Đề xuất giảm ngưỡng miễn thuế thương mại điện tử: Cơ hội và thách thức

Tại Dự thảo nghị định về quản lý hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu giao dịch qua thương mại điện tử mới nhất, Bộ Tài chính đề xuất đơn hàng nhập khẩu qua thương mại điện tử được miễn thuế giảm một nửa, từ 2 triệu xuống còn 1 triệu đồng; mỗi tổ chức, cá nhân mua hàng chỉ được hưởng chính sách này không quá 48 triệu đồng/năm…

Đề xuất này sẽ có ảnh hưởng thế nào tới các chủ thể tham gia thị trường?

Cơ hội và thách thức trong chuỗi cung ứng thương mại điện tử xuyên biên giới

Trong bối cảnh thương mại điện tử tăng trưởng nhanh chóng cả về quy mô và phương thức hoạt động, nguy cơ bị lợi dụng để trốn thuế, gian lận thương mại cũng ngày càng gia tăng. Giao dịch điện tử không yêu cầu doanh nghiệp phải có trụ sở trong nước, máy chủ có thể đặt ở nước ngoài, khiến cơ quan quản lý gặp nhiều khó khăn trong việc xác định danh tính người nộp thuế và kiểm soát dòng tiền.

Trên cơ sở đánh giá thực tiễn, Bộ Tài chính đề xuất ba nội dung điều chỉnh chính sách thuế trong Dự thảo Nghị định mới: Thứ nhất, bãi bỏ quy định miễn thuế căn cứ theo mức thuế phải nộp tối thiểu. Thứ hai, giảm mức trị giá được miễn thuế từ 2 triệu đồng xuống còn 1 triệu đồng mỗi đơn hàng. Thứ ba, điều chỉnh tổng định mức miễn thuế cho mỗi tổ chức, cá nhân từ 96 triệu đồng/năm xuống còn 48 triệu đồng/năm.

Ông Hán Văn Lợi - Tổng Giám đốc Công ty CP Dịch vụ hậu cần Boxme Việt Nam cho rằng, đề xuất mang lại cả cơ hội và thách thức cho các chủ thể trong chuỗi cung ứng thương mại điện tử xuyên biên giới.

"Việc đầu tiên là các đơn vị tham gia vào chuỗi cung ứng hàng xuyên biên giới phải đảm bảo khả năng thông quan hàng triệu gói hàng mỗi ngày thông qua hệ thống hải quan để đảm bảo khai báo chi tiết các hàng hoá thông qua con đường này. Ngược lại là phải xác định danh tính của người mua để tránh các hành vi gian lận thuế. Tôi ví dụ như trường hợp thông tin người mua giả mạo để né thuế thì có thể diễn ra nếu không có các hệ thống cũng như chính sách đi kèm với chính sách này. Làm thế nào để cơ quan thuế có thể xác định người mua đó là người mua chính xác trên các sàn TMĐT. Với ng mua đó hạn mức đã sử dụng là bao nhiêu thì đấy cũng là thách thức lớn với hệ thống hải quan".

Ông Nguyễn Quang Đông – CEO LeadsGen Group, với gần một thập kỷ kinh nghiệm trong hoạt động thương mại điện tử tại thị trường châu Âu và Hoa Kỳ, nhìn nhận đề xuất này theo chiều hướng tích cực. Ông cho rằng, nếu Việt Nam xây dựng được luồng thông quan chuyên biệt cho hàng hóa thương mại điện tử, có hệ thống minh bạch, rõ ràng, sẽ là động lực thúc đẩy nhập khẩu hàng hóa quốc tế vào Việt Nam. Tuy nhiên với doanh nghiệp nhỏ kinh doanh trên sàn TMĐT sẽ gặp áp lực cạnh tranh, đầu tiên là về giá:

"Có thể đâu đấy nhìn thấy là cạnh tranh về giá. Bởi vì khi các DN nước ngoài bán các sản phẩm có giá trị thấp thì có lợi thế khá nhiều về việc miễn thuế, quá trình liên quan đến vận hành cũng như bán hàng đâu đó sẽ thấp hơn các nhà bán hàng trong nước. Thứ 2 là nếu các nhà bán hàng trong nước không đầu tư chỉn chu để xây dựng lợi thế bán hàng cạnh tranh duy nhất của mình thì đâu đó họ có thể bị mất thị phần vào những nhà bán hàng đến từ nước ngoài, hoặc chính từ những người bán hàng trong nước bán theo luồng nhập khẩu hàng nước ngoài về bán".

