Vì sao nhóm dịch vụ và ăn uống "đi trước" trong "làn sóng" tăng giá?

Chi phí vận chuyển tăng, hàng quán nhỏ chịu áp lực lớn

Nguyên nhân trực tiếp và dễ thấy nhất chính là giá xăng dầu liên tục lập đỉnh trong tuần qua, đối với ngành dịch vụ ăn uống, xăng dầu không chỉ là chi phí đi lại mà là chi phí kết nối. Mọi nguyên liệu từ rau củ, gia vị đến thịt cá đều phải thông qua hệ thống vận chuyển từ chợ đầu mối về cửa hàng.

Khi giá xăng dầu tăng mạnh, có lúc vượt mốc 27.000 đồng/lít, cước vận chuyển ngay lập tức bị đẩy lên. Các chủ quán ăn nhỏ lẻ – vốn không có hợp đồng cung ứng dài hạn như siêu thị – phải tự gánh chịu mức chênh lệch này, dẫn đến việc buộc phải tăng giá bán lẻ để bảo vệ lợi nhuận.

Sau đây là chia sẻ của một chủ cửa hàng phở ở phố Tây Sơn, phường Ngã Tư Sở, TP. Hà Nội: “Bây giờ rau cỏ mấy hôm vừa rồi là lên giá xăng lên như thế thì vận chuyển về thì nó đội lên. Như dịp mấy hôm vừa rồi thịt không nói làm gì riêng nói về rau cỏ cái gì cũng lên hết. Chanh hàng thường 50, 60 nghìn một kg trước có 40 đến 45 nghìn một kg. Hành bây giờ cũng lên đến 3 mấy nghìn đồng một kg chủ yếu khâu vận chuyển này thôi. Ví dụ nó đánh từ Hải Dương về đây, trong Nam bay ra đây thì bao nhiêu tiền cước”…

Một yếu tố tâm lý quan trọng trong kinh tế học là lạm phát kỳ vọng, khi người kinh doanh nghe tin xăng tăng giá kỷ lục trên các phương tiện truyền thông, họ mặc định rằng mọi thứ sắp tới sẽ đắt đỏ hơn. Đây là phản ứng tự vệ trước lo ngại chi phí tái nhập hàng sẽ tăng cao vì tại các thành phố lớn, chỉ cần một vài quán phở hay cà phê đầu ngõ tăng giá, các quán xung quanh cũng nhanh chóng điều chỉnh tăng theo, tạo thành một mặt bằng giá mới chỉ trong chưa đầy một tuần.

Ông Trần Văn Võ, chủ cửa hàng tạp hóa ở phường Thanh Xuân, TP. Hà Nội, cho biết: “Do xăng lên nhiều quá thì các nhà cung cấp cũng đưa lên, tất cả các mặt hàng mà cửa hàng chúng tôi nhập về giá cả cũng có lên, lên thì khách hàng đồng lương hạn hẹp không thể mua bán như ngày thường mà giảm đi, khách hàng không có thì cũng khó khăn, hàng hóa bán chậm”…

Ông Nguyễn An Sinh, chủ đại lý hàng nhu yếu phẩm ở chợ Long Biên, TP. Hà Nội, chia sẻ thêm: “Giá xăng dầu tăng thì tất cả các mặt hàng cũng tăng theo, bây giờ giá mới thì khách hàng không đồng tình rồi nên hàng không trôi. Giá xăng dầu lên thế này thì mọi chuyện phức tạp lắm chứ không đơn giản”…

Nhiều doanh nghiệp vận tải dự kiến tăng giá cước theo giá xăng, dầu

Căng thẳng Trung Đông: Nguy cơ tăng giá xăng dầu, lạm phát, suy giảm sức mua

Xung đột Trung Đông: Giá gas leo thang, áp lực chi phí lan từ quán ăn đến bếp gia đình

Ngành hàng không, du lịch và xuất khẩu chật vật trước "bão giá"

Chi phí mặt bằng, nhân công tăng gây áp lực lên dịch vụ ăn uống

Tháng 3 thường là thời điểm các hợp đồng thuê mặt bằng bắt đầu chu kỳ thanh toán mới hoặc điều chỉnh theo năm. Sau một năm 2025 đầy biến động, nhiều chủ nhà đã bắt đầu tăng giá thuê. Bên cạnh đó, chi phí nhân công cũng là một gánh nặng.

Để giữ chân nhân viên phục vụ, đầu bếp trong bối cảnh chi phí sinh hoạt như tiền điện, tiền phòng trọ, xăng xe của người lao động tăng lên, các chủ doanh nghiệp dịch vụ buộc phải tăng lương hoặc phụ cấp. Khoản chi này cuối cùng đều được tính vào hóa đơn của khách hàng, khiến cho túi tiền của họ vơi đi, ảnh hưởng trực tiếp đến cầu tiêu dùng, giá tiếp tác động đến mức độ tăng trưởng GDP nói chung.

Chuyên gia kinh tế Nguyễn Đức Hùng Linh nhận định: “Sức cầu tiêu dùng thấp có nghĩa là thu nhập và lao động giảm sút mà cầu tiêu dùng là động lực rất quan trọng để thúc đẩy tăng trưởng”…

Việc nhóm dịch vụ và ăn uống tăng giá sớm hơn các mặt hàng khác phản ánh sự nhạy bén nhưng cũng đầy rủi ro của thị trường này. Nếu đà tăng không đi kèm với chất lượng dịch vụ, người tiêu dùng sẽ nhanh chóng chuyển sang xu hướng cơm hộp văn phòng hoặc tự nấu ăn tại nhà để tiết kiệm.

Các chuyên gia dự báo, nếu giá xăng dầu không có dấu hiệu hạ nhiệt trong kỳ điều hành tới, nhóm dịch vụ này sẽ khó có thể quay lại mức giá cũ, tác động đến yếu tố lạm phát cục bộ trong lĩnh vực tiêu dùng dân sinh.