Sửa đổi một số quy định trong lĩnh vực chứng khoán, sẵn sàng "go-live" KRX trong tháng 5/2025

Nhiều điểm mới sẽ được điều chỉnh để phù hợp với cơ chế hoạt động hiện đại, hướng đến mục tiêu nâng hạng thị trường. Những điểm thay đổi quan trọng nào tác động tới nhà đầu tư?

Theo thông tin từ UBCKNN, dự thảo Thông tư này sẽ sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 119/2020 và Thông tư số 96/2020, đã được điều chỉnh bởi Thông tư 68/2024. Việc sửa đổi được thực hiện theo thủ tục rút gọn nhằm đảm bảo tiến độ triển khai đồng bộ với hệ thống KRX.

Đánh giá về sự thay đổi khi hệ thống này đi vào vận hành, ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc phân tích Khối Khách hàng cá nhân, Công ty Chứng khoán Yuanta Việt Nam cho biết:

"Ý nghĩa đầu tiên tôi cho rằng nó sẽ thay đổi được quy mô của thị trường. hệ thống cũ của chúng ta đã vận hành trong một thời gian rất là lâu rồi và trong quá khứ thì chúng ta thấy là nó rất nhiều lỗi và giờ cần phải thay đổi, góp phần tăng được quy mô thị tường.

Thứ 2, chúng ta có thể tích hợp nhiều sản phẩm trên thị trường và giúp các nhà đầu tư phòng vệ được và tâm lý nàh đầu tư sẽ tốt hơn, thu hút được nhiều nhà đầu tư. Cuối cùng, chúng ta giải quyết được chuẩn thanh toán bù trừ theo chuẩn quốc tế".

Đề cập đến một trong những thay đổi quan trọng của KRX ảnh hưởng tới các nhà đầu tư, chị Lê Tường Vân – Trưởng phòng Phát triển sản phẩm số CTCP Chứng khoán SSI chia sẻ:

"Thay đổi đầu tiên là thay đổi trong phiên ATO – ATC, đó là sự ưu tiên về mặt khớp lệnh. Hiện đây là lệnh được ưu tiên tuyệt đối. Nhưng với KRX thì lệnh ATO/ATC không còn được ưu tiên tuyệt đối. Và hiện cho phép sửa đồng thời cả giá và khối lượng trong một lần sửa nhưng với hệ thống mới thì không đồng thời sửa cả giá và khối lượng trong một lần sửa".

Một trong những điểm đáng chú ý khác là việc điều chỉnh cách thức nhận diện nhà đầu tư. Trên hệ thống hiện hành, nhà đầu tư được nhận diện thông qua số đăng ký sở hữu và thông tin giấy tờ tùy thân do cơ quan có thẩm quyền cấp. Tuy nhiên, hệ thống KRX sẽ áp dụng mã số định danh nhà đầu tư (SID) gồm 15 ký tự, được tự động sinh ra dựa trên thông tin cá nhân và loại hình nhà đầu tư.

Do đó, để thống nhất với tính năng này, dự thảo Thông tư bổ sung định nghĩa “thông tin nhận diện người sở hữu chứng khoán, nhà đầu tư”, từ đó làm cơ sở xử lý hồ sơ nghiệp vụ tại Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC). Đồng thời, thay vì duy trì song song cả giao dịch giấy và điện tử như hiện nay, hệ thống KRX sẽ thực hiện hoàn toàn qua điện tử.

Do đó, dự thảo cũng quy định rõ nguyên tắc gửi – nhận chứng từ điện tử, xử lý hồ sơ nghiệp vụ, và trách nhiệm thành viên lưu ký nhằm đảm bảo tính chính xác, đồng bộ trong vận hành. Chia sẻ thêm về vấn đề này, ông Nguyễn Thế Minh cho biết thêm:

"Việc thay đổi Thông tư, tính liên thông của hệ thống giao dịch thanh toán bù trừ nó sẽ có mức độ liên tục hơn thay vì ngày xưa khi mà ta vận hành thì chúng ta xử lý theo hình thức vào cuối ngày. Như vậy, hình thức và thời gian thanh toán và các ứng dụng cho dịch vụ sản phẩm và tài chính thì ta không tích hợp được nhiều. Thì lần này, nổi trội nhất KRX là VSD có tính đồng bộ và real time hơn. Như vậy, quy mô xử lý sẽ lớn hơn nhưng các giao thức về thanh toán sẽ được thu hẹp hơn đáng kể".

Một thay đổi quan trọng khác liên quan đến phân bổ cổ phiếu lẻ. Hiện tại, cổ phiếu lẻ được phân bổ về đúng tài khoản thực hiện quyền. Tuy nhiên, trên hệ thống KRX, nếu nhà đầu tư có nhiều tài khoản tại nhiều công ty chứng khoán và cùng thực hiện quyền với một mã chứng khoán, cổ phiếu lẻ sẽ được phân bổ về tài khoản mặc định chưa lưu ký tại tổ chức phát hành. Dự thảo vì thế đã cập nhật các quy định liên quan đến việc cộng dồn và phân bổ phần lẻ cổ phần.

Những cập nhật này  là bước chuẩn bị cần thiết nhằm đảm bảo hoạt động trơn tru và hiệu quả của hệ thống KRX – nền tảng công nghệ quan trọng trong quá trình hiện đại hóa và số hóa thị trường chứng khoán Việt Nam.Nói về kỳ vọng với việc vận hành chính thức KRX, TS. Trần Thăng Long - Giám đốc Trung tâm Phân tích Công ty Cổ phần Chứng khoán BIDV (BSC) chia sẻ:

"Về lâu dài, thị trường sẽ cần hệ thống mới để đảm bảo các tiêu chí như tốc độ lệnh, khả năng triển khai các sản phẩm mới. Và với hệ thông công nghệ thông tin cũ thì chắc chắn k làm đươc. Và hệ thống KRX mở ra kỳ vọng triển khai được các sản phẩm đó trong thời gian sắp tới, dù không phải bây giờ, phần nào sẽ đưa được về tiêu chuẩn thị trường, giống như các quốc gia có thị trường chứng khoán phát triển. Cái này cũng sẽ giúp cho phần đánh giá khi xét nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam".

Dự kiến Thông tư này sẽ sớm được trình Bộ Tài chính để xem xét ban hành theo trình tự thủ tục rút gọn. Việc ban hành Thông tư theo trình tự, thủ tục rút gọn là rất cần thiết để kịp thời gian dự kiến vận hành chính thức của Hệ thống KRX vào đầu tháng 5 tới, khi hệ thống này có nhiều tính năng mới so với hệ thống hiện tại.