Vì sao giới siêu giàu Trung Quốc âm thầm đưa máy bay riêng ra nước ngoài?

Giới siêu giàu Trung Quốc âm thầm chuyển máy bay đi đâu?

Theo số liệu của Tập đoàn Dịch vụ Hàng không Asian Sky Group có trụ sở tại Hong Kong, số lượng máy bay phục vụ doanh nhân tại Trung Quốc đại lục đã giảm từ 270 chiếc năm 2023 xuống còn 249 chiếc vào 2025. Đội bay cho thuê cũng thu hẹp quy mô, xuống còn 46 máy bay so với hai năm trước.

Trái lại, Hong Kong tăng máy bay doanh nhân lên 56 chiếc. Singapore chứng kiến mức tăng mạnh hơn với thêm 9 máy bay, trong khi toàn khu vực châu Á – Thái Bình Dương tăng thêm 14 chiếc, nâng tổng số lên 1.156 máy bay.

Ông Subramania Bhatt, Giám đốc điều hành công ty công nghệ và tiếp thị du lịch China Trading Desk, cho biết ngày càng nhiều máy bay hoạt động bên ngoài Trung Quốc đại lục thuộc sở hữu của người Trung Quốc.

“Những gì chúng tôi đang chứng kiến là ngày càng nhiều máy bay được âm thầm chuyển căn cứ sang các địa điểm như Singapore và Nhật Bản,” ông Subramania Bhatt nói.

Đông Nam Á đang được xem là một khu vực tăng trưởng mới của ngành hàng không thương gia. Đáng chú ý, phần lớn lưu lượng bay đến khu vực này có nguồn gốc từ phía Bắc – cụ thể là từ Trung Quốc.

Ông Darren Broderick, CEO, ACAM Group Pte Ltd, cho biết: "Tại Đông Nam Á, Singapore có sân bay Seletar phục vụ máy bay thương gia. Indonesia cũng đang dần bắt kịp. Các sân bay đang bắt đầu phát triển các cơ sở FBO (phục vụ mặt đất cho máy bay tư nhân), nhưng vẫn còn một chặng đường dài phía trước. SkyPark của Malaysia tại Subang rất, rất tốt và hoạt động hiệu quả. Tương tự với Thái Lan, mọi thứ đang ngày càng tốt hơn. Phuket hiện có cơ sở vật chất rất tốt, cũng như ở Bangkok tại Don Mueang, chúng tôi đang sử dụng sân bay cũ ở đó chủ yếu cho máy bay phản lực tư nhân".

Nhu cầu bay riêng không biến mất, mà... kín đáo hơn

Các nhà phân tích cho rằng một số đơn vị khai thác tại Trung Quốc cảm thấy e ngại trước những hạn chế ngày càng chặt chẽ đối với việc sử dụng máy bay riêng.

Năm nay, Trung Quốc yêu cầu mọi máy bay phải hoàn tất hồ sơ và được cơ quan chức năng phê duyệt ít nhất 5 ngày làm việc trước khi nộp đơn xin cấp phép hạ cánh, trước đây là 3 ngày.

Khung thời gian kéo dài hơn này có thể gây khó khăn cho việc sắp xếp lịch trình di chuyển, nhưng lại tạo điều kiện để nhà chức trách có thêm thời gian thẩm tra từng chuyến bay đề xuất, xét trên các yếu tố an ninh và khả năng đáp ứng của không phận.

Ngoài ra, máy bay riêng không được phép cất cánh hạ cánh trong giờ cao điểm của các hãng hàng không thương mại tại Thượng Hải, Quảng Châu, Thâm Quyến và Bắc Kinh – những thành phố sở hữu 6 trong số 10 sân bay bận rộn nhất cả nước.

Theo ông Charles Chang, Giáo sư tài chính tại Đại học Phúc Đán (Thượng Hải), một bộ phận những người giàu Trung Quốc đang đưa máy bay của mình ra nước ngoài để né tránh các hạn chế này. Ông cho rằng các quy định hiện hành đang “khiến việc bay trở nên khó khăn hơn”.

