Thiệt hại kinh tế do TNGT, các con số giật mình (Bài 1): Cách thức tiếp cận, đánh giá hậu quả?

Nghe nội dung chi tiết tại đây:

Đó là chưa kể những tổn thất dai dẳng về tinh thần, ảnh hưởng đến cơ hội phát triển của thế hệ trẻ trong mỗi gia đình có người bị thương do TNGT.

Những con số này được nhìn nhận, đánh giá như thế nào trong việc hoạch định các chính sách đảm bảo an toàn giao thông trên toàn quốc?

Mở đầu loạt chương trình “Thiệt hại kinh tế do TNGT: các con số giật mình" là ghi nhận về cách tiếp cận, đánh giá hậu quả kinh tế của TNGT đang được thực hiện.

Thiệt hại do TNGT xảy ra cho nền kinh tế Việt Nam mỗi năm có thể chiếm từ 2,5-2,9% GDP

Dẫn báo cáo nghiên cứu chính thức của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) công bố, TS Trần Hữu Minh, Phó Chánh văn phòng Ủy ban ATGT Quốc gia cho biết, thiệt hại do TNGT xảy ra cho nền kinh tế Việt Nam mỗi năm có thể chiếm từ 2,5-2,9% GDP. Như vậy, mỗi năm TNGT gây thiệt hại cho nước ta khoảng 6 tỷ USD và đây là con số rất lớn đối với quốc gia đang phát triển như Việt Nam.

TS Trần Hữu Minh cũng thừa nhận, hiện nay, Việt Nam chưa có thống kê chính thức, đánh giá một cách toàn diện thiệt hại về kinh tế do TNGT gây ra. Tuy nhiên, về nguyên tắc, việc thống kê thiệt hại do TNGT có thể dựa trên những yếu tố trực tiếp như: thiệt hại về phương tiện, cơ sở vật chất bị hư hỏng trong vụ tai nạn, chi phí xử lý vụ việc, chi phí của hệ thống y tế cấp cứu, cứu hộ, cứu nạn trực tiếp… Đó cũng được coi là con số đáng tin cậy và có căn cứ.

TS Trần Hữu Minh nói:

"Thông thường, các chuyên gia thường dựa trên những giá trị mà con người đó có thể tạo ra được trong suốt quãng đời một con người, dựa trên thu nhập bình quân đầu người hàng năm của mỗi quốc gia để tính ra thiệt hại đối với nền kinh tế. Đó là phương pháp phổ biến được phần lớn các quốc gia chấp nhận là phương án có căn cứ".

Ông Nguyễn Vũ Hạnh Phúc, Chánh Văn phòng Ban ATGT Tp. HCM cũng cho rằng, dù chưa có một thống kê chính thức thiệt hại do TNGT gây ra cho mỗi địa phương, song có thể nhìn nhận từ thiệt hại vật chất trong mỗi vụ tai nạn. Bên cạnh đó, chi phí khắc phục hậu quả của các vụ tai nạn, khám, chữa bệnh cho các nạn nhân. Do vậy, việc thống kê thiệt hại về kinh tế do TNGT chỉ mang tính tương đối.

Ông Phúc cho biết:

"Mỗi vụ TNGT xảy ra, hậu quả về mặt xã hội là thấy rõ, ngoài thiệt hại về người, còn thiệt hại về tài sản, về phương tiện bị hư hại. Bên cạnh đó, người bị TNGT còn phải mất chi phí điều trị một thời gian rất dài, nguồn lực xã hội cũng phải bỏ ra để chăm lo cho số đối tượng này. Rồi nguồn lực của gia đình để khắc phục hậu quả của TNGT…"

Chuyên gia kinh tế Nguyễn Minh Phong cũng cho rằng, trước hết những người bị thiệt hại do TNGT đã là thiệt hại rất lớn vì hầu hết đó là những người đang ở độ tuổi lao động, thậm chí có những người là lao động chính với thời kỳ năng suất lao động tốt nhất. Do vậy, sự mất đi của họ mang lại thiệt hại cho lực lượng sản xuất. Ngoài ra, mỗi người bị thương để chữa trị khỏi phải chi trả từ 1 đến hàng chục triệu đồng, thậm chí hàng trăm triệu đồng; chi phí sửa chữa các phương tiện bị hỏng do tai nạn cũng từ vài triệu đến hàng trăm triệu đồng; cộng thêm chi phí duy tu, sửa chữa hạ tầng giao thông...các con số đó nhân với hàng chục nghìn vụ tai nạn xảy ra mỗi năm, thiệt hại kinh tế là vô cùng lớn. Do vậy, phương pháp thống kê của Tổ chức Y tế thế giới được coi là có căn cứ.

"Về logic, đây là một thiệt hại khó tính đủ, vì người chết là một chuyện, còn người bị thương, các chi phí, rồi suy giảm sức lao động xung quanh chuyện bị thương đấy cũng là tốn kém. Ngoài ra, nó có thể làm chậm hoạt động nào đấy mà những người bị thương tham gia... Nó khó tính nhưng chắc chắn là một khoản rất lớn".

Chuyên gia kinh tế Nguyễn Minh Phong cũng rằng, những thiệt hại về kinh tế có thể tính ngay được, song những thiệt hại vô hình, hoặc chỉ nhận thấy được trong tương lai lại rất khó đong đếm, nhất là ảnh hưởng đến tinh thần của thế hệ trẻ trong mỗi gia đình có người bị thương do TNGT thì khó đánh giá hết được. Những nội dung này sẽ được chúng tôi tiếp tục đề cập trong bài viết tiếp theo.