Tuy nhiên, phía sau kỳ vọng giảm tải là áp lực lớn về kết nối giao thông khi nhiều tuyến đường trọng điểm vẫn chưa hoàn thiện. Nguy cơ ùn tắc, chậm trễ hành trình có thể sẽ trở thành “điểm nghẽn” cản trở động lực tăng trưởng của TP.HCM và vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.
Tổng công ty Cảng Hàng không Việt Nam (ACV) vừa đặt mục tiêu chuyển trên 90% chuyến bay quốc tế về sân bay Long Thành vào năm 2027, nhằm góp phần giảm tải cho sân bay Tân Sơn Nhất. Tuy nhiên, trong bối cảnh hạ tầng giao thông chưa đáp ứng, nỗi lo ùn tắc và chậm trễ hành trình vẫn đang hiện hữu.
"Khi sân bay Long Thành đi vào hoạt động sẽ giải tỏa áp lực cho sân bay Tân Sơn Nhất. Tuy nhiên, tôi băn khoăn về tuyến đường kết nối giữa TP.HCM và sân bay Long Thành hiện chưa có nhiều tuyến kết nối nên việc đi lại khá bất tiện".
"Khi mở thêm tuyến sân bay Long Thành nối về cao tốc TP.HCM nếu không cải thiện tốt tình trạng giao thông trên đường thì sẽ kẹt nhiều hơn”.
Theo GS.TS Khoa học Đặng Hùng Võ, tâm lý lo lắng của hành khách là khá dễ hiểu. Bởi giao thông kết nối giữa TPHCM và sân bay Long Thành hiện còn hạn chế, chủ yếu dựa vào cao tốc TPHCM – Long Thành, quốc lộ 1 và quốc lộ 51, vốn thường xuyên quá tải. Khoảng cách từ trung tâm thành phố đến sân bay Long Thành hơn 40km nhưng thời gian di chuyển có thể mất từ 2-3 giờ, thậm chí lâu hơn khi xảy ra ùn tắc: "Với tuyến cao tốc TP.HCM - Long Thành đang quá tải thì sân bay Long Thành có hoàn thành cũng sẽ ít hãng hàng không về đây. Họ bỏ chuyến hoặc là có chuyến nào về Tân Sơn Nhất thì về. Bởi vì xuống Long Thành, khách sẽ xử lý tiếp như thế nào, khi mà di chuyển từ Long Thành về TP.HCM đã mất 3, 4 tiếng".
Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp bách về hạ tầng giao thông phải đi cùng, thậm chí đi trước quy hoạch phát triển sân bay. Thế nhưng, nhiều tuyến giao thông kết nối trọng điểm vẫn chưa hoàn thiện. Nếu hạ tầng tiếp tục chậm nhịp so với quy hoạch, bài toán di chuyển từ TP.HCM và các địa phương lân cận đến Long Thành sẽ trở thành thách thức lớn đối với cả người dân lẫn hoạt động logistics của vùng kinh tế phía Nam.
GS.TS Khoa học Đặng Hùng Võ nhận định: "Đáng lẽ ra khi chúng ta có ý tưởng đặt sân bay tại Long Thành cần có kết nối với TP.HCM sớm. Thế nhưng hiện nay kết nối với Long Thành còn đang rất yếu, chẳng hạn Vành đai 3 TP.HCM đang dở dang, nhiều tuyến khác cũng đều trong giai đoạn hoàn thành gấp. Ở đây là do chúng ta quy hoạch đẩy sân bay lên sớm hơn so với hạ tầng".
Để giảm áp lực về giao thông và phục vụ sân bay Long Thành vận hành, hàng loạt dự án hạ tầng chiến lược đang được đẩy nhanh tiến độ. Trong đó, dự án mở rộng cao tốc TP.HCM – Long Thành – Dầu Giây - tuyến giao thông kết nối chính giữa hai sân bay, đang trong giai đoạn chạy đua “nước rút” để bám sát tiến độ thi công.
