Cần rà soát, kiểm soát chặt tàu du lịch đường thủy, ven biển để ngăn ngừa rủi ro

Như VOV Giao thông đã thông tin, vụ lật cano tại An Giang chủ yếu xuất phát từ hiện tượng thời tiết cực đoan, dông lốc bất thường. Ngay sau khi vụ việc xảy ra, các cơ quan chức năng đã khẩn trương vào cuộc, xử lý, khắc phục, đồng thời rà soát toàn bộ các yếu tố liên quan an toàn giao thông.

Ủng hộ động thái này, nhiều ý kiến cho rằng, trong bối cảnh các hoạt động du lịch biển đảo ngày càng sôi động, điều kiện thời tiết ngày càng cực đoan, khó lường, càng cần sớm rà soát, kiểm soát chặt tàu du lịch trên các tuyến đường thủy, ven biển để ngăn ngừa rủi ro.

Hơn 30 năm hoạt động chở khách du lịch bằng tàu thủy từ bến Ninh Kiều đến chợ nổi Cái Răng (Cần Thơ), ông Nguyễn Văn Vũ, Công ty TNHH Một thành viên du lịch Nguyễn Vũ chia sẻ, với hệ thống tàu từ 12 - 49 chỗ ngồi, trên tàu đều trang bị đầy đủ áo phao, thiết bị nổi, và yêu cầu mỗi hành khách khi lên tàu đều phải mặc áo phao. Đặc biệt, toàn bộ tàu đều không sử dụng tàu mui kín, mà sử dụng vách, có thể kéo ra, vào:

"Khi có hiệu lệnh của lái tài, tài công thì hành khách phải chấp hành, thứ nhất phải mặc áo phao xuyên suốt tuyến khi ngồi trên phương tiện. Còn về phần tài công, khi có gió lớn thì phải tấp vào bờ, đậu lại tại vì ở đây không lâu, gió sông chỉ một chút là hết", ông Vũ cho biết.

Đối với cơ quan quản lý nhà nước chuyên ngành về cảng bến, trước khi phương tiện rời cảng bến đều phải kiểm tra về điều kiện an toàn của phương tiện. Ông Trần Văn Minh, Giám đốc Cảng vụ Đường thủy nội địa khu vực IV cho biết, việc kiểm tra bao gồm chứng nhận đăng kiểm, chứng chỉ hành nghề của lái tàu và thuyền viên, trang thiết bị cứu sinh, cứu nạn, thông tin liên lạc… Đặc biệt, điều kiện thời tiết cũng được xem xét kỹ:

"Trước khi phương tiện rời cảng bến đều được cảng vụ thông tin về tình hình thời tiết, tình hình về luồng, tuyến trên hành trình và trong trường hợp thời tiết xấu, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn cho phương tiện thì Cảng vụ sẽ không cấp phép rời cảng bến cho đến khi tình hình thời tiết thuận lợi cho phương tiện hành trình theo quy định", ông Minh cho biết.

Ngoài việc kiểm soát chặt về cấp phép rời cảng bến, một số ý kiến cho rằng, việc kiểm soát chất lượng phương tiện cũng cần được thực hiện chặt chẽ, nghiêm ngặt hơn. Ông Nguyễn Thế Khôi, phụ trách đăng kiểm phương tiện thủy, Trung tâm đăng kiểm phương tiện giao thông TP. Hải Phòng cho biết, mỗi tiêu chuẩn thiết kế của tàu đều được tính toán có chịu được mức sóng trên sông, trên biển, chứ không phụ thuộc tàu mũi kín hay mũi hở:

"Tất cả đều dựa theo quy chuẩn kỹ thuật cả. Nguy cơ mất an toàn không phải theo mui kín hay mui hở, mà chủ yếu do mức độ chịu được sóng, tức là cả thân tàu này có chịu được sóng không đã, còn mui kín bao giờ cũng an toàn hơn".

Về phía cơ quan quản lý, trao đổi với báo chí, ông Trần Minh Khoa, Chủ tịch UBND đặc khu Phú Quốc cho biết, không phải đến khi có sự cố, việc siết chặt quản lý với phương tiện du lịch mới được đặt ra, nhất là thời điểm thời tiết không thuận lợi:

"Chính quyền đặc khu Phú Quốc cũng yêu cầu các cơ quan chức năng tiếp tục siết chặt công tác quản lý các phương tiện chở khách du lịch để đảm bảo tất cả phương tiện xuất bến, rời bến đều đủ điều kiện. Mục tiêu là an toàn cho người dân, cho du khách là mục tiêu cao nhất".

Ông Trần Vũ Liêm, Chủ tịch Hiệp hội vận tải đường thủy cho rằng cần xem xét lại kết cấu của tàu chở khách chạy trong vùng thủy nội địa và ven biển, bởi những khu vực này có rất nhiều đảo, dễ tạo ra gió xoáy. Cùng với vật liệu vỏ tàu bằng composite, khiến trọng lượng tàu nhẹ, dễ lật:

"Phải quan tâm, một là kết cấu; Hai là về nguyên liệu để làm vỏ tàu; thứ ba là con người. Đặc biệt là với tàu composite thì nhẹ, để đảm bảo tốc độ đi nhanh hơn. Nhưng với những tàu hành khách, chở đông khách du lịch đi nhanh không quan trọng. Cái tốc độ, không đặt vấn đề đi nhanh là quan trọng, mà quan trọng là sự an toàn, chống được sóng, chịu được sóng lớn hoặc gió lớn".

