Trao quyền chủ động cho cơ quan sát hạch

Hơn 700.000 người học lái xe chưa biết bao giờ được sát hạch

Nhiều tháng qua, tại không ít địa phương, tình trạng ùn ứ học viên chờ được sát hạch để cấp giấy phép lái xe đang trở thành một vấn đề nóng, gây bức xúc cho người dân và tạo ra áp lực lớn cho các cơ quan quản lý nhà nước.

Nguyên nhân sâu xa không chỉ nằm ở sự gia tăng nhu cầu học và thi lấy GPLX, mà còn xuất phát từ những điểm nghẽn trong cơ chế tổ chức sát hạch, khi công tác sát hạch cấp GPLX được chuyển giao từ Bộ GTVT trước đây (nay là Bộ Xây dựng) sang Bộ Công an. Đặc biệt là các quy định liên quan đến đầu tư, đấu thầu lựa chọn trung tâm sát hạch, cấp GPLX chưa thực hiện được ở đầu hết các địa phương.

Để tháo gỡ thực trạng này, cần những giải pháp đồng bộ, trong đó có sự điều chỉnh mạnh mẽ về mặt thể chế, quan trọng nhất là việc xem xét sửa đổi Luật Đấu thầu.

Theo quy định hiện nay, để tổ chức sát hạch lái xe, các Sở GTVT trước đây, và hiện nay là Công an các địa phương phải tiến hành qua nhiều bước của trình tự, thủ tục đấu thầu rộng rãi, lựa chọn trung tâm sát hạch lái xe theo quy định của pháp luật về đấu thầu, mất nhiều thời gian, dẫn tới việc thực hiện nhiệm vụ sát hạch, cấp GPLX thời gian qua triển khai bị chậm trễ.

Bên cạnh đó, hiện cả nước có khoảng 160 trung tâm sát hạch đủ điều kiện hoạt động, tuy nhiên, khi tiến hành đấu thầu, mỗi địa phương sẽ chỉ có một trung tâm sát hạch trúng thầu, dẫn tới tình trạng quá tải. Còn các trung tâm sát hạch lái xe không trúng thầu nên không thể tổ chức sát hạch, gây lãng phí nguồn lực.

Mặt khác, theo Thông tư 12/2025 của Bộ Công an, từ ngày 1/1/2026, người dân được lựa chọn địa điểm tham gia sát hạch lái xe theo nhu cầu và điều kiện cư trú. Nếu chỉ thực hiện sát hạch tại một trung tâm sát hạch lái xe trúng thầu thì không bảo đảm quyền của người dân được lựa chọn địa điểm sát hạch lái xe theo quy định và tăng chi phí cho người dân khi phải tham gia sát hạch lái xe ở xa nơi cư trú.

Để giải quyết tận gốc vấn đề, một trong những giải pháp cấp thiết là nghiên cứu sửa đổi, bổ sung Luật Đấu thầu theo hướng trao quyền chủ động cho các cơ quan, tổ chức sát hạch lái xe được chủ động trong việc lựa chọn nhà thầu cung cấp dịch vụ sát hạch lái xe để tạo điều kiện thuận lợi cho người dân.

Theo đó, bất cứ trung tâm sát hạch lái xe nào đáp ứng đủ các tiêu chuẩn đặt ra là có thể đề xuất tổ chức sát hạch, cấp GPLX. Điều này không những rút ngắn được thời gian lựa chọn nhà thầu, mà còn bảo đảm quyền lợi của học viên được lựa chọn đơn vị sát hạch, vừa tránh lãng phí cho các đơn vị khi đầu tư cơ sở vật chất, sân bãi phục vụ công tác sát hạch, cấp GPLX.

Song song với đó, để bảo đảm tính minh bạch, cần có cơ chế giám sát chặt chẽ việc chỉ định thầu, quy định rõ tiêu chí kỹ thuật, năng lực nhà cung cấp, công khai kết quả lựa chọn và chịu trách nhiệm giải trình trước cơ quan thanh tra, kiểm toán nhà nước.

Bên cạnh việc tháo gỡ về mặt thể chế, cần có thêm các giải pháp hỗ trợ khác nhằm giảm áp lực cho hệ thống sát hạch lái xe. Cụ thể, các ngành chức năng nên quan tâm đến kiến nghị của Hiệp hội vận tải ô tô VN, về việc lùi thời hạn thực hiện Nghị định 160/2024 về việc cấp giấy chứng nhận trung tâm sát hạch lái xe đủ điều kiện hoạt động thêm 6 tháng kể từ ngày Bộ Công an phê duyệt quy chuẩn mới về trung tâm sát hạch lái xe.

Bởi theo phân hạng GPLX của Luật Trật tự an toàn giao thông đường bộ, giấy phép lái xe hạng C được phân thành hạng C và C1, trong đó xe sát hạch hạng C có khối lượng toàn bộ theo thiết kế từ 11.000kg trở lên, trong khi các xe sát hạch hiện nay của các trung tâm sát hạch đều có khối lượng toàn bộ khoảng 8.500kg. Bởi vậy, để đáp ứng yêu cầu đặt ra, các trung tâm sát hạch cần có thêm thời gian để thay mới phương tiện, đầu tư sân bãi phù hợp với tiêu chuẩn.

Việc ùn ứ học viên chờ sát hạch lái xe không chỉ đơn thuần là vấn đề tổ chức thi mà còn phản ánh những vướng mắc sâu xa trong cơ chế pháp luật hiện hành. Trong khi tinh thần chỉ đạo của Trung ương khi sắp xếp, tinh gọn bộ máy là phải đảm bảo hệ thống vận hành liên tục, phục vụ nhân dân không gián đoạn, đình trệ, ngắt quãng.

Bởi vậy, cần có những điều chỉnh mang tính thực chất, mạnh dạn sửa đổi các quy định liên quan như Luật Đấu thầu, nhằm tạo hành lang pháp lý thông thoáng hơn cho hoạt động sát hạch lái xe, góp phần phục vụ tốt hơn nhu cầu đi lại, phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm trật tự an toàn giao thông.