Ông Bùi Đình Tuấn, Giám đốc Trung tâm quản lý vận hành bảo trì đường cao tốc, Tổng công ty Đầu tư phát triển đường cao tốc Việt Nam cho biết: "Dự án này tập trung mở rộng cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây giai đoạn 1 mở rộng từ từ 4 làn xe lên 10 làn xe trên 25 km đầu tuyến từ TP.HCM đi Quốc lộ 51. Hiện các nhà thầu đang rất nỗ lực triển khai, đặc biệt là tại các hạng mục quan trọng như cầu Long Thành. Chúng tôi đã đôn đốc để bắt đầu lên những trụ nhịp đầu tiên và phấn đấu hoàn thành các hạng mục chính vào cuối năm nay và sẽ hoàn thành toàn bộ dự án vào Quý 1 năm 2027".
Vành đai 3 là tuyến giao thông liên kết vùng đặc biệt quan trọng, giảm áp lực kẹt xe cho TP.HCM. Trước yêu cầu phải hoàn thành trước ngày 30/6/2026 theo chỉ đạo của Chính phủ, thời gian qua, UBND TP.HCM yêu cầu các đơn vị tập trung nguồn lực, bảo đảm tiến độ dự án.
Cùng dự kiến hoàn hành trong tháng 6/2026 là các dự án thành phần 1 cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu, đường 25B, đường 25C, giúp kết nối Đồng Nai - sân bay Long Thành - TP.HCM. Và nhiều dự án kết nối khác cũng đang đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện các thủ tục đầu tư, sớm khởi công như cầu Cát Lái, cầu Long Hưng, đường sắt Thủ Thiêm – Long Thành…
Mới đây, Sở Xây dựng TP.HCM cũng đề xuất tổ chức 13 tuyến xe buýt kết nối trực tiếp sân bay Long Thành với sân bay Tân Sơn Nhất, các bến xe lớn và khu đô thị, du lịch trọng điểm. Đáng chú ý, tuyến buýt nhanh dài khoảng 46 km giữa 2 sân bay được kỳ vọng đáp ứng nhu cầu trung chuyển hành khách.
Ông Lê Hoàn – Phó Giám đốc Trung tâm Quản lý Giao thông công cộng TP.HCM thông tin: "Trong thời gian sắp tới, chúng tôi cũng đã có sự chuẩn bị để xây dựng một hệ thống giao thông công cộng liền mạch, cũng như đảm bảo vận chuyển liên vùng. Gắn với giao thông công cộng đó sẽ ưu tiên nguồn lực phát triển giao thông công cộng khối lượng lớn kết hợp hệ thống xe buýt, đường sắt quốc gia và hệ thống giao thông đô thị, cùng với việc tăng tính tiện nghi tiếp cận, lấy người dân làm trung tâm trong kế hoạch phát triển".
Bên cạnh việc xây dựng mạng lưới giao thông công cộng kết nối, tiến sĩ Phan Lê Bình, chuyên gia giao thông, Trưởng đại diện văn phòng tư vấn OCG Nhật Bản cho rằng, trước mắt cần tổ chức, phân luồng làn đường dành riêng cho xe buýt, nhằm đảm bảo thời gian di chuyển nhanh, thuận tiện và đúng giờ cho hành khách: "Trong thời gian tuyến cao tốc đường bộ và đường sắt đô thị chưa xong mà sân bay Long Thành vào hoạt động, tôi cho rằng giải pháp tình thế là có thể triển khai một làn đường dành riêng dành riêng cho xe buýt đi sân bay, không cho phép các phương tiện khác đi vào để đảm bảo thời gian đi lại giữa TP.HCM với sân bay Long Thành được thông thoáng".
Chuyển trục hàng không về Long Thành: Khoảng cách địa lý không chỉ là con số
Sân bay Long Thành được kỳ vọng trở thành động lực tăng trưởng mới của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam. Tuy nhiên, khi quy hoạch hàng không đang tăng tốc còn hạ tầng kết nối vẫn chậm hoàn thiện, nguy cơ ùn tắc và quá tải giao thông đã hiện hữu.
