WHO Việt Nam: Nguy cơ lây lan dịch Ebola ở quy mô toàn cầu là thấp

Ngày 17/05/2026, Tổng Giám đốc Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã tuyên bố tình trạng y tế công cộng khẩn cấp gây quan ngại quốc tế (PHEIC) đối với đợt bùng phát bệnh do vi rút Bundibugyo (BVD) tại Cộng hòa Dân chủ Congo (DRC) và Uganda, phản ánh mức độ nguy cơ nghiêm trọng và cần có sự phối hợp ứng phó quốc tế.

BVD là một chủng vi rút Ebola hiếm gặp hiện chưa có vắc xin hoặc thuốc, phương điều trị được cấp phép, khiến việc kiểm soát khó khăn hơn so với các đợt bùng phát do chủng Zaire trước đây.

Trước tình hình trên, trong những ngày qua, Bộ Y tế Việt Nam đã đẩy mạnh truyền thông nguy cơ nhằm cung cấp thông tin chính thống về tình hình dịch bệnh và các biện pháp phòng chống tới người dân. Bộ Y tế đã thực hiện phỏng vấn Tiến sỹ Angela Pratt là Trưởng Đại diện Tổ chức Y tế Thế giới tại Việt Nam. 

PV: Xin bà cung cấp thông tin cập nhật về tình hình Ebola trên toàn cầu, bao gồm nguy cơ xâm nhập vào Việt Nam?

Tiến sỹ Angela Pratt: Tính đến ngày 21/5, đã ghi nhận 85 ca bệnh xác định ở cả hai quốc gia, trong đó có hai ca tại Uganda, và mười ca tử vong xác đinh, bao gồm một ca ở Uganda; Tại CHDC Congo, ghi nhận 746 ca nghi mắc và 176 ca tử vong nghi do mắc bệnh (trong đó có cả nhân viên y tế). Quy mô thực sự của đợt bùng phát nhiều khả năng lớn hơn do việc phát hiện chậm trễ và các hoạt động điều tra dịch vẫn đang được tiến hành.

Hiện tại, WHO đánh giá nguy cơ lây lan của dịch bệnh ở mức độ rất cao ở cấp quốc gia (tại CHDC Congo và Uganda), ở mức cao ở khu vực châu Phi (do đã có các ca bệnh tại đô thị, mức độ di biến động dân cư, tình hình bất ổn và những hạn chế của hệ thống y tế) và ở mức thấp đối với toàn cầu, bao gồm cả Việt Nam; và dịch bệnh không phải là một tình trạng khẩn cấp đại dịch.

PV: Thưa bà, những biện pháp phòng ngừa nào đang được triển khai và WHO đang hỗ trợ Việt Nam trong công tác chuẩn bị và ứng phó như thế nào?

Tiến sỹ Angela Pratt: Các trọng tâm ứng phó của WHO và các đối tác bao gồm: khẩn trương tăng cường giám sát và phát hiện sớm ca bệnh, truy vết, phòng ngừa và kiểm soát nhiễm khuẩn (IPC); mở rộng năng lực cách ly/ điều trị và tăng cường sự tham gia của cộng đồng; tăng cường chuẩn bị và phối hợp xuyên biên giới giữa các quốc gia bị ảnh hưởng và các đối tác.

Tại Việt Nam, Văn phòng WHO đang hỗ trợ Bộ Y tế thông qua:

- Cung cấp thông tin cập nhật về tình hình dịch bệnh và tư vấn về các hoạt động chuẩn bị, sẵn sàng và ứng phó, bao gồm cung cấp các hướng dẫn kỹ thuật cập nhật nhất của WHO về giám sát, truy vết, xét nghiệm, quản lý lâm sàng, phòng ngừa và kiểm soát nhiễm khuẩn, truyền thông nguy cơ và huy động cộng đồng, đi lại và cửa khẩu, và các biện pháp ứng phó y tế.

- Nhấn mạnh các biện pháp được WHO khuyến nghị đối với các Quốc gia Thành viên khác dựa trên các khuyến nghị tạm thời từ Ủy ban Khẩn cấp, đặc biệt là KHÔNG áp dụng các hạn chế về đi lại và thương mại.

- Phối hợp với Bộ Y tế để rà soát và cập nhật (nếu cần) toàn bộ các hướng dẫn kỹ thuật về bệnh do vi rút Ebola đã được xây dựng từ năm 2014.

- Hỗ trợ thực hiện đánh giá nguy cơ nhanh (Rapid Risk Assessment – RRA) cho Việt Nam nhằm định hướng các hành động chuẩn bị và ứng phó (thứ Sáu, ngày 22 tháng 5) - mặc dù WHO hiện đánh giá nguy cơ lây lan toàn cầu, bao gồm vào Việt Nam, là thấp, việc thực hiện đánh giá nguy cơ nhanh trong nước với sự tham gia của các bên liên quan sẽ giúp đưa ra các biện pháp phòng ngừa và ứng phó dựa trên bằng chứng và sát với thực tế.

- Hỗ trợ xây dựng kế hoạch tổ chức các khóa tập huấn bổ sung về giám sát, phòng ngừa và kiểm soát (dự kiến thực hiện vào thứ Hai, ngày 25 tháng 5) cũng như về chẩn đoán - quản lý lâm sàng, kiểm soát và phòng ngừa nhiễm khuẩn.

WHO Việt Nam cam kết tiếp tục làm việc với Bộ Y tế và ghi nhận sự chủ động của Bộ Y tế cũng như sự chỉ đạo khẩn trương của Chính phủ trong công tác chuẩn bị sẵn sàng hệ thống và năng lực ứng phó, bao gồm chia sẻ thông tin và truyền thông nguy cơ.

Xin trân trọng cảm ơn bà! 

Trước nguy cơ bệnh do vi rút Ebola xâm nhập vào Việt Nam, Cục Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế) đã đề nghị các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh:

1. Tăng cường công tác phòng, chống dịch bệnh trong cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, đặc biệt lưu ý các trường hợp mới đến nước đã hoặc đang có dịch trong vòng 21 ngày.

2. Tăng cường thực hiện, kiểm tra, giám sát thực hiện kiểm soát nhiễm khuẩn tại các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, thực hiện việc sàng lọc, phân loại, cách ly nghiêm ngặt tất cả các trường hợp nghi ngờ hoặc xác định mắc vi rút Ebola tại cơ sở điều trị.

3. Thường xuyên theo dõi, cập nhật thông tin kịp thời về tình hình dịch trên thế giới và các biện pháp phòng chống, truyền thông về tình hình dịch bệnh để người dân không hoang mang lo lắng và thực hiện tốt các biện pháp phòng bệnh.

4. Phát hiện sớm các trường hợp nghi ngờ mắc bệnh để cách ly, phối hợp với các cơ sở dự phòng để xét nghiệm, chẩn đoán, điều trị và kiểm soát theo các hướng dẫn chuyên môn của Bộ Y tế.

5. Rà soát, kiểm tra, chuẩn bị các phương tiện phòng hộ cá nhân cho nhân viên y tế, điều kiện cách ly, năng lực chẩn đoán, điều trị để sẵn sàng tiếp nhận người mắc bệnh do vi rút Ebola.