Say sóng khi đi tàu, chuyện nhỏ mà không nhỏ

Những chuyến đi nhớ đời

Bị hấp dẫn bởi những bài review đầy thú vị về đảo Phú Quý (tỉnh Bình Thuận) trên mạng xã hội, nửa cuối tháng 3 vừa qua anh Tuấn Quỳnh (28 tuổi, ngụ Tp.Thủ Đức,TPHCM) đã quyết định đưa vợ con “ra đảo” 1 chuyến. Dù đã biết thông tin biển vẫn còn động song vì tin tưởng các “chuyên gia mạng” về 1 loại thuốc chống say sóng dạng nước xuất xứ từ Hàn Quốc được bán sẵn tại phòng vé, anh Quỳnh vẫn quyết tâm ra khơi

Tuy nhiên, khi tàu nhổ neo được vài hải lý, anh Quỳnh bắt đầu nếm mùi say sóng khi liên tục gục đầu vào túi nôn. Trong khi đứa con gái nhỏ lần đầu đi tàu chưa quen với sóng biển bắt đầu quấy khóc thì chị vợ trong nỗ lực vừa giữ thăng bằng vừa tìm cách dỗ con khiến mặt chị tái mét vì cảm giác buồn nôn. Sau 2 giờ 30 phút lênh đênh trên biển, tàu cập cảng Phú Quý nhưng mãi một lúc sau cả 3 thành viên của gia đình trẻ mới xuống được tàu trong cảm giác “hồn xiêu phách lạc”.

Cũng trong chuyến tàu đó, đã có ít nhất 2 hành khách lần đầu đi tàu cao tốc từ bờ ra đảo vì say sóng mà phải nhờ đến sự hỗ trợ của các thuỷ thủ mới có thể xuống tàu. Với không ít du khách tìm đến đảo Phú Quý hay Côn Đảo thời gian qua thì dư âm đọng lại trong họ không chỉ có cảnh đẹp, nước biển trong xanh, hải sản tươi ngon mà còn là những cơn say sóng vô tiền khoáng hậu.

Theo ông Trần Song Hải – chuyên gia vận tải đường biển thì với việc sở hữu hơn 3000km đường bờ biển cùng nhiều quần đảo, hòn đảo đẹp ngoài khơi thì Việt Nam là quốc gia hết sức lý tưởng cho loại hình du lịch biển đảo. Tuy nhiên trên thực tế, không ít người đã không thể có chuyến đi trọn vẹn chỉ vì “say sóng”.

Vì sao các hãng tàu đều “quên” tư vấn cho hành khách về say sóng?

Căn cứ theo danh mục các tuyến từ bờ ra đảo, có thể chia ra làm 3 nhóm là tuyến gần bờ (bao gồm các tuyến đến đảo Cồn Cỏ, Cù Lao Chàm, đảo Hải Tặc); tuyến trung bình (các đảo trong khu vực Vịnh Thái Lan, Phú Quốc, đảo Lý Sơn, tuyến Trần Đề - Côn Đảo…) và tuyến xa bờ (Phan Thiết – Phú Quý, Vũng Tàu – Côn Đảo, TPHCM – Côn Đảo…).

Với các tuyến gần bờ và tuyến trung bình (tầm trên dưới 25 hải lý) thì thời gian di chuyển trên biển chỉ khoảng 1 đến 2 tiếng, khi hành khách còn chưa tận hưởng hết không khí mát mẻ, sảng khoái của biển cả thì đã đến nơi mà chưa kịp say sóng. Với các tuyến này, hầu hết các hãng tàu sử dụng phương tiện cỡ nhỏ có trang bị đầy đủ tiện nghi, an toàn để mang đến sự thoải mái cho khách đi tàu. Tuy nhiên, một số hành khách cho biết có tình trạng say sóng khi di chuyển bằng tàu thân hẹp.

Tình trạng hành khách bị say sóng xảy ra phổ biến ở các tuyến xa bờ có khoảng cách từ 50 hải lý trở lên. Trong đó, tuyến Phan Thiết – Phú Quý có nước chảy siết, tàu hay phải chạy ngang sóng nên rất dễ khiến hành khách đi tàu bị say. Còn với tuyến TP.HCM – Côn Đảo hay Vũng Tàu – Côn Đảo thì tàu hay phải chạy ngược sóng nên cũng khó tránh cảnh hành khách phải gặp “chị huệ”.

