Hà Nội - 02437919191    TP. Hồ Chí Minh - 02839919191    MekongFM - 02838309090
  • Hà Nội - 02437919191   
  • TP. Hồ Chí Minh - 02839919191   
  • MekongFM - 02838309090   
Sự việc

Miếng bánh tỷ đô và chuyện độc quyền tự nhiên

Chu Đức: Thứ ba 06/12/2022, 21:09 (GMT+7)

Các thông tin chính thức cho thấy, Hà Nội hiện có tổng cộng 23 cơ sở cấp nước sạch tập trung. Trong đó 5 cơ sở khai thác nước mặt gồm: Nhà máy nước sạch Sông Đà, Sông Đuống, Bắc Thăng Long, Mê Linh và Ba Vì).

Có 18 cơ sở cấp nước khai thác nước ngầm thuộc 5 công ty: Nước sạch Hà Nội, Số 2 Hà Nội, Số 3 Hà Nội, Hà Đông và Sơn Tây.

Tuy nhiên, nếu nhìn sâu hơn vào thị trường cung cấp nước sạch đô thị hiện nay, có thể tóm gọn lại 5 “đại gia” đang chiếm lĩnh thị trường. Đó là 2 công ty bán buôn nước mặt là Sông Đà và Sông Đuống, cùng 3 công ty vừa sản xuất nước ngầm, vừa mua nước mặt về bán lẻ là Nước sạch Hà Nội, Nước sạch Hà Đông và Viwaco.

Xem lại loạt bài: Nước sạch và dấu hỏi về sự minh bạch

Theo các chuyên gia kinh tế, thị trường nước sạch Thủ đô rất tiềm năng, trị giá hàng tỷ USD nhưng không đồng nghĩa nhà đầu tư gia nhập sau với ưu thế về vốn có thể nắm được ưu thế.

Đây là một ngành dịch vụ cung cấp sản phẩm đặc thù, thiết yếu, không sợ thiếu đầu ra. Nhưng nó đang phân ra làm hai mảng rõ rệt là sản xuất và phân phối.

Do đặc điểm lịch sử về hạ tầng đường ống, trạm bơm, trạm cấp nước, tính chất độc quyền tự nhiên trong sản xuất và phân phối là tất yếu.

Ảnh minh họa

Ảnh minh họa

Nếu như trước đây việc sản xuất nước sạch là độc quyền với các xí nghiệp, nhà máy quốc doanh với công nghệ khai thác nước ngầm. Thì ngay nay, chủ trương xã hội hóa ngành nước đang giúp nhiều doanh nghiệp tư nhân khai thác nước mặt gia nhập thị trường.

Cùng với chủ trương hạn chế khai thác nước ngầm, chuyển sang sử dụng nước mặt trong những năm tới, các đơn vị sản xuất nước mặt sẽ chiếm thế thượng phong về độc quyền sản xuất.

Tuy nhiên, các “thế lực cũ” về nước ngầm vẫn đang duy trì vị thế với lợi thế độc quyền về mạng lưới phân phối và thị phần bán lẻ (riêng Nước sạch Hà Nội chiếm khoảng 50% thị phần). Chưa kể, các công ty truyền thống này cũng đã và đang đầu tư sang các nhà máy sản xuất nước mặt.

Việc duy trì tình thế song phương về độc quyền bán và độc quyền mua này (dù là độc quyền tự nhiên) có thể dẫn tới những thỏa thuận ở thị trường sơ cấp trước khi nước sạch tới được vòi nhà dân, các tổ chức, cơ quan mua lẻ (thị trường thứ cấp).

Dĩ nhiên, nếu các thỏa thuận này minh bạch, hài hòa lợi ích kinh doanh và lợi ích cộng đồng, giá nước sinh hoạt sẽ được “neo” ở mức hợp lý và nhà nước sẽ không phải can thiệp quá sâu.

Ngược lại, tình huống sẽ rất phức tạp nếu lợi ích các bên xung đột và đi đến một thỏa thuận để gia tăng, bù đắp lợi ích cho nhau, khi đó, người chịu thiệt hại sẽ là người dân, ngân sách thành phố thông qua điều chỉnh mức giá bán lẻ.