Nếu các tuyến đường huyết mạch tiếp tục trong tình trạng quá tải, hành trình từ TP.HCM đến Long Thành có thể kéo dài hàng giờ đồng hồ, làm gia tăng chi phí logistics, ảnh hưởng trải nghiệm hành khách và sức cạnh tranh của cả vùng.
Dẫn chứng là tuyến cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây và Quốc lộ 51 - trục kết nối chính hiện nay, cần sớm hoàn thành việc mở rộng nhằm giảm nguy cơ quá tải ngay khi lượng phương tiện tăng đột biến. Song song đó, việc đẩy nhanh tiến độ Vành đai 3, Vành đai 4, cao tốc Biên Hòa – Vũng Tàu hay các tuyến kết nối trực tiếp vào sân bay Long Thành là yêu cầu cấp bách để phân luồng xe từ nhiều hướng, thay vì dồn áp lực vào một trục duy nhất.
Quan trọng hơn, kết nối sân bay không thể chỉ phụ thuộc vào đường bộ. TPHCM và các địa phương cần sớm hình thành hệ thống đường sắt đô thị, metro hoặc đường sắt tốc độ cao kết nối trực tiếp với Long Thành để rút ngắn thời gian di chuyển, giảm ùn tắc và tạo lựa chọn ổn định cho hành khách. Đây cũng là xu hướng phổ biến ở các đô thị có sân bay quốc tế quy mô lớn trên thế giới.
Ngoài ra, để hành khách sẵn sàng thích ứng với điểm đến Long Thành, việc đầu tư hạ tầng giao thông thôi là chưa đủ mà cần sớm xây dựng hệ thống trung chuyển hành khách đồng bộ, chuyên nghiệp. Thay vì để người dân tự xoay xở tìm phương tiện sau khi hạ cánh, cần có các tuyến buýt chất lượng cao, xe trung chuyển liên thông từ sân bay đến trung tâm thành phố, bến xe, nhà ga và những đô thị vệ tinh.
Một mạng lưới vận tải công cộng thuận tiện, dễ tiếp cận không chỉ giúp hành khách tiết kiệm thời gian, chi phí mà còn góp phần giảm áp lực lên giao thông đường bộ, hạn chế ùn tắc khi sân bay Long Thành đi vào khai thác với công suất lớn.
Bên cạnh đó, hệ sinh thái dịch vụ đi kèm như taxi, xe công nghệ cũng cần được quản lý chặt chẽ, đặc biệt kiểm soát về giá, nhằm tránh tình trạng “chèo kéo” khách hay thiếu nh bạch cước phí dễ xảy ra khi nhu cầu di chuyển tăng cao.
Có thể thấy, “điểm nghẽn” giữa sân bay Long Thành với trung tâm TP.HCM không nằm ở con số về khoảng cách địa lý, mà ở hành trình trải nghiệm sau khi hạ cánh: từ phương tiện trung chuyển, thời gian di chuyển đến chi phí nh bạch. Để quãng đường từ sân bay Long Thành về TP.HCM là trải nghiệm trọn vẹn, bài toán cốt lõi không chỉ là xây thêm đường mà phải hình thành một mạng lưới kết nối đa tầng, đa phương thức, cùng hệ sinh thái vận tải văn nh, nh bạch.
Không thể phủ nhận những lo ngại về việc chuyển phần lớn chuyến bay quốc tế về sân bay Long Thành có thể tạo áp lực lớn lên hạ tầng giao thông, vốn còn hạn chế và đã quá tải. Tuy nhiên, với sự vào cuộc quyết liệt của các địa phương, hàng loạt dự án trọng điểm đang dần được thúc đẩy triển khai. Những nỗ lực này kỳ vọng sẽ từng bước hoàn thiện mạng lưới kết nối vùng, rút ngắn khoảng cách di chuyển và tạo nền tảng để sân bay Long Thành trở thành động lực tăng trưởng mới cho TP.HCM và toàn khu vực phía Nam trong tương lai./.