Thủ tướng: Nối tuyến đường sắt từ TP.HCM đến Sân bay Long Thành giải quyết giao thông thông suốt

Tại phiên họp, Thủ tướng đồng ý nguyên tắc triển khai tuyến đường sắt từ TP.Hồ Chí Minh đến Sân bay Long Thành theo tình trạng khẩn cấp, nhưng đúng quy định của pháp luật, tránh tham nhũng, tiêu cực, nhằm giải quyết giao thông thông suốt. 

Bộ Xây dựng cho biết, từ sau Phiên họp thứ sáu của Ban Chỉ đạo ngày 31/1 đến nay, Lãnh đạo Chính phủ giao 22 nhiệm vụ cho các bộ, ngành và địa phương. Ngày 22/2, Thủ tướng Chính phủ chủ trì đoàn công tác kiểm tra thực địa và làm việc về Dự án đường sắt đô thị đoạn Nhổn - Ga Hà Nội; các bộ, ngành, địa phương đã tập trung chỉ đạo, điều hành chủ động, quyết liệt, nỗ lực, đến nay đã hoàn thành 8 nhiệm vụ; còn 12 nhiệm vụ đang thực hiện trong hạn; 2 nhiệm vụ quá hạn do cần lấy ý kiến nhiều bộ, ngành liên quan, ý kiến của cấp có thẩm quyền để xử lý theo quy định.

Tình hình thực hiện các dự án: về hoàn thiện thể chế, chính sách, công tác xây dựng các văn bản quy phạm pháp luật để triển khai đầu tư xây dựng các dự án đường sắt đến nay đã cơ bản hoàn thành. Về đào tạo nhân lực, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Đề án đào tạo, phát triển nguồn nhân lực đường sắt Việt Nam. Tổng công ty Đường sắt Việt Nam đã xây dựng kế hoạch đào tạo nguồn nhân lực cho công tác quản lý, vận hành, khai thác và bảo trì cho 2 tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam.

Về Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam: công tác lập Báo cáo nghiên cứu khả thi đã phê duyệt nhiệm vụ công tác lập hồ sơ chuyển mục đích sử dụng rừng, đánh giá tác động môi trường; đơn vị tư vấn đang xây dựng kế hoạch đấu thầu, nhiệm vụ, dự toán và hồ sơ mời thầu các gói thầu Tư vấn khảo sát, lập Báo cáo nghiên cứu khả thi, Tư vấn thẩm tra, Tư vấn giám sát khảo sát. Hiện Bộ Xây dựng đã hoàn thiện Báo cáo lựa chọn công nghệ, đối tác.

Hiện 15/15 địa phương và Tập đoàn Điện lực Việt Nam đã rất tích cực rà soát, kiểm đếm khối lượng giải phóng mặt bằng, di dời đường điện và triển khai xây dựng các khu tái định cư. Dự án được giao kế hoạch vốn năm 2026, Chủ đầu tư đang phối hợp với các địa phương rà soát, phân khai vốn...

Phát biểu tại phiên họp, Thủ tướng Phạm Minh Chính biểu dương tinh thần trách nhiệm, sự vào cuộc quyết liệt của các bô, ngành, địa phương, đặc biệt là đơn vị thường trực, chủ đầu tư, các đơn vị thường trực, nhà thầu, nhà tư vấn đã làm việc xuyên ngày nghỉ, ngày Tết triển khai các dự án trọng điểm ngành đường sắt.

Nhấn mạnh tinh thần tự lực, tự cường, tự chủ chiến, Thủ tướng đề nghị chủ động triển khai công nghệ, chuyển đổi trạng thái từ làm thuê sang làm chủ công nghệ: "Thay vì là các nhà đầu tư nước ngoài, các nhà tư vấn, các nhà thầu vào đây để thuê chúng ta làm cho họ thì chúng ta chuyển đổi trạng thái từ chỗ làm thuê sang chỗ làm chủ và thuê lại các nhà thầu, công ty tư vấn, các nhà khoa học, các nhà chuyên môn, các nhà quản lý về ngành đường sắt của chúng ta. Phải chuyển đổi ngay trạng thái, tức là thay vì đang đi làm thuê thành làm chủ công nghệ xây dựng và phát triển đường sắt, kể cả quản lý, điều khiển... Từ chỗ đi làm thuê sang làm chủ và đây là làm chủ công nghệ, làm chủ quản lý, làm chủ điều khiển và làm chủ sản xuất nguyên vật liệu".

