Bởi vậy, dự luận mong mỏi cơ quan quản lý cần đưa ra các giải pháp mạnh mẽ hơn đối với các nhà thầu, không để thiếu hạng mục thiết yếu này, khi cao tốc đưa vào khai thác đã lâu.
Sau nhiều năm triển khai, với nguồn lực rất lớn của Nhà nước và xã hội, tuyến cao tốc Bắc – Nam đang từng bước hình thành trục giao thông huyết mạch xuyên suốt chiều dài đất nước. Nhiều đoạn tuyến đã được đưa vào khai thác, phát huy hiệu quả rõ rệt trong việc rút ngắn thời gian di chuyển, thúc đẩy liên kết vùng và phát triển kinh tế - xã hội.
Tuy nhiên, một thực tế đáng lo ngại là hệ thống trạm dừng nghỉ trên nhiều đoạn tuyến vẫn chưa được hoàn thiện, thậm chí một số nơi chậm tiến độ kéo dài.
Cần nhìn nhận, trạm dừng nghỉ không phải là hạng mục phụ trợ đơn thuần. Đây là một phần cấu thành quan trọng của hệ thống cao tốc hiện đại. Đối với lái xe, đặc biệt là tài xế vận tải đường dài, trạm dừng nghỉ là nơi phục hồi sức khỏe, giảm căng thẳng và hạn chế nguy cơ tai nạn do mệt mỏi, buồn ngủ.
Đối với hành khách, đây là nơi đáp ứng các nhu cầu thiết yếu về ăn uống, vệ sinh, nghỉ ngơi. Còn với công tác quản lý giao thông, các trạm dừng nghỉ góp phần bảo đảm khai thác tuyến đường an toàn, văn nh và hiệu quả.
Thế nhưng, thực tế, nhiều tuyến cao tốc đã vận hành trong thời gian dài nhưng người tham gia giao thông vẫn phải đối mặt với cảnh thiếu điểm dừng chân đạt chuẩn. Không ít lái xe buộc phải tận dụng các vị trí khẩn cấp hoặc tìm đường ra khỏi cao tốc để nghỉ ngơi, tiếp nhiên liệu, làm phát sinh thêm thời gian, chi phí và tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông.
Đây là nghịch lý khi những tuyến đường được đầu tư hiện đại lại chưa có đầy đủ các dịch vụ thiết yếu đi kèm.
Nguyên nhân của tình trạng được cho là do khó khăn trong giải phóng mặt bằng, thủ tục đầu tư, biến động chi phí xây dựng đến năng lực triển khai của một số nhà đầu tư. Tuy nhiên, dù nguyên nhân nào thì việc các dự án trạm dừng nghỉ liên tục chậm tiến độ cũng không thể kéo dài mãi. Bởi người dân và doanh nghiệp có quyền được thụ hưởng đầy đủ các tiện ích tương xứng với nguồn lực đã bỏ ra để xây dựng hệ thống cao tốc.
Đã đến lúc cần có những giải pháp quyết liệt và hiệu quả hơn để xử lý dứt điểm tình trạng này. Trước hết, các cơ quan quản lý cần rà soát toàn bộ các dự án trạm dừng nghỉ đang triển khai, làm rõ nguyên nhân chậm tiến độ ở từng trường hợp cụ thể. Những khó khăn thuộc trách nhiệm của cơ quan Nhà nước phải được tháo gỡ nhanh chóng, tránh tình trạng hồ sơ, thủ tục kéo dài khiến dự án tiếp tục đình trệ.
Đối với các doanh nghiệp đã được lựa chọn làm nhà đầu tư nhưng chậm triển khai hoặc không bảo đảm cam kết tiến độ, cần áp dụng các chế tài đủ mạnh. Không thể để tình trạng triển khai cầm chừng, hoặc kéo dài nhiều năm. Việc xem xét thu hồi dự án cần được tính đến, để lựa chọn nhà đầu tư khác có năng lực tài chính và kinh nghiệm tốt hơn, nhằm bảo đảm mục tiêu phục vụ người dân.
Cùng với đó, cơ chế giám sát tiến độ cần được thực hiện thường xuyên, công khai và nh bạch. Mỗi dự án phải có mốc thời gian cụ thể, trách nhiệm rõ ràng của từng đơn vị liên quan. Việc công khai tiến độ không chỉ tạo áp lực tích cực đối với nhà đầu tư mà còn giúp xã hội giám sát, đồng hành cùng quá trình triển khai.
Về lâu dài, cần xác định trạm dừng nghỉ là một bộ phận không thể tách rời của dự án cao tốc. Trạm dừng nghỉ cần được quy hoạch ngay từ khi có quy hoạch và thiết kế đường cao tốc, chứ không thể đường làm xong vẫn phải chờ trạm.
Việc lựa chọn nhà đầu tư và tổ chức triển khai cần được tính toán đồng bộ ngay từ đầu, tránh tình trạng tuyến đường đã hoàn thành nhưng các công trình phục vụ khai thác lại tiếp tục “lỗi hẹn”. Đồng thời, cần gắn trách nhiệm cả cơ quản lý nhà nước trong việc đốc thúc, giám sát doanh nghiệp đầu tư, đảm bảo trạm hoàn thành cùng với đường.
Cao tốc Bắc – Nam là công trình trọng điểm quốc gia, mang theo kỳ vọng lớn về phát triển kinh tế và nâng cao chất lượng hạ tầng giao thông. Để tuyến đường thực sự phát huy đầy đủ giá trị, không thể để những mắt xích quan trọng như hệ thống trạm dừng nghỉ tiếp tục chậm trễ.