Giá xăng tăng và bài toán chi tiêu của mỗi gia đình

Ở góc độ rộng hơn, sự thay đổi trong hành vi tiêu dùng của nhóm này còn tác động trực tiếp đến cấu trúc Thu nhập quốc dân, đặt ra bài toán khó giữa việc thắt chặt chi tiêu và duy trì đà tăng trưởng kinh tế.

Đối với các gia đình có thu nhập trung bình – nhóm chiếm tỷ trọng lớn nhất trong cấu trúc dân cư đô thị – giá xăng tăng mang lại một tác động kép: chi phí trực tiếp và chi phí cơ hội. Tác động trực tiếp là sự gia tăng ngay lập tức của hóa đơn nhiên liệu.

Bên cạnh đó, giá xăng tăng còn tác động gián tiếp đến túi tiền của từng gia đình khi mà xăng dầu là chi phí đầu vào cốt lõi của ngành vận tải. Hậu quả, với cùng một mức thu nhập, nhưng ví tiền của người dân trở nên eo hẹp hơn.

Trường hợp của chị Nguyễn Thanh Hà ở Hoàng Mai là một ví dụ: “Nhà tôi sử dụng xe ô tô để phục vụ con cái đi học, giá xăng trước đây mỗi tháng nhà tôi chi cho khoản này gần 3 triệu đồng tùy nhu cầu đi lại. Giá xăng tăng như thế này nhưng không thể không đi vì xe nhà tôi chỉ phục vụ việc đưa đón con là chính. Chi phí cho đi lại tăng đương nhiên phải tiết kiệm khoản chi khác rồi”…

Trong bối cảnh này, việc tiết kiệm là không đủ, các gia đình cần chuyển sang tư duy tối ưu hóa các khoản chi tiêu. Ví dụ, thay vì sử dụng phương tiện cá nhân một cách ngẫu hứng, các gia đình nên áp dụng phương án đi lại kết hợp lộ trình. Anh Chu Quang Anh ở Thanh Xuân cho biết, trong bối cảnh giá xăng tăng cao, sắp tới anh và vợ có thể chuyển sang đi cùng một xe cho tiết kiệm:

“Bây giờ giá xăng tăng như này kiểu gì các mặt hàng khách cũng tăng thôi, như mấy nay mấy mặt hàng ngoài chợ cũng tăng giá rồi nên sắp tới gia đình cũng phải cân đối chi tiêu. Hai vợ chồng tôi làm gần trêu nhau rằng chắc sắp tới đưa đón nhau cho hợp lý”…

Trong bối cảnh giá cả các mặt hàng tăng lên, việc cắt giảm chi phí ảo rất cần thiết, người dân thu nhập hàng tháng ở mức trung bình nên rà soát lại thói quen tiêu dùng tiện lợi nhưng đắt đỏ như đặt đồ ăn qua ứng dụng. Những khoản tiền nhỏ này khi cộng dồn lại sẽ tạo ra một quỹ dự phòng đáng kể để bù đắp cho phần chênh lệch giá xăng. Bà Phạm Thị Ngọc Hoa, Trưởng phòng cấp cao, Dịch vụ Tư vấn Chiến lược và Vận hành, PwC Việt Nam, chia sẻ.

“Với việc giá cả tăng cao thì người tiêu dùng nên có kế hoạch phân bổ cụ thể các khoản chi tiêu hợp lý . Thứ hai liên quan đến việc tận dụng tối đa các chương trình khuyến mại giảm giá và cuối cùng là người tiêu dùng nên có một khoản tiết kiệm trích ra khoảng 20% từ khoản thu nhập của mình để cho những trường hợp khẩn cấp như mất việc hay chi phí y tế không được dự trù”…

Do đó, mục tiêu của Nhà nước cũng các chuyên gia kinh tế trong bối cảnh giá xăng tăng không phải là khuyến khích người dân ngừng chi tiêu, mà là hướng họ tới việc chi tiêu thông minh. Người dân nên áp dụng quy tắc điều chỉnh linh hoạt, tức là nếu chi phí xăng xe, thực phẩm tăng thêm 1 triệu đồng so với tháng trước, hãy chủ động cắt giảm 1 triệu đồng từ khoản mua sắm quần áo hoặc quỹ dự phòng giải trí…

PGS. TS Phạm Mạnh Hà, Trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội, cho biết: “Lối sống tiết kiệm có rất nhiều những mặt tích cực, đầu tiên là giúp cho mỗi thành viên sống có kế hoạch, có mục tiêu. Lối sống tiết kiệm không đẩy chúng ta vào khủng hoảng những lúc thiếu tiền. Cái thứ ba là nó sẽ làm cho chúng ta ổn định được cuộc sống và rõ ràng nếu chúng ta có một nguồn tài chính và biết phân phối hợp lý thì nó giúp chúng ta không bị rơi vào tâm lý lo âu hoặc sợ hãi”…

Đối với hộ gia đình thu nhập trung bình, sự thay đổi thói quen di chuyển và tiêu dùng không chỉ là cách để tồn tại qua giai đoạn giá cả leo thang mà còn là cơ hội để thiết lập một lối sống bền vững hơn. Ở tầm vĩ mô, việc duy trì một mức tiêu dùng hợp lý, thông minh chính là phương án quan trọng nhất, qua đó đóng góp vào sự phát triển chung của nền kinh tế.