Tập trung cao độ để thực hiện

Thủ tướng đề nghị tập trung phát triển ngành công nghiệp đường sắt với tầm nhìn 100 năm; đa dạng hoá nguồn lực từ nguồn vốn nhà nước, nguồn vốn tư nhân, vốn vay nước ngoài và sự đóng góp của người dân; trong quá trình làm tiếp tục đánh giá hiệu quả, tối ưu hoá hiệu quả tuyến đường sắt đô thị và sử dụng công cụ kiểm tra, kiểm toán đánh giá liên quan đến đấu thầu, chỉ định thầu, tối ưu hoá hiệu quả khai thác ngay từ khi triển khai.

Thời gian tới Thủ thủ tướng đề nghị Bộ Công Thương và Bộ Tài chính khẩn trương hoàn thiện Đề án phát triển công nghiệp đường sắt và Đề án tái cơ cấu Tổng công ty Đường sắt Việt Nam, trình Thủ tướng phê duyệt trong tháng 3/2026 và nhấn mạnh đây là nhiệm vụ rất quan trọng để phát triển bền vững cho ngành đường sắt.

Về Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam, Thủ tướng đề nghị Bộ Xây dựng chỉ đạo hoàn thành lập hồ sơ mời thầu gói thầu tư vấn lập Báo cáo nghiên cứu khả thi xong trong tháng 3/2026; tổ chức lựa chọn Tư vấn trong Quý II/2026. Phải bảo đảm lựa chọn được đối tác Tư vấn có kinh nghiệm, năng lực trong lập Báo cáo dự án. Khẩn trương hoàn thiện Dự thảo Nghị quyết của Chính phủ triển khai Nghị quyết số 265 của Quốc hội khoá XV để trình Chính phủ trước 15/3/2026.

Các địa phương và Tập đoàn Điện lực Việt Nam phối hợp chặt với Bộ Xây dựng, khẩn trương hoàn tất rà soát nhu cầu vốn năm 2026, báo cáo chính xác để Bộ Xây dựng phân khai kế hoạch vốn trước 15/3. Chủ động triển khai ngay công tác kiểm đếm, xây dựng phương án tái định cư, không để chậm trễ khi dự án bước vào giai đoạn giải phóng mặt bằng.

Với Dự án tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, Thủ tướng nhấn mạnh đây là dự án có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, hợp tác Việt - Trung, do đó đặt ra yêu cầu tiến độ rất cao, đề nghị các bộ, ngành, địa phương phải coi đây là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, tập trung cao độ để thực hiện. Thủ tướng yêu cầu Bộ Xây dựng hoàn thành Báo cáo nghiên cứu khả thi đầu kỳ Dự án thành phần 2 trong tháng 3/2026, bảo đảm chất lượng, đúng quy định, Chủ trì, phối hợp với Bộ Ngoại giao thúc đẩy phía Trung Quốc khởi động đàm phán Hiệp định xây dựng công trình cầu đường sắt qua biên giới trong tháng 3/2026.

Chỉ đạo hoàn thành lựa chọn nhà thầu khảo sát, lập thiết kế kỹ thuật và ký hợp đồng trong tháng 4/2026. Khẩn trương hoàn thành hồ sơ cắm cọc giải phóng mặt bằng đối với các đoạn tuyến ổn định, bàn giao cho địa phương ngay từ tháng 3/2026.

