Khi mái ấm là nền tảng của an sinh và sự chống chịu khí hậu

Từ áp lực thiên tai đến bài toán đô thị hóa nhanh

Sáng ngày 24/6/2026, tại thành phố Đà Nẵng, Liên hiệp các Tổ chức Hữu nghị thành phố Đà Nẵng (DAFO) phối hợp cùng Tổ chức Habitat for Humanity Việt Nam tổ chức Hội thảo quốc tế với chủ đề: “Nhà ở Bao trùm – Kinh nghiệm và Thực tiễn ở Việt Nam và Quốc tế”. Sự kiện diễn ra vào một thời điểm mang tính bước ngoặt, khi Việt Nam đang phải đối mặt đồng thời với ba áp lực lớn là tốc độ đô thị hóa nhanh chóng,  giá nhà đất ngày càng vượt quá khả năng chi trả của người thu nhập thấp, và những diễn biến cực đoan của biến đổi khí hậu.

Tại hội thảo, đại diện chính quyền thành phố Đà Nẵng đã chia sẻ những kết quả ấn tượng cùng những bài học thực tiễn trong việc thực hiện mục tiêu an sinh xã hội. Bám sát Đề án đầu tư xây dựng ít nhất 01 triệu căn hộ nhà ở xã hội của Chính phủ, giai đoạn 2021-2025, Đà Nẵng đã hoàn thành 6.352 căn hộ, đạt 104% chỉ tiêu được giao.

Để chuẩn bị cho giai đoạn tăng tốc 2026-2030, thành phố đã chủ động rà soát và xác định quỹđất gồm 46 khu đất với tổng diện tích lên tới 134 ha, đặt mục tiêu phát triển thêm khoảng 26.279 căn nhà ở xã hội. Đặc biệt, thực hiện nghiêm túc chỉ đạo chiến lược của Trung ương về phân loại phát triển nhà ở theo 4 nhóm (nhà ở thương mại, nhà ở cho thuê, nhà ở công vụ và nhà ở chính sách), Đà Nẵng đang tập trung nghiên cứu cơ chế đột phá nhằm phát triển mạnh mẽ mô hình nhà chung cư cho thuê tại các khu công nghiệp, khu công nghệ cao. Đây được xem là giải pháp then chốt giúp giải tỏa áp lực đè nặng lên vai hàng ngàn lao động nhập cư.

Tuy nhiên, xây nhiều chưa đủ, mà phải xây đúng. Lãnh đạo UBND thành phố Đà Nẵng nhấn mạnh, các mô hình nhà ở nhân đạo hay nhà ở xã hội tại miền Trung tuyệt đối không được rập khuôn, máy móc. Kiến trúc công trình phải linh hoạt theo từng loại hình thiên tai của địa bàn, tôn trọng nếp sống văn hóa bản địa, đồng thời kiên quyết bảo đảm tiêu chuẩn "3 cứng" (nền cứng, khung - tường cứng, mái cứng) và có sàn tránh lũ an toàn.

Nhìn lại lịch sử gần, siêu bão Yagi vào năm 2024 đã tàn phá và làm ảnh hưởng tới hơn 300.000 căn nhà trên cả nước. Con số biết nói này là một hồi chuông cảnh tỉnh sâu sắc về tính dễ tổn thương của cơ sở hạ tầng nhà ở trước thiên tai. Đối với dải đất miền Trung và đặc biệt là Đà Nẵng – nơi rốn bão thường xuyên phải hứng chịu những cơn thịnh nộ của thiên nhiên thì mái nhà không đơn thuần là nơi che mưa che nắng, mà chính là phòng tuyến đầu tiên bảo vệ sinh mạng và tài sản của người dân.

Khái niệm "nhà ở bao trùm" (Inclusive Housing) được các chuyên gia mổ xẻ tại hội thảo theo một tư duy hiện đại, đa chiều. Nhà ở bao trùm không chỉ là việc hỗ trợ xây dựng một chỗ trú ẩn tạm thời cho người nghèo. Đó phải là một hệ sinh thái hoàn chỉnh giúp mọi người dân, từ người thu nhập thấp đô thị, công nhân khu công nghiệp, đến người khuyết tật, người cao tuổi và đồng bào dân tộc thiểu số, đều có cơ hội tiếp cận chỗ ở an toàn, có khả năng chi trả và kết nối đầy đủ với các dịch vụ hạ tầng xã hội như y tế, giáo dục, giao thông công cộng.

Bà Elizabeth Satow – Phó Chủ tịch phụ trách khu vực Châu Á – Thái Bình Dương của Habitat for Humanity cho rằng "Nhà ở không chỉ là một công trình vật chất mà là một hệ thống hoàn chỉnh cần được hỗ trợ bởi chính sách, thị trường, đầu tư và cơ sở hạ tầng. Các gia đình có thể chủ động tích lũy, nhưng nếu tiếp cận đất đai hạn chế, tài chính khó khăn hoặc vật liệu nằm ngoài khả năng chi trả thì mọi tiến bộ vẫn rất mong manh."

Thực tế chứng minh, khi nhà ở được đầu tư đúng cách và đồng bộ với các yếu tố như nước sạch, vệ sinh môi trường, cuộc sống của người dân sẽ thay đổi hoàn toàn. Khảo sát từ các chương trình của Habitat Việt Nam chỉ ra rằng, có tới 96.3% hộ gia đình báo cáo an toàn hơn trước gió bão, và 92.9% cải thiện rõ rệt về chất lượng giấc ngủ và sinh hoạt hằng ngày khi có nhà mới.

Chung tay mở lối an cư cho người thu nhập thấp

Để giải quyết bài toán lớn về nhà ở bao trùm, sự nỗ lực đơn độc của chính quyền là không đủ. Sự tham gia mang tính chiến lược của các tổ chức quốc tế như Ngân hàng Thế giới (WB), Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB), UN-Habitat cùng khối tư nhân đang mở ra những hướng đi mới về công nghệ vật liệu xanh và các gói tài chính ưu đãi cho người nghèo.

Đáng chú ý, sự kiện lần này cũng ghi dấu mốc quan trọng trong quan hệ đối tác giữa DAFO và Habitat for Humanity Việt Nam thông qua Biên bản ghi nhớ hợp tác chiến lược kéo dài đến năm 2028. Hai bên đặt mục tiêu huy động khoảng 1,2 triệu đô la Mỹ nhằm hiện thực hóa các dự án về nhà ở an toàn, nước sạch và vệ sinh môi trường ngay trên địa bàn thành phố Đà Nẵng.

Hành trình gần 25 năm hoạt động của Habitat tại Việt Nam với hơn 36.000 căn nhà được sửa chữa, xây mới là một minh chứng sống động cho sức mạnh của sự sẻ chia và hợp tác quốc tế. Khi những nguồn lực đa bên được khơi thông, nút thắt tâm lý của người thu nhập thấp được tháo gỡ, cơ hội sở hữu một mái nhà an toàn sẽ không còn là giấc mơ xa vời đối với những mảnh đời yếu thế.