Hà Nội
TP Hồ Chí Minh
Mekong
Duyên Hải
Chương trình đã phát sóng
Hà Nội
TP Hồ Chí Minh
Mekong
Duyên Hải
Chương trình đã phát sóng
Khi trời còn mang hương xuân ấm áp, nhà nhà rộn ràng chuẩn bị lễ vật thờ cúng, Hồn Nghề Phương Nam chọn lọc và chuyển đến quý thính giả những món lễ vật của mùa cúng bái tháng Giêng. Lễ vật này được các bà, các mẹ tự học cách chế biến trong chái bếp xa xưa rồi hình thành xóm nghề làm ăn phát đạt đến hôm nay.
Giữ lửa tháng Giêng từ chén chè – dĩa xôi
Tâm thức dân gian Việt Nam từ xa xưa cho đến ngày nay rất coi trọng việc cúng kiến, tỏ lòng thành kính với thiên nhiên, ông bà tổ tiên và các vị thần linh. Dù là thương gia hay tầng lớp bần nông, ai cũng có phong tục và nghi lễ cúng kiếng, khai trương,…đầu năm với nhiều món lễ vật thịnh soạn nhằm cầu mong phúc khí, may mắn, giàu có trọn một năm.
Bà Nguyễn Thị Út Nhỏ - ngụ tại xã Phong Điền, TP. Cầ Thơ cho biết: “Ra Giêng cúng rằm tháng Giêng với chè – xôi, bánh cúng. Mùng 10 vía Thần Tài thì cúng cá lóc nướng, heo quay – bánh hỏi, bánh bao, bắp và trái cây. Mấy người buôn bán người ta tin tưởng ông Thần Tài lắm vì ông phù hộ cho mua may bán đắt”.
Nghi lễ thường xuyên và ăn sâu vào tâm thức dân gian người Việt là cúng Rằm. Theo Đạo giáo, một năm có ba “nguyên” gồm: Thượng Nguyên (tháng Giêng), Trung Nguyên (tháng Bảy) và Hạ Nguyên (tháng Mười).
Rằm tháng Giêng là lễ Thượng Nguyên, thời điểm dương khí hưng vượng, vạn vật bắt đầu sinh sôi, Thiên Quan đại đế tâm tính vui vẻ ban phước lành nên dân gian coi đây là dịp trọng đại để cầu may mắn, an khang.
Khác với Tết Nguyên đán thường có mâm cao cỗ đầy, lễ vật cúng Rằm tháng Giêng ưu tiên sự thanh tịnh, gồm: hoa quả tươi, bánh ngọt, chè xôi. Bộ đôi chè – xôi không đòi hỏi nguyên liệu đắt tiền, chỉ cần bột nếp trắng, đậu xanh mới và nếp dẻo nhưng công đoạn chế biến khá công phu thể hiện sự chỉnh chu của gia chủ.
Cái thời bột chợ chưa thịnh, các mẹ đã phải ngâm nếp rồi cho vào cối xay tay thành bột. Đậu xanh nấu chín nhừ, nêm gia vị muối với đường, vò lại thành viên nhỏ làm nhưn, bột nếp xay ra nhồi cho đặc quánh lại để ốp quanh cục nhưn. Sau khi vò thành viên chè tròn trịa, bắt nồi nước sôi thả chè vào luộc chín.
Bột đã chín thì vớt thả thả qua nồi nước đường và gừng, nấu sôi lên một dạo là hoàn tất. Chén chè và dĩa xôi dâng lên cúng tổ tiên, trời phật bao hàm được mọi tiêu chuẩn: gần gũi, thanh khiết, thơm tho, tươi đẹp. Toát lên vẻ no đủ, viên mãn và chứa chan mong ước mọi sự trong năm được trôi chảy, êm đềm. Dù có no, có chán thế nào thì bộ đôi xôi - chè vẫn bất biến trong tính toán cúng tế lễ chạp.
"Tối ngâm nếp, 3h khuya thức dậy rút nước và bắt lên xôi. Chụm lửa được 2 tiếng đồng hồ thì đổ nước cốt dừa, đường muối cho vừa ăn."