Kịch bản dễ xảy ra trong những năm tiếp theo khi ngành công nghiệp nước sạch tiếp tục được xã hội hóa, về tay tư nhân: Một là người dân sẽ phải trả chi phí mua nước sạch cao hơn, hai là thành phố sẽ phải bù lỗ cho các nhà máy để đảm bảo mặt bằng giá hợp lý.

Cách khả dĩ để giảm giá thành nước sạch mà diện bao phủ vẫn tiếp tục gia tăng là Hà Nội kêu gọi thật nhiều nhà đầu tư gia nhập thị trường, phá thế độc quyền về sản xuất và phân phối hiện tại. Đặc biệt là đầu tư về mặt hạ tầng, thay thế các đường ống, trạm cấp nước đã quá cũ kỹ.

Tuy nhiên, một việc dễ hơn là minh bạch hóa thông tin về chất lượng nước, công nghệ sản xuất và quy trình xử lý sự cố thì đến nay, đó vẫn là một nan đề với người dân Thủ đô và chính các nhà quản lý đô thị.

Ý kiến của bạn
Giải nhiệt cơn sốt ChatGPT từ thế giới ảo

Giải nhiệt cơn sốt ChatGPT từ thế giới ảo

Nhân vật trung tâm trong các cuộc trò chuyện tại Việt Nam và thế giới trong gần một tháng qua, hiếm hoi, lại không phải một “người”. Đó là một AI với tên gọi GPT, đang được cho là sẽ làm những người có “tiếng nói” nhất trên không gian mạng mất việc.

Danh sách các tỉnh bị thanh tra việc sát hạch, cấp GPLX

Danh sách các tỉnh bị thanh tra việc sát hạch, cấp GPLX

Hoạt động thanh tra này cũng sẽ phòng ngừa, phát hiện, chấn chỉnh và xử lý tồn tại, vi phạm (nếu có); đánh giá việc chấp hành quy định pháp luật của các chủ thể trong công tác đào tạo, sát hạch, cấp giấy phép lái xe.

Hà Nội: Cháy bãi phế liệu dưới gầm cầu Thăng Long

Hà Nội: Cháy bãi phế liệu dưới gầm cầu Thăng Long

Vụ cháy bãi phế liệu ngoài trời dưới gầm cầu Thăng Long đúng vào giờ cao điểm, khói của đám cháy làm ảnh hưởng đến người tham gia giao thông trên tầng 1 cầu Thăng Long.

Xử lý hình sự các đối tượng đâm xe vào lực lượng CSGT

Xử lý hình sự các đối tượng đâm xe vào lực lượng CSGT

Những ngày qua, liên tiếp 2 vụ việc chống đối, đâm xe vào lực lượng CSGT tại Vĩnh Phúc và Lào Cai đã được Cơ quan Cảnh sát điều tra phối hợp cùng lực lượng CSGT củng cố hồ sơ để xử lý theo pháp luật hình sự.

Đặt nhà ga đường sắt đầu tuyến tại Ngọc Hồi sẽ có nguy cơ rối loạn giao thông

Đặt nhà ga đường sắt đầu tuyến tại Ngọc Hồi sẽ có nguy cơ rối loạn giao thông

Sở GTVT Hà Nội vừa có báo cáo UBND TP về đề xuất thay đổi vị trí nhà ga đầu tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam. Đề xuất này liệu có khả thi và phù hợp với Quy hoạch mạng lưới đường sắt thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050?

Nhiều công trình giáo dục tại khu tái định cư sân bay Long Thành chưa hoàn thành

Nhiều công trình giáo dục tại khu tái định cư sân bay Long Thành chưa hoàn thành

Khu tái định cư Lộc An - Bình Sơn (huyện Long Thành, tỉnh Đồng Nai) rộng 280ha, phục vụ cho 4,8 nghìn hộ dân bị thu hồi đất thi công dự án Cảng hàng không quốc tế (sân bay) Long Thành đã đón nhiều hộ dân đến sinh sống.

Đầu năm mới, tín dụng đen lại bủa vây người lao động

Đầu năm mới, tín dụng đen lại bủa vây người lao động

Nạn tín dụng đen một lần nữa lại bủa vây các công nhân, đặc biệt là người lao động gặp khó khăn tại các khu trọ, KCN. Dù lực lượng chức năng nỗ lực dẹp bỏ nhưng những loại hình cho vay phi chính thống này vẫn như chiếc “vòi bạch tuộc” len lỏi, bủa vây cuộc sống của người dân gặp khó khăn.