Đặc biệt, một số chuyên gia cũng cho rằng, trên sông, trên biển hay dọc các tuyến ven bờ, nhất là khu vực có nhiều đảo rất dễ có gió lốc, gió xoáy. Vì vậy, cùng với sự phát triển của du lịch biển hay các luồng đường thủy, việc rà soát toàn diện các điều kiện bảo đảm an toàn đối với phương tiện, bến bãi, trang thiết bị cứu sinh, năng lực thuyền viên và công tác kiểm tra, giám sát cần được thực hiện thường xuyên, nghiêm túc, nâng cao hệ số an toàn, đồng thời chủ động tham mưu, hoàn thiện quy định pháp luật và các tiêu chuẩn an toàn phương tiện, căn cứ thực tiễn vận hành.

Chỉ khi mọi mắt xích trong chuỗi an toàn được siết chặt, mỗi hành trình mới thực sự trở thành một chuyến đi trọn vẹn.

Nhìn vào sự phát triển mạnh mẽ của du lịch biển, ven biển và du lịch bằng đường thủy nội địa, rất nhiều tuyến đang sử dụng cano khoang kín và đa số cano đang được khai thác với tốc độ cao, từ đó phát sinh những rủi ro không đáng có, nếu gặp điều kiện thời tiết bất thường.

Bởi vậy đã đến lúc cần định hình lại cách khai thác, vận hành các phương tiện chở khách du lịch ven biển, du lịch đảo, trong đó sự an toàn của hành khách phỉa đặt lên hàng đầu, cao hơn mọi trải nghiệm du lịch.

Cùng đến với góc nhìn của VOVGT qua bài bình luận:"Chậm lại để trọn vẹn hành trình".

Sau vụ lật cano chở khách du lịch ở Phú Quốc, người ta bắt đầu soi xét lại sự tồn tại của những chiếc cano khoang kín. Nhưng, có một mắt xích ít người để ý: quy chuẩn chỉ bắt buộc khoang kín với tàu khách cao tốc; tàu không chạy tốc độ cao được phép để khoang hở. Nói cách khác, khoang kín không phải vấn đề gốc, vấn đề gốc là con tàu được xếp vào loại cao tốc, và chính việc xếp loại đó kéo theo yêu cầu khoang kín.

Nhìn vào các tuyến thực tế. Cửa Đại ra Cù Lao Chàm khoảng 17km, quanh Phú Quốc ra các đảo nhỏ chỉ vài km, đây đều là cự ly ngắn. Tốc độ cao ở đây phục vụ chủ yếu hai mục đích thương mại: tăng vòng quay khách trong ngày, và tạo cảm giác mạnh cho một số du khách thích check-in nhiều điểm trong một buổi. Cả hai đều là lựa chọn kinh doanh, không phải nhu cầu an toàn hay kỹ thuật bắt buộc.

Tôi từng nghĩ giải pháp là cho doanh nghiệp lựa chọn: chạy chậm thì được phép khoang mở, chạy nhanh thì phải khoang kín và kiểm soát nghiêm. Nhưng nghĩ kỹ hơn, cách này có một lỗ hổng: nếu để thị trường tự chọn, phần lớn du khách sẽ chọn tốc độ cao, không phải vì họ coi nhẹ an toàn, mà vì họ không có đủ thông tin để cân đo được mức rủi ro chênh lệch giữa hai lựa chọn.

Với đa số hành khách, khoang kín hay hở chỉ là khác biệt về sự thoải mái, không hiện lên như một khác biệt về xác suất sống sót. Khi khách hàng không đánh giá đúng rủi ro, chủ tàu buộc phải cạnh tranh bằng tốc độ và trải nghiệm, kéo cả ngành trôi dần về phía rủi ro cao hơn, dù không ai trong từng cá nhân chủ tàu cố ý coi nhẹ mạng người.

An toàn không phải là biến số để mặc cả. Mọi tàu, bất kể tốc độ, giá vé, hay phân khúc khách hàng, đều phải đạt cùng một sàn tối thiểu về khả năng thoát hiểm khi có sự cố. Không nên để thị trường tự chọn mức độ an toàn, vì thị trường sẽ luôn chọn nhầm khi rủi ro không hiện ra bằng con số trước mắt.

Cano chở khách du lịch không phải là tàu cao tốc, và cũng không có lý do để trở thành tàu cao tốc. Những chuyến tham quan gần bờ hoặc trong phạm vi các cụm đảo không cần phải đi với tốc độ cao, nó phục vụ trải nghiệm biển đảo của du khách, nên cần nhất là sự thư giãn và an toàn. Vì vậy, những người kinh doanh loại hình dịch vụ này không cần phải lựa chọn tốc độ để phải dùng cano khoang kín.

Tôi nghĩ, đứng trước một lựa chọn có thể giải quyết tận gốc, lại rẻ hơn, đơn giản hơn mọi phương án vá víu khác, thì việc cần làm không phải là tiếp tục vá, mà là dừng lại, và đi chậm hơn một chút. Không có một quy định nào đưa ra là xong việc mãi mãi. Biển sẽ còn nổi dông, con người sẽ còn muốn ra khơi ngắm cảnh, và không tờ giấy đăng kiểm nào ngăn được tự nhiên.

Điều duy nhất ta có thể làm, là mỗi lần biển dạy một bài học bằng cái giá quá đắt, đừng để bài học đó chỉ nằm trên mặt báo vài tuần rồi chìm nghỉm, chờ đúng vài năm sau nổi lên lần nữa, với một cái tên địa danh khác.