Ông Alfredo Montufar-Helu, Giám đốc điều hành khu vực Trung Quốc của hãng tư vấn Ankura cho biết, một số cá nhân có giá trị tài sản cao thậm chí đã rời khỏi Trung Quốc, mang theo cả máy bay riêng.

Trước đó, Ngân hàng UBS của Thuỵ Sỹ cho biết, ba tỷ phú Trung Quốc đã chuyển ra nước ngoài trong năm 2024. Cùng năm đó, tổng số tỷ phú nước này cũng giảm xuống còn 427 người, từ mức 520 người năm 2023. Nguyên nhân chủ yếu đến từ sự suy thoái của lĩnh vực bất động sản vốn đang gặp nhiều khó khăn, cùng với biến động mạnh trên thị trường tài chính.

Chủ một doanh nghiệp cho biết: "Kể từ chiến dịch chống tham nhũng, người mua tập trung nhiều hơn vào hiệu quả của máy bay và ít người để ý đến các lựa chọn giải trí hay sự xa xỉ. Trong quá khứ, chúng tôi nhận được nhiều yêu cầu từ hành khách về việc lựa chọn thực phẩm... nhưng giờ đây chủ yếu là về Wi-Fi và các chức năng điện tử."

Theo ông Charles Chang, giáo sư tài chính tại Đại học Phúc Đán (Thượng Hải), chi phí lưu kho và bảo dưỡng tăng cao, kết hợp với yếu tố nhạy cảm chính trị, khiến việc sở hữu máy bay kém hấp dẫn hơn so với trước đây.

Hệ quả là một số cá nhân giàu có và lãnh đạo doanh nghiệp đang chuyển sang sử dụng các chuyến bay thương mại, bao gồm cả ghế phổ thông trên các chặng ngắn.

Các nhà phân tích cho rằng, nhiều năm kinh tế tăng trưởng chậm là nguyên nhân khiến nhu cầu sử dụng máy bay riêng tại Trung Quốc suy giảm. Dù thị trường đang thu hẹp, giới chức Trung Quốc vẫn tìm cách cải thiện hạ tầng phục vụ máy bay riêng, với kế hoạch nâng số lượng sân bay dân dụng lên 450 vào năm 2035.

Tuy nhiên, ở thời điểm hiện tại, việc âm thầm chuyển máy bay riêng ra nước ngoài, cho thấy giới nhà giàu Trung Quốc đang đánh giá lại cách thức và địa điểm họ lựa chọn để bay.

“Máy bay không biến mất,” ông Bhatt nói. “Chúng chỉ là đã chuyển đi nơi khác.”

Còn tại Việt Nam, thị trường máy bay tư nhân hiện rất nhỏ và chủ yếu dựa vào thuê dịch vụ quốc tế thay vì sở hữu trực tiếp, do quy định cấp phép nghiêm ngặt và chi phí cao.

Cục Hàng không Việt Nam chỉ cấp phép bay từng chuyến cho máy bay tư nhân không đăng ký quốc tịch Việt Nam, yêu cầu giấy phép, chứng chỉ tàu bay và tổ bay được công nhận; chưa có thị trường sở hữu máy bay tư nhân phổ biến cho cá nhân.

Dù chính sách nhập khẩu máy bay đã mở rộng chủng loại theo Nghị định 89/2025, việc đăng ký hoạt động hàng không không thương mại vẫn là rào cản lớn. Hiện chưa có tỷ phú Việt Nam nào công khai sở hữu máy bay phản lực riêng; đa số lựa chọn bay hạng nhất, khoang thương gia hoặc thuê máy bay quốc tế cho các chuyến công tác.

Tương tự Trung Quốc, giới doanh nhân Việt ưu tiên hàng không thương mại cao cấp vì linh hoạt, tiết kiệm và phù hợp bối cảnh kinh tế hiện nay.