP.HCM sau sáp nhập là siêu đô thị hiện đại bậc nhất cả nước.