"Ngày xưa xay bột nấu chè ngon lắm, bột ngọt lắm. Ngày nay nấu bột chợ nên bột đã được lọc qua một lần, tuy có trong trẻo nhưng kém ngon vì không còn độ ngọt. Muốn vừa mềm vừa giòn, vừa có hậu ngọt chúng tôi trộn bột rau câu và khoai lang vào bột. Chè ở đây chỉ có một loại nhưn đậu xanh, bột thì chúng tôi hòa màu tím lá cẩm, đỏ gấc vào cho đẹp."
"Mỗi độ Rằm là bán người ta mua nhiều lắm, từ 20 – 50 viên/người. Vì mình cúng nhiều chỗ, ví dụ như tôi, tới đây tôi cũng 6 chỗ, mỗi chỗ nhiều chén, mỗi chén 2 viên. Tục lệ ông bà để lại, hễ Rằm là cúng chè, vừa ngon ngọt lại vừa béo nên ai cũng thích hết."
Nhịp sống lễ cúng thời hiện đại
Món lễ vật thịnh soạn nhất là heo quay nguyên con, được cúng bái trong tháng Giêng với các dịp, như: tân niên, khai trương, vía Thần Tài, động thổ. Theo quan niệm từ xưa, heo là con vật có thân hình đầy đặn tượng trưng cho phúc khí, ấm no và khả năng sinh sản tốt.
Người ta chọn những con heo cỡ vài chục ký làm thịt, lấy hết đồ lòng rồi ướp ngũ vị hương, đường, nước mắm, quay trên lửa than hồng. Da heo vàng giòn, thịt heo chín đượm màu tươi, đặt nguyên con trang trọng trên mâm lễ cùng với mâm bánh hỏi đơm thật khéo rồi thắp nhang, cúng vái. Sau nghi thức cúng tế, heo quay được chặt ra để đãi tiệc và ăn kèm bánh hỏi, rau sống.
Cái thời mà con heo là lễ vật cúng tế phổ biến nhất cũng là lúc nghề làm bánh hỏi lên ngôi. Bánh này giống như bún nhưng cách làm lại dụng công nhiều hơn, hình dáng đẹp mắt. Đây là loại bánh lễ thường có mặt trong mâm lễ hỏi của nhà trai khi đưa sang nhà gái và là loại bánh dân gian mộc mạc được người miền Tây xưa sáng tạo để ăn cùng thịt quay cho đúng điệu. Bánh hỏi thì có nhiều loại: mặt nước, mặt võng, mặt nạ.
Nổi tiếng lâu đời nhất ở ĐBSCL là có loại bánh hỏi mặt võng ở xứ Phong Điền, miếng bánh ngọt lơi hòa vị mặn và rất trắng trong, dưới bàn tay của nghệ nhân, bánh được tạo hình hoa văn dạng lưới trông rất sang trọng khi đặt chung vào mâm lễ.
Ông Trần Thiện Cảnh – Chủ lò bánh hỏi mặt võng Út Dzách, xã Nhơn Ái, TP. Cần Thơ cho biết: “Cái nghề bánh hỏi của mình đó là cái nghề truyền thống của gia đình truyền từ ông bà sang bố mẹ, sau đó mới tới mình. Bánh hỏi hồi xưa chỉ để phục vụ cho lối xóm bà con họ hàng, trong các dịp Lễ, Tết hay là trong cái dịp cưới, hỏi. Về cách chế biến, pha chế bột thì hoàn toàn khác với những loại bánh hỏi bán ở chợ. Đặc biệt mình không pha trộn phụ gia và chất bảo quản để bánh ngon và lành”.
