Từ "cấm hay không" đến "quản thế nào": Thông tư mới vẽ lại ranh giới dạy thêm

Điểm đáng nói là, thay vì cấm, Bộ GD-ĐT lựa chọn cách tiếp cận siết chặt kỷ cương, minh bạch hóa hoạt động dạy thêm, đồng thời phân định rõ ranh giới giữa dạy thêm và các hoạt động giáo dục bổ trợ nhằm phát triển toàn diện học sinh.

Những điều chỉnh này được kỳ vọng sẽ giải quyết những bất cập tồn tại lâu nay như dạy thêm tràn lan, thiếu minh bạch, thậm chí có biểu hiện ép buộc, trục lợi. Tuy nhiên, để chính sách đi vào thực tiễn hiệu quả, vẫn cần những nhìn nhận thấu đáo từ góc độ chuyên môn và tâm lý giáo dục. PV VOV Giao thông đã có cuộc đối thoại với PGS TS Trần Thành Nam, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục - ĐHQGHN. 

PV: Thưa ông, điểm mới của Thông tư lần này là siết chặt quản lý và đặt trọng tâm vào việc chống ép buộc, trục lợi. Ông nhìn nhận như thế nào về cách tiếp cận này, liệu đã “đúng và trúng” với thực tế hiện nay?

PGS. TS Trần Thành Nam: Thông tư mới lần này thừa nhận nhu cầu chính đáng đó và tìm cách đặt nó vào trong khuôn khổ pháp lý rõ ràng hơn để quản lý một cách tường minh hơn.  Chúng ta phải hiểu rằng không thể không quản chặt được. Và công tác phòng chống việc ép buộc trục lợi là cần thiết vì bệnh thành tích ở trong giáo dục vẫn còn tồn tại trong một số bộ phận gia đình cũng như một bộ phận nhỏ giáo viên.

Và việc này đang tiếp tục tạo ra áp lực tâm lý rất là tàn khốc cho học sinh rồi nó cũng bào mòn tài chính của các phụ huynh.  Nhưng mà mình quản chặt chỗ này chính là mình đã cắt đi chuỗi lợi ích của việc dạy thêm không chính đáng, vừa trả lại sự liêm chính cho môi trường giáo dục, vừa giúp nâng cao chất lượng của giáo dục chính quy.

PV: Thông tư cũng làm rõ ranh giới giữa dạy thêm với các hoạt động bổ trợ như kỹ năng sống, STEM, ngoại ngữ… Theo ông, việc phân định này có ý nghĩa như thế nào trong việc giảm áp lực học thêm và định hướng phát triển toàn diện cho học sinh?

PGS. TS Trần Thành Nam: Lần này khi mà ranh giới được làm rõ thì ý nghĩa của nó cũng thể hiện được ở hai mặt. Thứ nhất là nâng cao chất lượng của các cái hoạt động bổ trợ STEM hay kỹ năng sống. Thứ hai là trả về đúng giá trị cho những hoạt động bổ trợ này biến hoạt động bổ trợ đấy phải thực sự là không gian trải nghiệm, nơi học sinh được học qua chơi.

Đấy là một cách thức để vừa giúp cho các em cân bằng tâm lý và giảm thiểu thời gian suốt ngày gắn với màn hình. Phụ huynh thì cũng bớt được gánh nặng tài chính vì không bị ép buộc phải mua các gói học bổ trợ như một dạng bắt buộc.

Học sinh phải được tạo hứng thú với ngoại ngữ, công nghệ, nghệ thuật một cách tự nhiên, vui vẻ để phát triển tâm hồn của các em thay vì bị nhồi nhét kiến thức khiến không còn không gian và thời gian để phát huy thế mạnh cá nhân nữa

PV: Thông tư cũng tăng trách nhiệm của hiệu trưởng trong quản lý hoạt động dạy thêm trong nhà trường. Vậy theo ông, vai trò của người đứng đầu cần được phát huy ra sao để chấn chỉnh tình trạng dạy thêm trái phép vốn tồn tại nhiều năm qua?

PGS. TS Trần Thành Nam: Trong hệ thống quản lý giáo dục thì hiệu trưởng là nhạc trưởng, nên tình trạng dạy thêm trái phép tồn tại nhiều năm qua thì cũng có liên quan đến sự nhắm mắt làm ngơ, thậm chí là bật đèn xanh của người đứng đầu. Và để phát huy vai trò của hiệu trường theo thông tư mới thì sẽ cần phải làm rất là rõ 3 điểm. 

Một là hiệu trường không phải là người che chắn cho những sai phạm đấy mà bây giờ phải là người kiến tạo văn hóa của nhà trường. Thứ hai là cần phải có trách nhiệm giải trình. Bây giờ thông tư đã giao quyền cho hiệu trường quyết định việc tổ chức dạy thêm như thế nào rồi thì giao quyền phải đi kèm với trách nhiệm. Rồi thứ ba nữa là cũng phải cung cấp các giải pháp thay thế

PV: Một lần nữa xin được cảm ơn Phó Giáo sư Tiến sĩ Trần Thành Nam đã tham gia buổi đối thoại của VOV Giao thông ngày hôm nay.