Đồng Nai lên thành phố Trung ương: Cơ hội và thách thức gì?

Chính thức lên thành phố trực thuộc Trung ương: Cơ hội cho Đồng Nai cất cánh

Việc Đồng Nai trở thành thành phố không chỉ là thay đổi địa vị hành chính mà là bước chuyển chiến lược nhằm hiện thực hóa mục tiêu đưa địa phương này trở thành cực tăng trưởng trọng điểm quốc gia. Bên cạnh những cơ hội thì cũng là 1 thách thức không nhỏ cho Đồng Nai khi lên thành phố Trung ương.

Để hiểu rõ hơn về vấn đề này, sau đây, PV Ban VOV Giao thông Quốc gia đã có cuộc đối thoại với Tiến sĩ khoa học, Kiến trúc sư Ngô Viết Nam Sơn (chuyên gia quy hoạch đô thị).

PV: Việc Đồng Nai chính thức trở thành thành phố trực thuộc Trung ương từ ngày 30/4/2026 sẽ mang lại những cơ hội phát triển nổi bật nào về kinh tế – hạ tầng và thu hút đầu tư cho Đồng Nai?

Ông Ngô Viết Nam Sơn: Việc Đồng Nai trở thành thành phố trực thuộc Trung ương sẽ đem lại rất nhiều cơ hội và đồng thời những cơ hội đó cũng đi đôi với trách nhiệm mới mà Đồng Nai sẽ phải đảm đương.

Cái đầu tiên là với vai trò thành phố trực thuộc Trung ương, Đồng Nai có nhiều cơ hội để phát triển kinh tế, xã hội và đồng thời cũng coi như hướng đến đóng góp nhiều hơn cho ngân sách Quốc gia trong mối phát triển chung của đất nước.

Cái thứ hai là với vai trò mới, Đồng Nai sẽ có nhiều điều kiện thuận lợi cho việc hợp tác liên kết vùng với các tỉnh thành ở trong vùng Đông Nam Bộ, đặc biệt là với TP.HCM, cũng là một thành phố trực thuộc Trung ương.

Và hợp tác với TP.HCM, Đồng Nai sẽ cùng với TP.HCM hình thành một tổ hợp có thể gọi là siêu đô thị tứ giác kinh tế. Tức là trước đây, tứ giác kinh tế gồm 4 tỉnh thành mà có tiềm lực kinh tế vào hàng đầu của quốc gia và đồng thời cũng đóng góp hàng đầu cho ngân sách quốc gia là TP.HCM, Bình Dương, Bà Rịa - Vũng Tàu, Đồng Nai.

Và bây giờ, sau khi sáp nhập các tỉnh thành lại, TP.HCM đã sáp nhập tới 3 tỉnh trong tứ giác kinh tế đó rồi. Bây giờ thêm Đồng Nai nữa, sự liên kết giữa Đồng Nai và TP.HCM càng trở nên thuận lợi hơn. Và cũng tận dụng được thế mạnh của siêu đô thị tứ giác kinh tế này.

Và trong tương quan hợp tác đó, Đồng Nai sẽ chia sẻ trách nhiệm chung của TP.HCM trong việc đóng vai trò là vùng lõi đô thị của vùng TP.HCM. Và đồng thời, khi kết hợp với TP.HCM, siêu đô thị này, tứ giác kinh tế này cũng có một cơ cấu khá hoàn chỉnh trong đó có sân bay Long Thành, Đồng Nai là sân bay Quốc tế lớn nhất của cả nước.

Đồng thời có cụm cảng biển lớn nhất của cả nước hiện nay là Thị Vải – Cái Mép – Cần Giờ, có cụm nhà ga xe lửa lớn nhất của cả nước Sóng Thần - Dĩ An này kia, với một điều kiện đó thì nó sẽ là một nền tảng về những hạ tầng trọng điểm quan trọng giúp cho việc tăng cường giá trị về đô thị logistics Quốc tế, kết hợp kết nối với hệ thống phát triển công nghiệp với các hạ tầng trọng điểm.

PV: Trước bước chuyển mình rất quan trọng này, theo ông Đồng Nai cần chuẩn bị ra sao, đặc biệt là về phát triển hạ tầng giao thông, quy hoạch đô thị, nguồn nhân lực để đáp ứng vai trò mới?

Ông Ngô Viết Nam Sơn: Đồng Nai cần một chiến lược tổng thể trên cái 3 thứ trụ cột quan trọng là hạ tầng, quy hoạch và nhân lực. Trong đó, đặc biệt là việc phát triển những dự án trọng điểm chưa có tiền lệ tại Việt Nam và những dự án chưa có tiền lệ này phủ qua cả 2 tỉnh thành: TP.HCM lẫn Đồng Nai và đòi hỏi sự liên kết hợp tác giữa 2 tỉnh thành.

Ví dụ như là sân bay Long Thành và vùng đô thị sân bay. Vùng đô thị sân bay có bán kính khoảng chừng 30km hoặc hơn và phủ lên một phần của Đồng Nai và một phần của TP.HCM.

