Giá dầu tăng cao: Từ áp lực hàng thiết yếu đến nhu cầu xe tải điện đô thị

Áp lực từ giá dầu: Chi phí vận tải tăng kéo theo “hiệu ứng domino” lên giá hàng hóa

Trong cấu trúc chi phí ngành vận tải, nhiên liệu (đặc biệt là dầu diesel) luôn chiếm tỷ trọng từ 35% đến 40%. Điều này đồng nghĩa với việc, nếu giá dầu tăng 10%, giá cước vận tải phải tăng ít nhất 3-4% để doanh nghiệp duy trì mức hòa vốn.

Hai năm trước, anh Nguyễn Tuấn Anh ở Hoàng Mai, TP. Hà Nội mua một chiếc xe tải 1,5 tấn phục vụ nhu cầu kinh doanh kèm theo dịch vụ vận chuyển một số mặt hàng thiết yếu. Do giá dầu diesel tăng mạnh, lợi nhuận giảm sâu trong khi tiền khấu hao phương tiện ngày càng tăng, anh Tuấn Anh dự định đổi sang xe tải sử dụng điện cùng tải trọng nhằm tiết kiệm chi phí, gia tăng lợi nhuận.

“Đợt này xăng lên, dầu cũng lên mà nhà có cái xe chạy chở hàng tăng cước lên thì sợ mất khách, không tăng thì ko được  khả năng cũng phải tính toán chạy xe điện cho ngon lành với cả thời gian tới theo kiểu này trong vùng lõi cấm xe xăng dầu nữa thì em cũng tính cửa xe tải chạy điện chứ không cũng lo anh ạ”…

Việc tăng giá cước vận tải không dừng lại ở các doanh nghiệp vận tải mà tạo ra hiệu ứng "domino" lên giá hàng hóa. Lấy ví dụ, nhóm thịt và thực phẩm tươi sống tăng 5% - 8% mặc dù giá lợn hơi tại chuồng ổn định nhưng chi phí vận chuyển thú sống cũng như thức ăn chăn nuôi tăng cao đã đẩy giá bán lẻ thịt lợn tại các đô thị tăng thêm khoảng 5.000 - 8.000 đồng/kg. Bên cạnh đó, giá gas bán lẻ đã tăng mạnh, một bình gas 12kg tăng khoảng 100.000 đồng so với đầu năm, chạm ngưỡng 550.000 - 610.000 đồng tùy khu vực.

Theo chuyên gia kinh tế, TS. Nguyễn Minh Phong, chi phí vận chuyển ảnh hưởng đến chi phí đầu ra dẫn đến giá cả một số mặt hàng tăng theo: 

“Các doanh nghiệp phải chịu chi phí đẩy tăng lên rất cao, thậm chí tăng vài ba lần kéo theo cả chi phí tính lạm phát. Bởi vì khi chi phí đầu vào của doanh nghiệp tăng lên, bao gồm chi phí vận chuyển, chi phí khác liên quan đến loctics doanh nghiệp sẽ cộng vào đầu ra làm chi phí tăng lên tiếp. Tính tổng hợp lại nó làm tăng mặt bằng giá xã hội ở đầu ra”…

Xe tải điện – Lối ra giảm chi phí và hướng tới logistics xanh trong đô thị  

Trước áp lực giá nhiên liệu nói chung, dầu diesel nói riêng, việc chuyển đổi sang xe tải điện loại nhỏ để giao hàng chặng cuối trong thành phố trở thành một bài toán kinh tế hấp dẫn. Ví dụ tiếp theo, xe tải sử dụng dầu diesel loại 1,5 – 2,5 tấn tiêu thụ khoảng 8 - 10 lít dầu/100km, nếu chỉ tính giá dầu 30.000 đồng /lít, chi phí nhiên liệu là 240.000 - 300.000 nghìn đồng.

Trong khi đó, xe tải điện tương đương tiêu thụ khoảng 25 - 30 kWh/100km, với giá điện kinh doanh khoảng 3.000 đồng/kWh, chi phí năng lượng chỉ khoảng 75.000 - 90.000 nghìn đồng. Theo anh Trần Việt Anh, biên tập viên kênh tipcar – một trong những kênh chuyên tư vấn về xe, nếu di chuyển quãng đường ngắn, tải nhỏ thì xe điện là một lựa không tồi ở thời điểm này.

“Theo quan điểm của tôi thì khi mà giá nhiên liệu tăng lên chóng mặt như hiện nay thì việc chuyển đổi là bài toán tùy thuộc vào từng người. Với những người thường xuyên di chuyển đường dài, lên đến vài tram km/ngày có lẽ là họ vẫn phải chấp nhận sử dụng xe tải sử dụng nhiên liệu diesel truyền thống còn với những người chạy chặng ngắn trong phố, một ngày không hơn 100km thì việc chuyển đổi cũng là bài toán đáng cân nhắc để giảm thiểu chi phí”…

Việc chuyển đổi sang xe tải điện nhỏ trong đô thị ngoài việc giải quyết bài toán giá dầu còn có lợi cho môi trường. Chưa kể các yếu tố như thời gian hoàn vốn nhanh hơn, chính sách thuế ưu đãi hơn, cường độ khai thác cao cũng cao hơn nếu xe chạy 150 - 200 km/ngày.

Theo PGS. TS Nguyễn Hồng Quân, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển Kinh tế tuần hoàn, điều quan trọng là chính sách của Nhà nước đối với những tài xế chuyển đổi phương tiện từ xe xăng, dầu sang xe điện:

“Tôi nghĩ rằng đây chính là cơ hội đột phá để chúng ta sử dụng nhóm giải pháp mới, đặc biệt như phương pháp về chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ giúp cho các vấn đề về kết nối, đăng ký, giấy tờ, hỗ trợ về kinh phí cũng như các vấn đề khác làm sao cho nhanh gọn hơn thông qua công nghệ số, không làm mất thời gian của người dân, đặc biệt là những tài xế phải đi làm vấn đề này”

Giá dầu diesel tăng cao trong tháng 3/2026 là một "cú hích" đau đớn nhưng cần thiết để các doanh nghiệp vận tải nhìn nhận lại mô hình vận hành. Trong khi hàng thiết yếu đang gồng mình gánh chi phí xăng dầu, việc đẩy nhanh lộ trình chuyển đổi xe tải điện nội đô không chỉ giúp ổn định giá cả hàng hóa về lâu dài mà còn là bước đi chiến lược để xây dựng hệ thống logistics xanh, bền vững cho Việt Nam.