Doanh nghiệp trong nước sẽ gặp áp lực cạnh tranh nhưng nó cũng là động lực để họ đổi mới, tạo lợi thế bán hàng cạnh tranh cho chính mình. Chị Thu Phương – chủ một cửa hàng kinh doanh thời trang trực tuyến, cũng bày tỏ quan điểm đồng thuận với chính sách:

"Là người kinh doanh online mặt hàng thời trang được 6 năm trên sàn thương mại điện tử (từ online rồi bắt đầu mở rộng quy mô ra bán trên các sàn) thì tôi thấy là đề xuất sẽ tạo điều kiện cho những người làm ăn buôn bán nhỏ lẻ như chúng tôi có thể dễ tiếp cận được sản phẩm quốc tế để kinh doanh lại, những hàng may mặc của nước bạn cũng là một trong những nguồn hàng mà cửa hàng chúng tôi thường xuyên nhập về. Nên với đề xuất đơn hàng nhập khẩu qua thương mại điện tử được miễn thuế giảm một nửa, từ 2 triệu xuống còn 1 triệu đồng thì với chúng tôi là người buôn bán trung gian sẽ thấy có lợi hơn rất nhiều. Đương nhiên cũng sẽ có sự cạnh tranh bởi khách hàng có thể mua trực tiếp từ nhà sản xuất hay cửa hàng của nước ngoài".

Cảnh báo nguy cơ về chất lượng hàng hóa và an toàn cho người tiêu dùng

Dù có những tín hiệu tích cực, các chuyên gia cũng cảnh báo nguy cơ về chất lượng hàng hóa và an toàn cho người tiêu dùng nếu thiếu kiểm soát chuyên ngành. Ông Hán Văn Lợi - Tổng Giám đốc Công ty cổ phần dịch vụ hậu cần Boxme Việt Nam nêu một vài đề xuất để nếu dự thảo được thông qua sẽ có thể đảm bảo được quyền lợi cho các bên tham gia sàn TMĐT:

"Một là để bảo vệ NTD thì hàng chất lượng khi bán đến tay NTD phải được ưu tiên hàng đầu. Đó chính là 1 trong những mục tiêu của nhà nước. Tôi đánh giá các sp cần phải kiểm tra chuyên ngành bắt buộc phải thông qua thương nhân hoặc trung gian VN đứng ra bảo vệ NTD hoặc là đưa ra các chính sách mới tạo ra các cầu nói giữa thương nhân nước ngoài với NTD VN một cách minh bạch hơn. Thay vì chúng ta miễn kiểm tra để những hàng giá trị thấp hoặc chất lượng thấp hoặc ảnh hưởng tới sk NTD được bán tới tay NTD trực tiếp mà không phải kiểm tra chuyên ngành thì đấy là một những thách thức mà chúng ta cần phải xây dựng thêm chính sách để bao quát được toàn bộ rủi ro khi buôn bán trên nền tảng TMĐT hiện nay".

Ông Nguyễn Quang Đông - CEO LeadsGen Group chia sẻ Hoa Kỳ là một trong những nước có cách triển khai rất tối ưu để kiểm soát nhập khẩu đơn hàng giá trị nhỏ. Về mặt hạ tầng công nghệ thông tin và hệ thống quản lý hải quan đều được thiết lập tự động hoá. Cụ thể hải quan Hoa Kỳ sử dụng hệ thống ACE (Automated Commercial Environment) để xử lý dữ liệu nhanh và thông quan ngay với hàng dưới ngưỡng chịu thuế. Hay như theo kinh nghiệm của EU trước đây khi họ còn ngưỡng miễn thuế thì họ xử lý thông quan trước khi hàng tới để tránh việc ùn ứ tại cửa khẩu. Đồng thời, ông cũng kiến nghị thêm một số giải pháp để có thể tránh việc “lách luật”:

"Khi chính sách này được đưa ra là có nhiều mô hình gian lận sẽ xảy ra để tận dụng ngưỡng miễn thuế đấy. Chúng ta cần kiểm soát được việc đúng ra họ chỉ kê khai 1 người thôi nhưng họ lại có cách tách ra thành 5 hay 10 người nhập khẩu vào thì vẫn đảm bảo ngưỡng 48 triệu đấy nhưng chúng ta lại bị thất thu vì đây là hành vi gian lận. Chúng ta cần phải có hệ thống kiểm soát phân luồng để nắm được những rủi ro đó để quản lý. Chúng ta đưa ra 1 cơ chế mới như thế này thì việc phối hợp liên ngành rất quan trọng vì câu chuyện liên quan tới thuế không chỉ là ngành hải quan hay thuế mà còn vận chuyển nữa. Cuối cùng là nên có một cơ chế hậu kiểm thông minh".

Đề xuất điều chỉnh chính sách thuế nhập khẩu đối với đơn hàng thương mại điện tử có trị giá nhỏ là bước đi cần thiết, nhằm cân bằng giữa tạo thuận lợi thương mại và tăng cường quản lý nhà nước, hạn chế thất thu ngân sách, đồng thời từng bước tiệm cận với thông lệ quốc tế. Tuy nhiên, để thực hiện hiệu quả, cần đi kèm với hệ thống công nghệ đồng bộ, kiểm soát chặt chẽ dòng tiền, chất lượng hàng hóa và chống gian lận thương mại xuyên biên giới./.