Cái thứ 2 là khu thương mại tự do, trước đây đã có dự án khu thương mại tự do ở sân bay Long Thành và TP.HCM có khu thương mại tự do Cái Mép Hạ gắn kết với cái cụm cảng biển. Trong bối cảnh mới siêu đô thị tứ giác kinh tế đó thì 2 khu thương mại tự do của Đồng Nai lẫn của TP.HCM nên có một mối liên kết hợp tác chặt chẽ với nhau.

Và trong bối cảnh đó, mình sẽ hướng đến cạnh tranh hợp tác lành mạnh, tức là tận dụng được sự liên kết với những hạ tầng trọng điểm là cả sân bay lẫn cảng biển, lẫn Khu kinh tế tài chính Quốc tế ở Thủ Thiêm và điều này tốt cho cả 2 tỉnh thành.

Bên cạnh đó, Đồng Nai sẽ mở ra cơ hội phát triển giao thông cộng cộng gắn kết với phát triển các khu đô thị TOD và đặc biệt quan trọng trong đó là tuyến metro kết hợp với TOD nối liền nội thành trung tâm TP.HCM với sân bay Long Thành.

Và điều này đòi hỏi cần có một cơ chế đặc thù áp dụng chung cho cả 2 tỉnh thành phải giống nhau, như vậy khi Đồng Nai trở thành thành phố trực thuộc Trung ương mình sẽ được lợi thế của những cơ chế đặc thù của thành phố trực thuộc Trung ương.

Và như vậy có nhiều cơ hội những cơ chế đặc thù mà Trung ương đang dành cho TP.HCM trong việc thực hiện những cụm dự án mà yếu có tiền lệ như mình nói thì mình sẽ có một cơ chế đặc thù thống nhất giữa TP.HCM với Đồng Nai.

Trong cái vai trò đó, mình thấy rằng là cơ hội thành công của những cái dự án đặc thù này mang tính động lực giúp cho không chỉ là tăng trưởng về kinh tế mà cả tăng trưởng về mặt phát triển đô thị và tăng trưởng kinh tế xã hội.

Trong đó đặc biệt là cơ hội để mình tạo nên một cụm liên kết hệ thống hạ tầng đa phương thức. Đa phương thức là gì? Là đường bộ, đường bộ cao tốc, đường sắt, đường sắt cao tốc, đường hàng không, đường thủy liên kết chặt chẽ với nhau và nối kết giữa Đồng Nai với TP.HCM.

PV: Vậy thì bên cạnh những cơ hội, những lợi thế mà ông vừa chia sẻ thì có những thách thức nào mà Đồng Nai sẽ đối mặt khi lên thành phố trực thuộc Trung ương?

Ông Ngô Viết Nam Sơn: Đầu tiên là thu hút đầu tư, thu hút nguồn vốn FDI cho việc phát triển dự án. Thì mình muốn nhấn mạnh là những dự án này sẽ phủ qua hai tỉnh thành. Những dự án TOD, đô thị sân bay, khu thương mại tự do, cần có sự thương lượng hợp tác giữa hai tỉnh thành để sao cho hiệu quả nhất.

Thứ hai là thử thách về thu hút nguồn nhân lực. Nãy là tài chính, bây giờ tới nhân lực. Nhân lực thì khi phát triển những dự án lớn như vậy cần một nguồn nhân lực ít - chất lượng cao. Như vậy, Đồng Nai không những phải có những chính sách mà thu hút nguồn nhân lực này mà đồng thời cũng phải nghĩ đến chuyện hợp tác với TP.HCM để mà mình đào tạo cái nguồn nhân lực tại chỗ chất lượng cao để phục vụ cho công tác phát triển.

Bên cạnh đó, còn có những thử thách như về môi trường. Đồng Nai cũng nằm trong vùng Nam Nam Bộ, trong đó một diện tích không nhỏ, nằm trong vùng ảnh hưởng của biến đổi khí hậu và nước biển dâng. Thì như vậy, Đồng Nai cũng phải có những chính sách, phải có những quy hoạch để có giải pháp ứng phó với những cái tác động này.

Và cuối cùng là việc tạo điều kiện cho phát triển, hiện giờ Đồng Nai đang rất cần kết nối liên vùng, kết nối liên vùng nó chưa đồng bộ. Đồng Nai cần hợp tác với TP.HCM và các tỉnh thành lân cận để sớm hoàn thiện kết nối đường vành đai hướng tâm của vùng TP.HCM.

Vì những hạ tầng như là sân bay Long Thành, không chỉ phục vụ cho Đồng Nai hoặc là TP.HCM, mà phục vụ cho cả một vùng đô thị rộng lớn. Để làm được điều đó thì kết nối liên vùng cần được hình thành. Thành ra, đây cũng là một thử thách rất lớn.

PV: Vâng, xin cám ơn ông đã tham gia cuộc đối thoại này.