Mùa xuân đi hội

Có người hỏi tôi: mùa xuân Hà Nội đẹp như thế nào? Tôi chợt nhận ra, thật khó trả lời bằng một khung hình hay vài tính từ quen thuộc. Bởi mùa xuân nơi này không chỉ để ngắm… mà để nghe.

Chỉ cần dừng lại giữa phố, bạn có thể thấy nó trong một điệu múa xòe, nhịp trống hội hay tiếng cười lan xa.

Dạo bộ nghe tiếng xì xèo

Tết trong mắt trẻ thơ

Bước Xuân rộn ràng trên phố Hoàng Hoa Thám

Hà Nội giữa hai nhịp sống

Sáng nay, tôi rảo bước trên con phố quen. Cái rét ngọt đầu năm lùi lại phía sau, nắng xuân mỏng như tơ, rải xuống vòm cây lấm tấm lộc non.

Đi về phía khu vực Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam, từ xa đã nghe tiếng trống, điệu nhạc, lời reo vui hòa vào nhau. Âm thanh đặc trưng của mùa lễ hội, rộn ràng mà ấm áp.

Giữa không gian ấy, nổi bật nhất là vòng múa sạp. Những thanh tre đặt song song, nhịp nhàng gõ vào nhau theo tiếng hô đều đặn. Lách cách. Lách cách. Nhịp khép, nhịp mở.

Người nhảy uyển chuyển đưa bước chân giữa hai thanh sạp đang chuyển động. Nhìn thì tưởng như trò chơi, nhưng thực ra là cả một thử thách của nhịp điệu và tinh tế.

Những cô gái trong trang phục truyền thống uyển chuyển giữa vòng tre, váy xòe như hoa nở, bàn chân thoăn thoắt. Tiếng reo hò bật lên mỗi khi có thêm người mạnh dạn nhập cuộc, cả du khách nước ngoài, ban đầu còn rụt rè, sau vài nhịp nhảy đã cười vang như trẻ nhỏ.

Tôi bước lại gần trò chuyện với bà Trịnh A Sinh, Chủ tịch Hội người Thái tại Hà Nội. Ánh mắt người phụ nữ rạng rỡ khi nhìn du khách cùng hòa vào điệu múa:

“Trong tất cả các lễ hội, hội mùa xuân, lễ được mùa và các cuộc hội hè thì tất cả cộng đồng dân tộc đều tổ chức múa hát, múa sạp và múa xòe. Trong những ngày lễ hội đấy thì múa sạp vẫn là chính. Múa sạp là điệu múa phổ thông, có truyền thống lâu đời từ xa xưa. Thế cho nên điệu múa sạp cũng là một điệu tất cả ai cũng có thể múa được, từ trẻ con cho đến người lớn, cho đến cụ già. Nói chung là tất cả, và cả người nước ngoài. Khách nước ngoài người ta cũng rất là thích.”

Theo lời bà, với người Thái, múa sạp “như cơm ăn, nước uống hằng ngày”. Một câu ví von mộc mạc, nghe thôi đã thấy gần gũi. Và giờ đây, giữa lòng Hà Nội, điệu múa ấy không còn của riêng một cộng đồng, mà trở thành điểm gặp gỡ văn hóa:

“Chị em cộng đồng người Thái cũng rất là thích, vì mình được giới thiệu và truyền đạt lại di sản văn hóa của dân tộc mình để nhằm bảo tồn và phát huy văn hóa dân tộc.”

Trong tiếng cười, reo vui, những vòng xòe nối dài, tay nắm tay, không phân biệt tuổi tác. Một vòng mở ra, một vòng khác khép lại. Rời khu múa sạp, tôi len qua dòng người đang xếp hàng tham gia trò chơi dân gian. Trẻ nhỏ háo hức với ném còn, ô ăn quan. Người lớn dừng lại lâu hơn ở các khu trưng bày lịch sử, văn hóa.

Anh Hồ Văn Hải, 34 tuổi, đang cùng gia đình đi du xuân, gương mặt đầy hào hứng: “Em thấy rất là vui, đông, có các trò chơi, và xem văn hóa, lịch sử của dân tộc Việt Nam mình.”

Ở một góc khác, chị Hoàng Thị Thanh Hằng cùng các con đang xếp hàng chờ tham gia trò chơi dân gian, thỉnh thoảng cúi xuống chỉnh lại chiếc khăn cho con rồi mỉm cười khi nghe tiếng trống hội vang lên phía trước:

“Theo em, những bản sắc dân tộc cần được lưu truyền cho tất cả mọi người đều biết đến. Mang rất là nhiều bản sắc của Việt Nam ở đây. Em rất là vui và thực ra là em cũng chưa tham dự bao giờ, nên em rất là háo hức.”

Tôi chợt nghĩ, lễ hội không chỉ là dịp để mọi người cùng vui, mà còn là một lớp học không bảng đen, phấn trắng. Ở đó, con trẻ có thể học bằng bằng cách chạm tay vào văn hóa. Anh Tạ Tuấn Sơn, 41 tuổi, đang đứng trò chuyện với bạn bè gần khu trưng bày: “Em nghĩ là những lễ hội như thế này giúp mọi người gắn kết với nhau hơn, hiểu biết hơn về xã hội, về văn hóa dân tộc. Nó giúp mình có cái nhìn tốt hơn về tương lai.”

Nắng nhạt dần, nhưng tiếng cười vẫn chưa vơi. Tôi bước chậm rời khu hội, cỏ non dưới chân còn ẩm, mùi tre mới ngai ngái trong gió. Sau lưng, tiếng múa sạp vang lên. Lách cách. Lách cách. Như nhịp gọi của mùa xuân.

Hà Nội sau Tết không còn vắng lặng như mấy ngày đầu năm. Thành phố đang vào guồng trở lại, nhưng dường như có thêm điều gì đó ấm áp hơn. Có lẽ bởi người ta đã kịp nắm tay nhau trong một vòng xòe, cười vang theo tiếng tre. Còn tôi, giữa phố phường quen thuộc, bỗng thấy lòng mình nhẹ đi… như vừa bước đúng một nhịp sạp.