Đề nghị, Bộ Tài chính đảm bảo tiết kiệm, tăng thu, huy động nguồn lực tự có và nếu phải vay vốn phải có kế hoạch chuẩn bị từ sớm. Bộ Quốc phòng có phương án xử lý đất quốc phòng bị ảnh hưởng bởi dự án. Bộ Giáo dục và Đào tạo chuẩn bị sẵn nguồn nhân lực, đáp ứng yêu cầu về tự chủ. Bộ Ngoại giao cụ thể hoá thoả thuận cấp cao, thu xếp họp Uỷ ban Liên Chính phủ 2 nước trong tháng 3 để chuẩn bị ký kết hợp đồng. Tổng công ty đường sắt Việt Nam chuẩn bị các điều kiện để tiếp nhận công nghệ, con người...

Với 06 tỉnh, thành phố khẩn trương hoàn thành các thủ tục thỏa thuận với chủ đầu tư về: công trình giao cắt trên tuyến; phương án cấp nước, thoát nước; hoàn trả hạ tầng kỹ thuật; mỏ vật liệu, bãi đổ thải; phương án kiến trúc nhà ga, cầu. Ngay sau khi nhận bàn giao cọc mốc giải phóng mặt bằng, các địa phương phải huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc, thực hiện ngay công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, phấn đấu bàn giao mặt bằng sạch theo đúng tiến độ đề ra. Không để tình trạng thiếu vốn cho giải phóng mặt bằng.

Về công tác quy hoạch các tuyến Hà Nội - Lạng Sơn và Hải Phòng - Móng Cái, Thủ tướng yêu cầu Bộ Xây dựng chủ động làm việc với phía Trung Quốc trong tháng 3/2026 để thống nhất thời điểm ký kết Thỏa thuận hỗ trợ kỹ thuật. Chỉ đạo Tư vấn khẩn trương hoàn thiện báo cáo đầu kỳ trong tháng 3/2026, làm cơ sở triển khai các bước tiếp theo, bảo đảm hoàn thành quy hoạch trong năm 2026. Tiếp tục phối hợp chặt chẽ với UBND tỉnh Quảng Ninh để hướng dẫn, tháo gỡ các vướng mắc về thủ tục theo quy định để triển khai Dự án Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái.

Về Các dự án đường sắt đô thị tại TP Hà Nội và TP Hồ Chí Minh, Thủ tướng yêu cầu 02 thành phố khẩn trương rà soát phối hợp với Bộ Xây dựng, Bộ Khoa học và Công nghệ xây dựng, ban hành tiêu chuẩn, quy chuẩn chung về đường sắt đô thị để bảo đảm tính liên thông, đồng bộ, tính phổ quát, hiện đại và từng bước phát triển công nghiệp đường sắt trong nước. Chỉ đạo các chủ đầu tư, ban quản lý dự án tập trung cao độ cho công tác giải phóng mặt bằng, thi công xây lắp; trong đó: đối với các dự án đang triển khai tuyến 3 Hà Nội, Tuyến 5, Tuyến 2, Tuyến số 2 TP.Hồ Chí Minh...phải bảo đảm tiến độ, chất lượng, tuyệt đối an toàn lao động và vệ sinh môi trường.

Đối với các dự án chuẩn bị đầu tư, khởi công mới trong giai đoạn 2026-2030, đề nghị 02 thành phố báo cáo Thủ tướng Chính phủ, Bộ Xây dựng về kế hoạch triển khai các dự án có kế hoạch khởi công trong giai đoạn này, đồng thời khẩn trương hoàn thiện các thủ tục theo đúng quy định của pháp luật, phân công cụ thể để triển khai thực hiện, bảo đảm hiệu quả.

"Tỉnh Đồng Nai phối hợp với TP.HCM để nối tuyến đường sắt từ TP.HCM đến Sân bay Long Thành, giải quyết giao thông thông suốt kịp thời, chất lượng. Theo đó, đồng ý nguyên tắc, quá trình triển khai theo tinh thần khẩn cấp nhưng đúng pháp luật, chống tham nhũng, tiêu cực, kém hiệu quả", Thủ tướng nhấn mạnh.