Chiến sự Trung Đông ảnh hưởng ra sao đến thị trường xăng dầu trong nước?

Giá xăng dầu đối mặt nguy cơ tăng

Theo Bộ Công thương, xung đột tại Trung Đông giữa Mỹ, Israel với Iran dẫn tới tắc nghẽn việc vận chuyển dầu qua eo biển Hormuz, tuyến hàng hải vận chuyển khoảng 20% sản lượng dầu toàn cầu.

Ông Trần Đức Nghĩa, Tổng giám đốc Công ty Cổ phần vận tải quốc tế Delta cho biết, dù eo biển Hormuz không phải yết hầu vận chuyển hàng hóa, song khi eo biển này bị phong tỏa, nguy cơ ảnh hưởng chuỗi cung ứng vẫn hiện hữu. Ngoài ra, vận tải dầu bị ảnh hưởng mới là yếu tố tác động mạnh đến giá cước vận tải: "Chúng tôi khi mua dầu téc về để bơm cho xe, vẫn được chiết khấu 800- 1.000 đồng so với giá công bố, nhưng bây giờ phải trả thêm cho người ta 2 nghìn đồng/lít nhưng cũng không có dầu để mua. Cứ tiếp tục thế này, vận tải hàng hóa “đứt mạch máu” luôn, hàng hóa ách tắc hết, đấy mới là cái nguy hiểm."

Còn theo ông Bùi Ngọc Bảo, Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam, tác động đầu tiên từ xung đột Trung Đông là đẩy giá xăng dầu trong nước sẽ tăng cao. Theo quy định, các doanh nghiệp đều phải dự trữ tối thiểu 20 ngày nên trong ngắn hạn, nguồn cung xăng dầu chưa căng thẳng: "Tuy nhiên, Việt Nam vẫn là quốc gia nhập khẩu năng lượng, sản lượng dầu thô khai thác trong nước chỉ đáp ứng được 30-35%, còn lại vẫn phải đi nhập khẩu nên xung đột Trung Đông sẽ ảnh hưởng đến thị trường xăng dầu trong nước."

Có thể thấy, vấn đề đáng lo hơn nằm ở kịch bản kéo dài. Nếu chiến sự tiếp tục leo thang, giá dầu duy trì ở mức cao trong thời gian dài, áp lực lạm phát sẽ gia tăng. Điều này có thể ảnh hưởng tới mục tiêu kiểm soát lạm phát và ổn định kinh tế vĩ mô của Việt Nam.

Vì vậy, TS. Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam cho rằng, về dài hạn, Việt Nam cần đa dạng hóa nguồn cung và tăng cường dự trữ chiến lược: "Ví dụ như ngành điện hay ngành phân bón, tác động không chỉ giới hạn ở các ngành này, bởi vì khi giá dầu gia tăng thì kéo theo đó những chi phí vận tải, chi phí logistic cũng tăng theo. Những chi phí này sau đó sẽ được sẽ phân bổ vào các giá thành của các sản phẩm ảnh hưởng đến hầu hết các ngành kinh tế khác. Giá điện gia tăng, áp lực lên giá điện cũng sẽ làm ảnh hưởng đến những doanh nghiệp sản xuất ở trong ngành điện. Vì vậy, về dài hạn, có thể nghiên cứu nâng mức dự trữ bắt buộc trong những giai đoạn nhạy cảm."

Tăng dự trữ, đa dạng nguồn cung

Trong tuần qua, Bộ Công thương liên tục ra 2 văn bản yêu cầu các doanh nghiệp xây dựng phương án đảm bảo nguồn cung cho nhu cầu tiêu dùng; đề nghị lực lượng quản lý thị trường tăng cường kiểm tra để kịp thời phát hiện hành vi găm hàng, tăng giá bất hợp lý.

Đồng thời, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, Bộ Công Thương đề nghị Sở Công Thương các tỉnh, thành phố chỉ đạo lực lượng Quản lý thị trường chủ động thực hiện đầy đủ các biện pháp nghiệp vụ quản lý ổn định thị trường xăng dầu.

Ông Trần Việt Hùng, Trưởng phòng Nghiệp vụ Quản lý thị trường, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, Bộ Công thương cho biết: "Để chủ động tăng cường công tác triển khai các biện pháp nghiệp vụ về quản lý thị trường, đặc biệt là nghiệp vụ về quản lý theo địa bàn và tăng cường công tác theo dõi nắm bắt tình hình thị trường, diễn biến cung cầu, giá bán xăng dầu, kịp thời phát hiện các dấu hiệu bất thường như: khan hiếm hàng hoá, tăng giá bất hợp lý, gián đoạn nguồn cung và ngừng bán hàng không có lý do chính đáng và thứ hai đẩy mạnh công tác kiểm tra kiểm soát và tổ chức kiểm tra có trọng tâm trọng điểm đối với các doanh nghiệp, các cửa hàng bán lẻ xăng dầu và kịp thời phát hiện ngăn chặn kiên quyết xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, đặc biệt là hành vi găm hàng, tạo khan hiếm nguồn cung xăng dầu, kinh doanh xăng dầu nhập lậu, không rõ nguồn gốc xuất xứ, không đảm bảo chất lượng."

Cùng với việc đa dạng hoá thị trường nhập khẩu xăng dầu thành phẩm và nguyên liệu để sản xuất xăng dầu tại các nhà máy lọc dầu trong nước, Tiến sĩ Nguyễn Tiến Thoả - Chủ tịch Hội thẩm định giá Việt Nam nhấn mạnh việc đảm bảo nguồn dự trữ lưu thông bắt buộc gắn với tăng cường sử dụng tiết kiệm, hiệu quả và chuyển đổi năng lượng thay thế xăng dầu để chủ động nguồn cung: "Hiện nay chúng ta nói rằng chúng ta đủ điều kiện đến một vài tháng nữa, nhưng nếu diễn biến của thị trường vẫn tiếp tục như thế này thì như thế nào?

Chúng ta vẫn phải tính đến việc tiêu dùng tiết kiệm, có hiệu quả, kể cả việc chuyển đổi nhiên liệu, những ngành nghề nào có thể chuyển đối được nhiên liệu thay thế để chúng ta cũng cần phải tính toán, để làm sao mà vừa bảo đảm cho mức tiêu hao nhiên liệu trên một đơn vị sản phẩm nó thấp nhất do chúng ta tiết kiệm được, nhưng cái thứ hai là chúng ta chuyển được phụ thuộc vào nhiên liệu trong cái bối cảnh thị trường như vậy."

Có thể thấy, trong tương lai, nếu phát triển tốt nhiên liệu sinh học, sẽ góp phần giảm áp lực khi thị trường dầu mỏ biến động. Ngoài ra, khi chiến sự kéo dài, Việt Nam cũng cần chủ động tìm kiếm, đa dạng hóa nguồn nhập khẩu thay vì phụ thuộc vào một số khu vực nhất định./.