Vì sao Hong Kong có hệ thống giao thông công cộng tốt nhất thế giới

 Bí quyết thành công của giao thông công cộng Hong Kong

“Việc đi lại rất dễ dàng, chúng tôi không bao giờ phải chờ đợi lâu”

“Giá cả rất phải chăng”

 “Tôi nghĩ đây thứ tôi thích nhất ở Hong Kong”

Trên đây là những chia sẻ của hành khách khi miêu tả về giao thông công cộng ở Hong Kong, một hệ thống phục vụ tới hơn 12 triệu lượt chở khách mỗi ngày.

Chỉ số ‘Di chuyển nội đô’ do Diễn đàn Oliver Wyman và Đại học California, Mỹ đánh giá, hệ thống giao thông công cộng Hong Kong tốt nhất thế giới dựa trên các chỉ tiêu: cơ sở hạ tầng hiện đại, nhanh chóng đổi mới, hoạt động hiệu quả, tác động lớn đến xã hội và thị trường có sức hấp dẫn.

Khi so sánh với hệ thống giao thông công cộng ở đất nước mình, nhiều du khách nước ngoài cũng cùng chung nhận định:

“Mọi người đều nói Nhật Bản rất sạch sẽ nhưng chúng tôi vẫn có thể ăn uống trên phương tiện công cộng, nên đôi khi còn có rác trên tàu. Trong khi Hong Kong nghiêm cấm việc ăn uống trên phương tiện công cộng nên mọi thứ ở đây đều rất sạch sẽ”

“Tàu điện ở Hong Kong rất khác so với London. Nếu lỡ chuyến, chỉ một hoặc hai phút tôi đã có thể bắt được chuyến mới mà không cần phải chờ đợi lâu”.

“So với Paris, việc đi phà ở Hong Kong đối với tôi là trải nghiệm rất mới mẻ. Nó thực sự thuận tiện vì tôi có thể đi tới rất nhiều nơi”.

Theo các chuyên gia, vị trí dẫn đầu của Hong Kong trong lĩnh vực giao thông công cộng không phải đến từ ‘một sớm, một chiều’ mà từ nhiều chính sách hiệu quả của chính quyền thành phố. Cụ thể là đa dạng các loại hình đầu tư và quy hoạch tỉ mỉ hệ thống giao thông công cộng.

Nghiên cứu do Công ty tư vấn quốc tế Arthur D Little cho thấy, Hong Kong là một trong những đô thị có tỷ lệ phương tiện cá nhân trên đầu người thấp nhất thế giới, do người dân ở thành phố này lựa chọn giao thông công cộng là loại hình đi lại chính.

Theo khảo sát, khoảng 80% cư dân Hong Kong thích giao thông công cộng nhờ hệ thống tích hợp các dịch vụ vận chuyển đa phương thức tạo sự di chuyển thông suốt. Các chuyến tàu hoạt động hiệu quả, tin cậy, thời gian cách nhau chỉ vài phút và tỷ lệ đúng giờ lên tới 99%. Một yếu tố khác giúp giao thông công cộng Hong Kong ‘ghi điểm’ với người dùng là phạm vi hoạt động rộng khắp, dịch vụ bán vé lấy hành khách làm trung tâm với thẻ thông minh không tiếp xúc, cho phép thanh toán liền mạch trên nhiều phương thức di chuyển.

Các chuyên gia đánh giá, cơ sở hạ tầng và dịch vụ đường sắt hiệu quả đóng vai trò xương sống, chiếm khoảng 40% hành trình giao thông cộng tại Hong Kong.

Ông Andrew Mead, kiến trúc sư trưởng hệ thống tàu điện ngầm (MTR) Hong Kong cho biết: “Hệ thống tàu điện ngầm là huyết mạch của giao thông công cộng Hong Kong, nó đã tồn tại được hơn 40 năm với rất nhiều di sản độc đáo”

Mô hình Kinh doanh đột phá

Không giống như hầu hết các thành phố trên thế giới, nơi hệ thống giao thông công cộng cần nhận trợ cấp từ chính phủ để tồn tại, mô hình kinh doanh đường sắt kết hợp bất động sản giúp nhà điều hành đường sắt Hong Kong có thể hoạt động độc lập mà vẫn xây dựng được một hệ thống đẳng cấp thế giới.

Theo đó, các dự án đường sắt ở Hong Kong không chỉ được chính quyền thành phố cấp đất phát triển hạ tầng đường sắt, nhà ga mà còn có thể hợp tác với doanh nghiệp tư nhân để xây dựng các bất động sản mới. Một phần lợi nhuận thu được từ việc phát triển bất động sản, ngành đường sắt tiếp tục đem tái đầu tư vào hệ thống giao thông công cộng.

Ông Jacob Kam Chak-pui, Tổng giám đốc điều hành Tập đoàn đường sắt Hong Kong cho biết: ‘Lợi nhuận từ hoạt động phát triển bất động sản cũng như dịch vụ đường sắt giúp chúng tôi trở thành một trong những đơn vị khai thác tàu điện ngầm có lợi nhuận cao nhất thế giới”

Còn theo ông Lawrence Iu, trưởng nhóm nghiên cứu chính sách công Hong Kong Civic Exchange, dịch vụ xe buýt hiện đại, hiệu quả cũng là giải pháp quan trọng giúp giảm tắc nghẽn và ô nhiễm không khí, bởi việc lấp đầy một chiếc xe buýt hai tầng có thể loại bỏ ít nhất 75 ô tô cá nhân.

Theo kế hoạch, điện khí hóa giao thông công cộng sẽ là yếu tố quan trọng trong tầm nhìn của chính quyền Hong Kong thời gian tới, nhằm cắt giảm khí thải liên quan đến giao thông và đạt mức trung hòa carbon vào năm 2050.

Tại Việt Nam, phát triển giao thông công cộng để tăng kết nối, từng bước hạn chế ùn tắc đang là hướng đi của nhiều đô thị, trong đó có Hà Nội và TP.HCM.

Thời gian qua, Hà Nội xây dựng nhiều cơ chế, chính sách khuyến khích nhà đầu tư, nhất là phát triển đô thị theo hướng giao thông công cộng, trong đó ưu tiên cho đường sắt đô thị. Hà Nội cũng đang đề xuất kịch bản đến năm 2035, chuyển đổi 50% xe buýt với các tuyến mở mới và các tuyến thay thế sử dụng xe buýt điện.

Trong khi đó, TP.HCM cũng đặt ra đề án, đến năm 2035, sẽ xây dựng hoàn thành hơn 180km đường sắt đô thị với sáu tuyến metro. Đến năm 2045, xây dựng thêm 168km, nâng tổng chiều dài metro lên khoảng 350km. Đến năm 2060, dự kiến thành phố có 10 tuyến metro với tổng chiều dài 510km. Đồng thời, TP.HCM cũng đặt ra kế hoạch, từ năm 2025 trở đi, tất cả xe buýt thay thế, đầu tư mới sẽ sử dụng điện, năng lượng xanh với tỉ lệ vận tải hành khách công cộng trên địa bàn thành phố đạt 25%.