Giữa nhịp sống ngày càng nhanh, các món đồ lễ như: xôi – chè, bánh cúng, bánh bò, hoa tươi đến những mâm cỗ chay, mặn,… của các cơ sở nấu ăn đã trở thành xu hướng lựa chọn của nhiều người nội trợ. Hầu hết các cơ sở nấu ăn đều có các nền tảng mạng xã hội như Facebook, Zalo, Tiktok… để đăng tải thực đơn, hình ảnh các món ăn để tiện cho người tiêu dùng đi chợ online. Ví dụ: xôi ngũ sắc có giá 70.000 - 80.000 đồng/dĩa; bánh bao đào tiên, bánh bao túi tiền có giá từ 45.000 - 60.000 đồng/hộp. Còn với mâm cỗ mặn trọn gói có giá từ 600.000 đồng đến 2 triệu đồng, mâm cỗ chay có giá từ 450.000 đồng - 1,2 triệu đồng.
Chị Phan Ngọc Thuở - Chủ lò bánh Hai Nhựt ở xã Phong Điển, TP. Cần Thơ cho biết thị trường dịp Rằm tháng Giêng: “Bánh cúng tôi làm 2 ngày 10 kg gạo cho ra 600 cái, chè thì mỗi ngày bán 300 viên. Bánh cúng ngon là tôi làm bột xay, nước cốt dừa thiệt là béo, nêm vừa ăn”.
Đón năm mới vạn điều như ý luôn là mong mỏi của người Việt. Hương hoa, lễ vật, kim ngân, trà quả, hương khói,…dâng lên cúng bái chính là sự thành tâm của người còn hiện tiền với tổ tiên. Năm dài tháng rộng, lòng thành kính luôn là “kim chỉ nam” để con người vững vàng vượt qua thử thách, xây dựng gia đạo bình yên.
Truyền thống quý báu cúng bái tháng Giêng là phong tục cổ truyền để các bà, các mẹ tự học cách làm bánh trong chái bếp rồi hình thành những xóm nghề bền bỉ theo thời gian. Những xóm nghề này tiếp tục truyền thừa cho các thế hệ tiếp nối, làm lễ vật dâng cúng tổ tiên, thực hiện truyền thống quý báu và tốt đẹp của dân tộc mình.
Sau khi đưa khai thác, tuyến cao tốc Cam Lộ - La Sơn bộc lộ nhiều bất cập khi chỉ có 2 làn xe, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông và trở thành một trong những điểm nóng về tai nạn ở khu vực miền Trung.
Hỏa hoạn nghiêm trọng đã xảy ra tại một nhà hàng ở quận Chatuchak, thủ đô Bangkok vào rạng sáng ngày hôm nay (13/7), khiến ít nhất 90 người thương vong. Đây được xem là một trong những vụ hỏa hoạn gây tổn thất về người nặng nề nhất tại thủ đô Thái Lan trong những năm gần đây.
Liên quan đến vụ lật cano chở du khách tại khu vực Hòn Mây Rút Ngoài, đặc khu Phú Quốc, hôm nay (13/7), Ủy ban nhân dân đặc khu Phú Quốc đã ban hành Thông cáo báo chí số 3 tiếp tục cung cấp các thông tin có liên quan.
Hà Nội đã đồng thời khởi công 5 tuyến đường sắt đô thị với tổng mức đầu tư hơn 1,3 triệu tỷ đồng. Hà Nội, TP.HCM đều có định hướng phát triển các khu đô thị gắn với đường sắt đô thị (TOD).
FIFA sẽ nghiên cứu khả năng nâng số đội dự World Cup 2030 từ 48 lên 64, sau khi Chủ tịch Gianni Infantino khẳng định giải năm nay thành công vượt mong đợi.
Liên quan đến sự cố chìm ca nô du lịch của công ty TNHH Du lịch Minh Huy PQ trên vùng biển Phú Quốc khiến 15 du khách Ấn Độ tử vong, hôm nay (13/7), Sở Du lịch tỉnh An Giang có báo cáo cụ thể vụ việc theo chức năng, nhiệm vụ quản lý nhà nước về du lịch.
Từ ngày 1/7, Nghị định 254/2026/NĐ của Bộ Tài chính có hiệu lực, đánh dấu thêm một bước chuyển trong lộ trình số hóa công tác quản lý thuế, với nhiều quy định mới về hóa đơn điện tử đối với hộ kinh doanh.
