Từ đổi mới tư duy đến bứt phá phát triển: Dấu ấn khoa học, công nghệ trong nhiệm kỳ XIII của Đảng

Từ đổi mới tư duy, hoàn thiện thể chế đến tổ chức thực hiện quyết liệt, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đã thực sự trở thành động lực trung tâm, đóng góp trực tiếp cho tăng trưởng kinh tế, nâng cao năng suất lao động, năng lực cạnh tranh và vị thế quốc gia.

Đây cũng là nền tảng quan trọng để khoa học công nghệ bước vào giai đoạn phát triển mới, cơ sở để nước ta tăng tốc, bứt phá, hiện thực hóa khát vọng phát triển hùng cường, thịnh vượng trong thời gian tới.

Từ một nhà thầu xây lắp nhỏ năm 1989, đến nay, Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông Quân đội (Viettel) đã trở thành tập đoàn công nghệ toàn cầu. Trên nền tảng nội lực tích lũy nhiều năm, cùng với các cơ chế, chính sách đột phá mà Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị mang lại, hiện Viettel đã từng bước làm chủ nhiều công nghệ phức tạp, trong đó có thiết bị bay không người lái (UAV) tầm xa, đồng thời đang chuẩn bị đưa nhà máy chip bán dẫn vào vận hành thử nghiệm vào năm 2028.

Trung tướng Tào Đức Thắng – Chủ tịch Tập đoàn Công nghiệp – Viễn thông Quân đội Viettel cho biết: “Có những khát vọng đủ lớn để thực hiện những ước mơ của mình. Chúng ta hãy tự tin để chúng ta vươn lên, chúng ta tin vào chính mình, tin vào đất nước mình, hoàn toàn có thể sánh vai được với các cường quốc năm châu. Phải có sự sáng tạo, sáng tạo tạo ra sự khác biệt, mà người Việt Nam mình đang có những từ khóa rất quan trọng này.”

Câu chuyện của Viettel là minh chứng điển hình cho hành trình phát triển ấn tượng của doanh nghiệp công nghệ Việt Nam, cũng cho thấy bước phát triển toàn diện của khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo trong nhiệm kỳ Đại hội toàn quốc lần thứ 13 của Đảng. Đến năm 2025, Việt Nam có hơn 2.000 doanh nghiệp công nghệ số hoạt động trên thị trường quốc tế; doanh thu toàn ngành ước đạt 198 tỷ USD, kim ngạch xuất khẩu đạt 172 tỷ USD.

Công nghiệp công nghệ số trở thành ngành nền tảng và động lực tăng trưởng mới, với chiến lược “Make in Vietnam – sáng tạo tại Việt Nam, làm ra tại Việt Nam”. Không chỉ sản xuất, doanh nghiệp công nghệ Việt Nam ngày càng làm chủ công nghệ lõi, hướng tới vai trò dẫn dắt và bảo đảm an ninh quốc gia.

Ông Nguyễn Trung Chính – Chủ tịch Tập đoàn CMC chia sẻ: “Make in Vietnam là một trong những chiến lược để chúng ta có thể làm chủ công nghệ. Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo là động lực, là con đường để chúng ta làm chủ công nghệ.”

Không chỉ ở khu vực doanh nghiệp công nghệ, tác động lan tỏa của khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo ngày càng rõ nét trong nền kinh tế ở nhiệm kỳ Đại hội Đảng khóa 13. Kinh tế số đã trở thành động lực then chốt, với tỷ trọng trong GDP năm 2025 đạt 20,5%, duy trì tốc độ tăng trưởng khoảng 20% mỗi năm. Khoa học và công nghệ cũng lan tỏa mạnh mẽ trong nông nghiệp, y tế, môi trường và an sinh xã hội.

Đổi mới sáng tạo ngày càng thấm sâu vào cộng đồng doanh nghiệp, với khoảng 40% doanh nghiệp Việt Nam có hoạt động đổi mới sáng tạo; doanh nghiệp khoa học – công nghệ từng bước trở thành lực lượng nòng cốt trong thương mại hóa kết quả nghiên cứu. Chỉ số đổi mới sáng tạo toàn cầu năm 2025 của Việt Nam xếp thứ 44/139 quốc gia, thuộc nhóm dẫn đầu các nước có thu nhập trung bình, với nhiều chỉ số đứng đầu thế giới về công nghệ cao và hàng hóa sáng tạo.

