Đại hội XIV và những điểm mới trong mục tiêu chiến lược: "Làn gió mới" cho nền kinh tế Việt Nam

Trong văn kiện do Tổng Bí thư Tô Lâm trình bày, những mục tiêu mới được xác lập với tư duy bứt phá, hứa hẹn tạo ra những tác động tích cực và sâu rộng cho nền kinh tế trong giai đoạn 2026-2030.

Kiên quyết xóa bỏ “điểm nghẽn của điểm nghẽn”

Điểm mới nổi bật nhất trong mục tiêu về thể chế là việc kiên quyết xóa bỏ "điểm nghẽn của điểm nghẽn". Thay vì chỉ tập trung vào việc ban hành các quy định để quản lý, Đại hội XIV đặt mục tiêu xây dựng thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa theo hướng kiến tạo phát triển. Điều này giúp cắt giảm tối đa chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp, loại bỏ các rào cản hành chính. Khi cơ chế "xin - cho" được thay thế bằng hệ thống pháp luật minh bạch, các nguồn lực xã hội từ đó được giải phóng, tạo ra dòng vốn lưu thông mạnh mẽ trong nền kinh tế.

TS. Nguyễn Quốc Việt- Chuyên gia chính sách công, Trường Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội, nhận định: “Chúng ta thấy rằng đã có bước chuyển cốt lõi và căn bản về vai trò của cơ quan quản lý nhà nước từ gắn với kiến tạo phát triển dựa trên nền quản trị hiện đại. Chính tư duy này tái định vị căn bản vai trò dẫn dắt chuyển đổi cơ cấu kinh tế.

Điểm thứ hai là với sự xuất hiện của Nghị quyết 68 với một loạt văn bản quy phạm pháp luật được sửa đổi thì chúng ta thấy rằng Đảng khẳng định kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng nhất của quốc gia. Đây là bước chuyển phải nói là căn cốt về tư duy để chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm, từ kiểm soát sang đối tác”…

Văn kiện Đại hội XIV lần đầu tiên nhấn mạnh việc đưa chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và trí tuệ nhân tạo (AI) trở thành động lực chính thay thế cho các nguồn lực truyền thống. Việc chuyển dịch từ sử dụng lao động phổ thông sang tận dụng trí tuệ giúp tăng năng suất lao động xã hội một cách đột biến. Bên cạnh đó, đường lối ngoại giao CÂY TRE hài hòa lợi ích giúp cho nền kinh tế tự tin, tự chủ, tiến mạnh, sánh vai với các cường quốc năm châu.

Theo PGS.TS Trần Đình Thiên - Nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, chủ trương độc lập, tự chủ, hài hòa lợi ích là động lực thúc đẩy nền kinh tế phát triển: “Các mối quan hệ trên thế giới theo cả đầu tư lẫn thương mại thế thì ta đi sau, ta muốn đuổi kịp thế giới thì con đường ngắn nhất, hiệu quả nhất là mượn sức của thế giới. Mượn sức có thể là mượn vốn chẳng hạn, khai thông thị trường, tiếp cận những tiến bộ về khoa học công nghệ. Tất nhiên mượn sức là chiến lược rất khôn ngoan của các nước đi sau. Nhưng mà làm được việc đó không chỉ lấy lợi ích của mình mà Đảng ta có chính sách rất hay là hài hòa với tinh thần làm bạn. Cho đến bây giờ chúng ta giải quyết vấn đề đó khá là thành công thì chúng ta mới trở thành điểm đến tin cậy”…

Hạ tầng đi trước mở đường cho chu kỳ tăng trưởng mới

Điểm mới trong mục tiêu hạ tầng của Đại hội XIV là sự tập trung cao độ vào hệ thống đường sắt tốc độ cao đồng thời với hạ tầng giao thông ở các địa phương. Đây không còn là những dự án tầm nhìn xa mà đã trở thành kế hoạch hành động cụ thể cho giai đoạn 2026-2030. Hệ thống hạ tầng đồng bộ sẽ làm giảm đáng kể chi phí logistics vốn là điểm yếu của kinh tế Việt Nam. Từ đó thu hẹp khoảng cách vùng miền, kích cầu tiêu dùng, đẩy mạnh du lịch, qua đó tạo ra không gian phát triển kinh tế mới.

Ông Phạm Hoàng Sơn, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh, cho biết: “Tiếp thu tinh thần Đại hội XIV, chúng tôi cho rằng phải tiếp tục hoàn thiện thể chế và hoàn thiện kết cấu hạ tầng kinh tế, xã hội để tạo đi trước mở đường cho phát triển, nhất là cái hạ tầng giao thông đa phương thức, hạ tằng số, hạ tầng dữ liệu. Đặc biệt là phải đẩy nhanh tiến độ đầu tư, phát triền cảng hàng không quốc tế Gia Bình. Cùng với đó các hạ tầng về khu công nghiệp, cụm công nghiệp hạ tầng số, hạ tầng dữ liệu, hạ thầng đô thị là những nội dung rất quan trọng”…

Thông điệp của Tổng Bí thư Tô Lâm về việc lấy nhân dân cũng như doanh nghiệp làm trung tâm mang ý nghĩa chiến lược rất rõ ràng. Mục tiêu đồng thời cũng xác lập một tâm thế ngoại giao kinh tế mới đó là không chỉ hội nhập mà còn chủ động đóng góp định hình luật chơi toàn cầu.

Theo PGS.TS. Dương Văn Quảng – Nguyên Giám đốc Học viện Ngoại giao, muốn ngoại giao kinh tế thành công bắt buộc chúng ta phải tự tin, tự chủ trong ngoại giao chính trị.

“Việt Nam muốn vươn mình thì đương nhiên Việt Nam phải phát triển vì vậy ngoại giao kinh tế được coi trọng hơn bao giờ hết. Đương nhiên, nền tảng của ngoại giao kinh tế là ngoại giao chính trị cho nên vừa phải tiếp tục ngoại giao chính trị, vừa chú trọng ngoại giao kinh tế”…

Vị thế mới giúp Việt Nam thu hút dòng vốn FDI chất lượng cao từ các tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới. Đồng thời, uy tín quốc tế gia tăng giúp chúng ta đàm phán các hiệp định thương mại thế hệ mới có lợi hơn, bảo vệ tốt hơn quyền lợi của doanh nghiệp Việt trên trường quốc tế. Những điểm mới trong mục tiêu Đại hội 14 không phải là lý thuyết, mà còn là một thiết kế kinh tế thực dụng. Với việc tập trung vào thể chế, công nghệ và hạ tầng, Việt Nam sắp mở ra một chu kỳ tăng trưởng mới chất lượng hơn, nhanh hơn, bền vững hơn.