Lãng phí do “chạy rỗng”, doanh nghiệp vận tải vẫn khó bắt tay nhau

Cản trở nào từ bản thân doanh nghiệp? Cơ quan quản lý và các Hiệp hội có thể giúp gì trong chuyện này?

Sàn giao dịch vận tải “ế khách”

Là một trong những đơn vị quản lý vận tải cho nhiều nhãn hàng lớn, có nhiều nguồn hàng, Công ty cổ phần Vinafco - đơn vị chuyên về Logistics và vận tải, nhiều thời điểm rơi vào tình trạng thiếu phương tiện vận chuyển. Mặc dù vậy, đơn vị này vẫn rất ít khi đưa thông tin lên sàn giao dịch vận tải để tìm kiếm phương tiện.

Ông Bùi Minh Hưng, Tổng giám đốc Vinafco cho hay, trên sàn giao dịch vận tải các tổ chức, cá nhân đều không biết nhau, không có quan hệ hợp đồng, nên khó đảm bảo chất lượng hợp đồng vận chuyển: "Việc các đối tượng biết nhau thì không có nhiều, nếu mở rộng; thứ hai nữa sau này thanh toán, quyết toán với nhau sẽ rất khó khăn khi không có quan hệ hợp đồng."

Dù hiểu rất rõ vai trò của sàn giao dịch vận tải, song ông Lê Duy Hiệp, Chủ tịch Hiệp hội doanh nghiệp Dịch vụ Logistics Việt Nam thừa nhận, khả năng kết nối của sàn giao dịch vận tải ở nước ta đến nay chưa phát huy tác dụng. Một trong những nguyên nhân chính là các chủ hàng thiếu niềm tin vào khách hàng mới, chất lượng vận chuyển, bốc xếp, cũng như khả năng chịu trách nhiệm nếu có rủi ro trong quá trình vận chuyển: "Tập quán tự làm, ít kết nối cộng đồng trong các doanh nghiệp còn lớn, cũng như niềm tin vào sàn và các đối tác trên sàn chưa có, khiến khả năng kết nối, giảm chiều chạy rỗng chưa hiệu quả."

Ông Bùi Văn Quản, Chủ tịch Hiệp hội vận tải hàng hóa TP. HCM cho hay, bản thân các doanh nghiệp vận tải cũng rất mong muốn có kết nối hàng hóa hai chiều. Tuy vậy, thực tế, dù các doanh nghiệp đã từng kỳ vọng nhiều vào sự ra đời và khả năng kết nối của sàn giao dịch vận tải, song hầu như rất ít đơn hàng được kết nối qua sàn, khiến xe chạy rỗng vẫn chiếm tỷ lệ lớn: "Thường thường người ta chạy rỗng rồi nằm chờ để kết hợp cũng lâu lắm. Kiếm được hàng chiều về cũng lâu lắm, cho nên người ta lựa chọn giải pháp là người ta chạy rỗng về để đi chuyến khác."

Cần hạ tầng và dữ liệu đủ mạnh

Ông Trần Đức Nghĩa, Tổng giám đốc Công ty Cổ phần vận tải quốc tế Delta, Chủ tịch Hiệp hội logistic Hà Nội cho hay, tình trạng thiếu kho trung chuyển của các tỉnh thành, của khu vực khiến thời gian chờ đợi của chủ xe để chờ nguồn hàng gia tăng, làm phát sinh chi phí. Chỉ khi có hệ thống kho bãi, cùng với công nghệ xếp dỡ hỗ trợ tốt cho hoạt động vận tải, doanh nghiệp chủ hàng mới có đủ niềm tin để gửi gắm.

Khi đó, doanh nghiệp vận tải chỉ đến lấy hàng và di chuyển, với thời gian chờ đợi chỉ dưới 12 tiếng, thậm chí dưới 6 tiếng: "Để có một lô hàng chiều về, hiện doanh nghiệp phải chịu hai loại chi phí, thứ nhất là chi phí trực tiếp. Tất cả mọi người đều nghĩ chi phí trực tiếp là duy nhất, nhưng thực tế còn chi phí thứ 2, đó là chi phí cơ hội. Để có được lô hàng chiều về đó, lái xe, doanh nghiệp phải chờ đợi 2-3 ngày trong việc giao và nhận hàng. Thế thì họ đi làm gì?"

Còn theo chuyên gia kinh tế, TS Ngô Trí Long, giảm chiều chạy rỗng là chủ trương đúng, là yêu cầu và đòi hỏi của thực tiễn, nhất là trong bối cảnh đòi hỏi tiết kiệm nhiên liệu ngày càng bức thiết, nhưng hiện nay khó thực hiện. Thị trường vận tải nhiều xe nhỏ lẻ, hộ cá thể, thông tin về nguồn hàng và đầu xe thường không được kết nối đầy đủ. Trong khi đó, nhiều sàn giao dịch vận tải mới chỉ thực sự đăng tin, chưa làm tốt việc ghép nối, tối ưu cung cầu theo tuyến, làm chậm chuyến chiều về.

Bên cạnh đó, việc thiếu tính minh bạch, doanh nghiệp lo thanh khoản, hợp đồng, chất lượng vận chuyển, thời gian bốc dỡ, nên nhiều khi chọn khách quen biết trực tiếp, hơn là qua sàn: "Vấn đề không chỉ là có sàn hay không, mà phải có dữ liệu đầy đủ hơn, dữ liệu đủ lớn, kết nối đủ rộng, cơ chế minh bạch và tổ chức logistic chuyên nghiệp, nếu không thì sàn giao dịch vận tải vẫn chưa thể phát huy hết vai trò giảm chi phí và tiết kiệm xăng dầu."

Tình trạng xe chạy rỗng một chiều không chỉ là bài toán riêng của doanh nghiệp vận tải mà còn là sự lãng phí nguồn lực của toàn xã hội – từ nhiên liệu, nhân công đến hạ tầng giao thông. Đã đến lúc cần những nền tảng kết nối minh bạch, dữ liệu chia sẻ đồng bộ và chính sách khuyến khích phù hợp để chủ xe, chủ hàng dễ dàng tìm đến nhau.

Quan trọng hơn, hạ tầng kho bãi hỗ trợ dịch vụ vận tải là không thể thiếu, để giảm thời gian lưu kho và giảm thời gian chờ đợi của doanh nghiệp vận tải. Giảm xe rỗng, chính là giảm lãng phí và góp phần giảm chi phí logistics một cách hiệu quả, bền vững hơn./.