Xuyên suốt cả nhiệm kỳ, chuyển đổi số quốc gia được triển khai mạnh mẽ, hình thành đồng bộ Chính phủ số, kinh tế số và xã hội số, góp phần đổi mới phương thức quản lý nhà nước, tổ chức sản xuất và đời sống xã hội.

Ông Vũ Hoàng Liên- Chủ tịch Hiệp hội Internet Việt Nam nhấn mạnh: “Chúng tôi rất mừng là Đảng đã quan tâm đến lĩnh vực này. Nghị quyết từ Đại hội 13 đã đưa ra và chắc chắn rằng Nghị quyết 14 sẽ tiếp tục thúc đẩy. Chúng tôi cũng rất tin tưởng ở Nghị quyết này. Mặc dù cũng biết là để thực hiện được Nghị quyết này còn nhiều thách thức. Thế nhưng dù sao cũng nhìn thấy được có những cơ sở để chúng ta có thể nhìn nhận tính khả thi và sự quyết tâm để thực hiện.”

Những thành tựu nổi bật thời gian qua bắt nguồn từ sự thay đổi căn bản về tư duy phát triển. Nghị quyết Đại hội toàn quốc lần thứ 13 của Đảng đã xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là một trong những trụ cột quan trọng, mang tính đột phá chiến lược. Đặc biệt, trong hai năm cuối nhiệm kỳ, Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị đã lần đầu tiên xác lập rõ đây là đột phá quan trọng hàng đầu, là động lực chính để phát triển nhanh lực lượng sản xuất hiện đại và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

GS.TSKH Nguyễn Đình Đức – nguyên Chủ tịch Hội đồng Trường Đại học Công nghệ, Đại học Quốc gia Hà Nội bày tỏ:

“Nghị quyết 57 đã xác định rất rõ đường lối phát triển của dân tộc Việt Nam và nó cũng là cơ hội. Bởi với tốc độ phát triển như vũ bão của thế giới, cùng với sự thay đổi về địa chính trị hiện nay, nếu chúng ta không nắm bắt được cơ hội lần này thì không biết đến bao giờ chúng ta mới có thể nắm bắt được vận hội để đưa đất nước chúng ta vươn lên trở thành giàu mạnh, hùng cường và có thể tự hào để sánh vai với các nước.”

Đổi mới sáng tạo lần đầu tiên được đặt ngang hàng với khoa học và công nghệ; chấp nhận rủi ro có kiểm soát trong khoa học công nghệ… Tiến sĩ Nguyễn Quân- nguyên Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ, Chủ tịch Hội tự động hoá Việt Nam nhận định, chúng ta đã hoàn thành được khối lượng công việc vô cùng lớn mà trong quá khứ chưa từng làm được.

“Quyết tâm của Đảng và Nhà nước trong việc ban hành liên tiếp các văn bản mang tính đột phá, chiến lược. Nghị quyết 57 được ban hành ngày 22 tháng 12 năm 2024 thì đến ngày 19 tháng 2, Quốc hội cũng đã ban hành ngay Nghị quyết 193 để thể chế hóa một số nội dung mang tính đột phá của Nghị quyết 57.

Chính phủ cũng đã kịp thời ban hành chương trình hành động bằng Nghị quyết 03 với 140 nhiệm vụ giao cho các bộ ngành, các địa phương để triển khai Nghị quyết 57. Điều đó chứng tỏ sự quyết liệt của các cơ quan quản lý ở Trung ương. Và tôi cũng biết là hiện nay các bộ ngành, các địa phương cũng đang tích cực xây dựng các chương trình hành động và các văn bản để triển khai Nghị quyết 03 của Chính phủ. Và nếu chúng ta làm quyết liệt, ban hành kịp thời thì các nghị quyết này sẽ vào được cuộc sống.”- TS. Nguyễn Quân khẳng định.

Nhiệm kỳ Đại hội XIII của Đảng đã tạo dấu mốc quan trọng trong phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, cả về tư duy, thể chế và tổ chức thực hiện. Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số không chỉ đóng góp trực tiếp cho tăng trưởng kinh tế, mà đã thực sự trở thành động lực trung tâm của phát triển đất nước. Những kết quả này là nền tảng quan trọng để bước vào giai đoạn phát triển mới.

Trong dự thảo Văn kiện Đại hội lần thứ XIV, Đảng tiếp tục khẳng định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là yếu tố then chốt, quyết định năng lực cạnh tranh và tốc độ phát triển quốc gia, tăng trưởng nhanh, bền vững và tự chủ trong kỷ nguyên số, tạo đà để Việt Nam tăng tốc, bứt phá, hiện thực hóa khát vọng phát triển hùng cường, thịnh vượng.