
Vườn quốc gia Bái Tử Long nằm trong quần thể vịnh Bái Tử Long với tổng diện tích gần 16 nghìn ha, liền kề với Di sản vịnh Hạ Long cùng nhiều nét tương đồng về cảnh quan, mặt nước xanh ngọc, những đảo đá hoang sơ, những tán rừng nguyên sinh phủ kín bao bọc muôn loài chim thú.

VQG Bái Tử Long có hệ sinh thái độc đáo bậc nhất Đông Nam Á. Đây là trường hợp độc đáo trong các VQG của Việt Nam cũng như thế giới khi có cả ba hệ sinh thái điển hình và khá nguyên vẹn: hệ sinh thái núi đất; núi đá vôi và hang động; biển.

Vườn Quốc gia Bái Tử Long sở hữu những đảo đá muôn hình muôn vẻ, một trong số đó là Hòn Thiên Nga nằm trên vịnh Trà Thần.

Các chuyên gia ASEAN khẳng định, có hai nét đặc trưng cơ bản mà không một Vườn Di sản ASEAN nào có được ngoài Bái Tử Long, đó là hệ sinh thái tùng áng trong lòng núi đá vôi, tiêu biểu là Ao Tiên trên đảo Máng Hà, hồ nước mặn giữa trập trùng núi đá.

Cùng với đó là rừng ngập mặn cổ thụ đã tồn tại cách đây vài trăm năm, có cây to bằng vòng tay người ôm.

Chim di cư về hàng đàn trong VQG. “Kho báu” giữa trùng khơi Bái Tử Long là mái nhà chung của 2.235 loài động, thực vật quý hiếm và đặc hữu.

Tiêu biểu phải kể đến long não, lim xanh, sến, táu, kim giao núi đất…; lợn rừng, hoẵng, nhím, báo gấm, nhiều loại rùa và quần thể nai vàng duy nhất trong vùng Đông Bắc.

Vùng lõi của Vườn có đảo Ba Mùn, được coi là đảo thú, không có dân sinh sống. Du khách có thể dễ dàng bắt gặp những loài động vật hoang dã trên đường xuyên đảo.

Hệ sinh thái san hô của Vườn được coi là đa dạng nhất hành tinh, được ví như “rừng mưa nhiệt đới dưới đáy biển”, môi trường sống của nhiều loài sinh vật biển quý: cá, hải sâm, cầu gai, đồi mồi,…

Cá heo mõm dài xuất hiện tại VQG Bái Tử Long. Nơi đây có tới 3 loài cá heo sinh sống.

Để bảo tồn nguyên vẹn đa dạng sinh học, VQG có lực lượng kiểm lâm bảo vệ, kiểm soát, phối hợp với người dân ngăn chặn phá rừng, săn bắt thú.

Đội cứu hộ động vật trên biển đã chăm sóc, nuôi dưỡng các loài động vật hoang dã tịch thu được từ những vụ buôn bán trái phép, thả về tự nhiên hàng trăm cá thể quý hiếm như vích, rùa, rắn hổ mang chúa, gấu ngựa, chồn, cáo, cầy hương, mèo rừng,...

VQG Bái Tử Long có nhiều tiềm năng du lịch, như du lịch thám hiểm, trải nghiệm, lặn biển ngắm san hô, đi đường tuần tra ngắm rừng tự nhiên, những bãi tắm tuyệt đẹp tại vùng đệm như đảo Minh Châu,.. tuy nhiên chưa được khai thác trong thời gian qua.

Khai thác du lịch, giáo dục về môi trường được coi là “chìa khóa” góp phần vào quảng bá, nâng cao giá trị và bảo tồn bền vững Vườn Di sản ASEAN Bái Tử Long trong giai đoạn tới.