Nâng ngưỡng chịu thuế lên 500 triệu đồng: “Khoảng đệm” chính sách cho kinh tế hộ

Khi chi phí tuân thủ giảm và thủ tục được tối giản, động lực gia nhập và duy trì kinh doanh nhỏ lẻ được kỳ vọng sẽ gia tăng, góp phần mở rộng nền tảng thu ngân sách trong dài hạn.

Thông tin về ngưỡng doanh thu chịu thuế mới nhanh chóng lan rộng từ các chợ dân sinh đến những cửa hàng nhỏ lẻ. Phản ứng thị trường bước đầu cho thấy sự đồng thuận cao, đặc biệt trong bối cảnh chi phí đầu vào liên tục leo thang.

Chị Lan – một tiểu thương kinh doanh đồ ăn sáng – nhìn nhận chính sách như một “khoảng thở” cần thiết cho các hộ buôn bán nhỏ: "Thực ra như bọn tôi bán nhỏ lẻ, có ngày đông khách nhưng cũng có ngày vắng. Nếu được miễn thuế thì cũng đỡ được một khoản, có thể xoay xở tiền nhập hàng, rồi chi tiêu trong gia đình."

Không chỉ dừng ở việc giảm nghĩa vụ tài chính, điểm đáng chú ý của chính sách nằm ở việc cắt giảm chi phí tuân thủ. Thay vì kê khai định kỳ, hộ và cá nhân kinh doanh dưới ngưỡng 500 triệu đồng chỉ cần thực hiện một nghĩa vụ duy nhất: thông báo doanh thu thực tế mỗi năm, trước ngày 31/1 năm kế tiếp.

Tại buổi công bố chính sách, đại diện cơ quan thuế – bà Phạm Thị Minh Hiền – nhấn mạnh nguyên tắc “tự khai, tự chịu trách nhiệm”, đồng thời cho biết quy trình đã được thiết kế theo hướng tối giản hóa thủ tục: "Trong Nghị định 68 quy định nguyên tắc hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh tự xác định mức doanh thu để thực hiện khai thuế, nộp thuế. Nếu như doanh thu thực tế của hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh xác định là dưới 500 triệu, từ 500 triệu trở xuống thì sẽ thông báo doanh thu thực tế về cơ quan thuế là một lần 1 năm.

Như vậy, thủ tục hành chính trong trường hợp này rất là đơn giản mà theo mẫu tờ khai 01 ban hành kèm theo thông tư 18, theo đó là ngày thông báo cho cơ quan thuế chậm nhất là ngày 31/1 của năm sau. Ví dụ, hộ cá nhân kinh doanh trong năm 2026 xác định có mức doanh thu thực tế dưới 500 triệu trở xuống thì sẽ thông báo doanh thu thực tế cho cơ quan thuế là ngày 31/1 của năm 2027 và trong trường hợp là hộ có doanh thu thực tế phát sinh vượt quá 500 triệu đồng một năm thì lúc này sẽ phát sinh nghĩa vụ khai thuế nộp thuế từ quý phát sinh nghĩa vụ là trên 500 triệu đồng."

Về mặt kỹ thuật, chính sách thiết lập một ngưỡng chịu thuế rõ ràng: chỉ khi doanh thu vượt 500 triệu đồng/năm, nghĩa vụ thuế mới phát sinh. Với hoạt động cho thuê tài sản, thuế suất 5% chỉ áp dụng trên phần doanh thu vượt ngưỡng. Đối với kinh doanh thương mại điện tử không có cửa hàng vật lý, nghĩa vụ thuế được xác định tại nơi cư trú – một điều chỉnh nhằm bắt kịp xu hướng số hóa.

Ở nhóm kinh doanh online, tác động chính sách thể hiện rõ ở tâm lý “giảm rào cản gia nhập”. Anh Minh – một người bán hàng qua nền tảng số – cho biết: "Trước đây cũng hơi lo về thuế vì bán online khó kiểm soát doanh thu chính xác. Giờ có mức 500 triệu thì những người mới bắt đầu như tôi có thời gian để phát triển mà chưa bị áp lực quá nhiều về thuế."

Từ góc nhìn chuyên môn, các chuyên gia đánh giá việc nâng ngưỡng chịu thuế là bước đi phù hợp với thực tiễn cấu trúc kinh tế, nơi khu vực hộ gia đình vẫn chiếm tỷ trọng lớn nhưng còn nhiều hạn chế về năng lực quản trị và tích lũy. Bà Đoàn Thuỳ Linh – Giám đốc Công ty kế toán A&T nhận định: "Chính sách này có ý nghĩa hỗ trợ khu vực kinh tế hộ gia đình – vốn chiếm tỷ trọng lớn nhưng còn nhiều khó khăn. Khi giảm bớt nghĩa vụ thuế và thủ tục, người dân sẽ mạnh dạn kinh doanh hơn, qua đó góp phần mở rộng nền kinh tế phi chính thức theo hướng minh bạch và bền vững."

Cơ chế “tự khai – tự chịu trách nhiệm” đòi hỏi minh bạch cao hơn, cùng với giám sát đủ hiệu quả để tránh thất thu và méo mó cạnh tranh. Về dài hạn, nâng ngưỡng chịu thuế lên 500 triệu đồng không chỉ là hỗ trợ trước mắt, mà còn là cách nuôi dưỡng nguồn thu, tạo dư địa cho kinh tế hộ phát triển bền vững./.