Lý giải về tình trạng này, ông Trần Song Hải cho rằng ngoài yếu tố khách quan là thời tiết thì có 1 thực tế là chưa có doanh nghiệp nào ở nước ta có thể đầu tư vào những chiếc tàu đủ tiêu chuẩn vì tổng mức chi phí quá lớn. Ví dụ như 1 chiếc tàu có sức chở 600 khách theo tiêu chuẩn Châu Âu phải dài khoảng 135 mét, rộng khoảng 20 mét và có giá thành từ 40-60 triệu euro. Trong khi 1 chiếc tàu 600 khách hiện nay ở Việt Nam chỉ dài từ 45-47 mét, rộng 12 mét với chi phí đóng tàu chỉ khoảng 2 triệu usd.

Vì mức đầu tư ban đầu chưa cao nên đa số những chiếc tàu cao tốc từ bờ ra đảo ở nước ta chưa được trang bị đầy đủ công nghệ, thiết bị để giảm đến mức thấp nhất tình trạng say sóng cho hành khách. Tuy nhiên, vì các vấn đề về doanh thu, chi phí hoạt động mà hầu hết các hãng tàu đều “vô tình bỏ qua” hoặc “cố ý phớt lờ” việc tư vấn cho hành khách về tình trạng say sóng và các hệ luỵ liên quan. “Du lịch đường biển bằng tàu cao tốc là một trải nghiệm thực sự thú vị, tuy nhiên say sóng là chuyện có thật và mỗi hành khách cần có sự chuẩn bị đầy đủ cho chuyến đi của mình thay vì trông chờ vào thời tiết hay hãng tàu”-  ông Trần Song Hải bật mí.

Ứng phó với “say sóng” thế nào?

Theo Bác sĩ Chuyên khoa 1 Hoàng Như Lộc – Phó CT Thường trực Hội Chữ thập đỏ bệnh viện Trưng Vương (TPHCM) thì nguyên nhân chủ yếu gây ra chứng say sóng là do não nhận tín hiệu di chuyển từ các bộ phận như mắt, tai trong, cơ, khớp,… trái ngược nhau, sẽ khiến não của bạn không nhận biết được liệu rằng cơ thể của bạn đang di chuyển hay đứng yên. Và điều này dẫn tới tình trạng chóng mặt, buồn nôn.         

Bác sĩ Lộc cho rằng cách đơn giản nhất là sử dụng thuốc chống say sóng. Tuy vậy, không phải tất cả thuốc chống say sóng đều phù hợp với mọi người và phù hợp với mọi lứa tuổi.

Tùy vào lứa tuổi, tùy vào bệnh nền mà hành khách mắc phải mà nhân viên nhà thuốc hay nhân viên hãng tàu tư vấn loại thuốc chống say sóng phù hợp từ 2 nhóm chính là Kháng Histamine (Diphenhydramine, Dimenhydrinate, Cinnarizine, Meclizine) và Kháng Cholinergic - kháng đối giao cảm (atropine, scopolamine, tiotropium bromide, và oxybutynin).          

Với hành khách đi tàu, trước khi khởi hành nên ăn nhẹ, không dùng đồ mỡ, thức ăn có vị chua cay, đồ uống có gas, không hút thuốc, uống rượu bia, nên dùng thức ăn dễ tiêu, dinh dưỡng cao, có nhiều gia vị để kích thích tiêu hoá. Khi đi tàu nên ở trong khoang, giữa thân tàu, không nhìn ra sóng hoặc các vật đang chuyển động mà nên nhìn vào vật tĩnh.

Đối với những người mới đi biển lần đầu, cần ngồi nơi thoáng gió, không có mùi xăng dầu, nhìn ra xa. Nếu thấy người khó chịu cần lên mặt boong, ra chỗ thoáng, hít dài hơi thở ra chậm, vã nước mát vào mặt.

Ngoài ra, để ức chế say sóng, có thể quấn chặt bụng để hạn chế chuyển động của các nội tạng trong ổ bụng, mang vớ chống dãn tĩnh mạch ở 2 chân. Tuyệt đối không được nghĩ tới những câu hỏi tiêu cực như Làm sao để “sống sót” sau nhiều giờ ngồi tàu? Mình cần uống loại thuốc say sóng nào? Có cần nhịn ăn trước giờ lên tàu để tránh ói mửa hay không?...

Ngoài ra việc duy trì luyện tập thể dục thể thao hàng ngày, duy trì chế độ ăn uống, nghỉ ngơi hợp lý, bổ sung vitamin và khoáng chất để tăng cường sức đề kháng cho cơ thể cũng là 1 cách giúp hành khách cảm thấy khoẻ hơn khi đi tàu.